Op alcoholreclame is niet alleen de algemene Nederlandse Reclame Code (NRC) van toepassing, maar gelden ook de regels uit de bijzondere Reclamecode voor Alcoholhoudende dranken (RvA). Ook de Code brievenbusreclame, huissampling en direct response advertising (CBR) blijkt relevant.
Uitspraak 1: Challenge
Op Instagram verscheen een video van een influencer, opgenomen op een straatfeest. De presentator liep door de menigte met een fles Neuken Liqueur (een rode vodka-frambozenlikeur) en daagde omstanders uit om een challenge uit te voeren. Zoenen met een vreemde, kruipend over straat: wie de opdracht uitvoerde, kreeg een gratis fles.
De RCC toetste de uiting aan artikel 19 lid 1 van de RvA. Dat artikel verbiedt, kort gezegd, het gratis aanbieden van alcoholhoudende drank aan particulieren door of met actieve medewerking van een lid van de (alcohol)branche.
Actieve medewerking vanuit de alcoholbranche
Dit riep een interessante discussie op. De influencer (de verspreider) was géén lid van de alcoholbranche. De producent van Neuken Liqueur (de adverteerder) wél. En wat bleek? Adverteerder had meerdere flessen opgestuurd aan de influencer, een videoconcept uitgekozen uit de voorstellen van de influencer, en de video inhoudelijk goedgekeurd vóór publicatie. Dat is meer dan een passieve betrokkenheid. De RCC oordeelde dat sprake was van actieve medewerking van een branchelid. Resultaat: artikel 19 RvA was dus van toepassing en ook overtreden.
De RCC hield zowel de influencer als de adverteerder verantwoordelijk. Beiden kregen de aanbeveling om niet meer op deze manier reclame te maken.
Uitspraak 2: Gratis wijn door de brievenbus
De uitspraak over de challenge laat zien dat artikel 19 RvA met het verbod om gratis alcohol weg te geven, relevant is voor partijen die actief in de alcoholbranche zitten. Maar wat nu als een bedrijf zelf géén wijn of bier verkoopt, maar slechts alcohol weggeeft als attentie?
123inkt.nl verkoopt inktpatronen en kantoorartikelen, geen alcohol. Toen er bij een levering iets misging, stuurde het bedrijf een klant per post een kleine attentie: een zakje wijn. Artikel 19 RvA is in dit geval niet van toepassing, omdat 123inkt geen lid van de alcoholbranche is en de wijnfabrikant niet bij de procedure betrokken was. Maar dat betekent niet dat dit alcohol-per-post-geschenk zomaar zou mogen.
Gevaar voor de lichamelijke gezondheid
De RCC zocht aansluiting bij een andere code: de Code brievenbusreclame, huissampling en direct response advertising (CBR). Artikel 16 van die code bepaalt dat materiaal dat bij gebruik gevaar kan opleveren voor de lichamelijke gezondheid, uitsluitend persoonlijk aan volwassenen mag worden overhandigd. Dus: niet door de brievenbus.
Alcohol staat niet met zoveel woorden in dit artikel. Maar de RCC oordeelde dat het een feit van algemene bekendheid is dat de consumptie van alcohol door minderjarigen risico’s voor de gezondheid oplevert. Daarmee valt alcohol onder het bereik van artikel 16 CBR.
De conclusie was helder: het zakje wijn had 123inkt persoonlijk aan een volwassene moeten overhandigen. Bezorging via de brievenbus is niet toegestaan. Dat de bestelling zakelijk was en de leeftijd van de contactpersoon al bekend was, maakte dit oordeel niet anders.
Wat kun je hiervan leren?
Ben je lid van de alcoholbranche, of werk je samen met een lid van de alcoholbranche? Dan is gratis alcohol weggeven aan particulieren in principe verboden (tenzij het gaat om een proeverij in een slijterij of sampling tijdens horecapromoties).
Ook voor niet-leden van de alcoholbranche is het opletten geblazen. Alcohol mag niet door de brievenbus worden bezorgd. Kies je toch voor een flesje wijn als gebaar richting klanten, zorg dan voor persoonlijke overhandiging aan een volwassene.
Twee uitspraken, twee heel verschillende bedrijven, maar één gemeenschappelijke boodschap: gratis alcohol weggeven is juridisch complex.
Auteurs: Ebba Hoogenraad en Myrna Teeuw, advocaten food law en reclamerecht bij Hoogenraad & Haak, kennispartner van VMT
