Zonder toegevoegde suikers, maar wel met zoetstof?

Zonder toegevoegde suikers, maar wel met zoetstof?

KENNISPARTNER - De claim 'Zonder toegevoegde suikers' roept nogal eens wat vragen op. Mag dit vermeld worden als het product zoetstoffen bevat? De Waalse consumentenorganisatie Test Achats (Test Aankoop) deed onderzoek en waarschuwde vijf bedrijven.

Begin vorig jaar deed de Waalse consumentenorganisatie Test Achats een marktonderzoek naar Belgische supermarkten. Zij onderzochten of de voedingsclaim ‘Zonder toegevoegde suikers’ terecht op levensmiddelen staat vermeld. Uit het onderzoek bleek dat de claim bij een groot aantal van de onderzochte producten onwettelijk was. De reden? De producten bevatten zoetstoffen zoals maltitol en steviolglycoside. Vijf bedrijven werden op het matje geroepen. Zij werden verzocht om de claim van de verpakking te verwijderen. Vier organisaties deden dat ook. Volgens Test Achats is het niet toegestaan om de claim te gebruiken voor een product dat een zoetstof bevat. De organisatie vindt dat de overconsumptie van suikers niet moet worden tegengegaan door suikers te vervangen door zoetstoffen, maar door het suikergehalte te verlagen. Het onderzoek van Test Achats leidde tot de vraag wat met de claim ‘Zonder toegevoegde suikers’ wordt bedoeld. Mogen deze levensmiddelen inderdaad geen zoetstoffen bevatten om de suikers te vervangen?

Claimsverordening

Voedingsclaims moeten voldoen aan de voorwaarden die staan beschreven in de bijlage van Verordening (EG) nr. 1924/2006. De claim ‘Zonder toegevoegde suikers’ luidt als volgt:

De claim dat aan een levensmiddel geen suikers zijn toegevoegd en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als aan het product geen mono- of disachariden of andere vanwege hun zoetkracht gebruikte levensmiddelen zijn toegevoegd. Indien een levensmiddel van nature suikers bevat, dient ook het volgende op het etiket te staan: „DIT PRODUCT BEVAT VAN NATURE AANWEZIGE SUIKERS”.

Suikers worden in Verordening (EU) nr. 1169/2011 omschreven als ‘alle in voedsel aanwezige mono- en disachariden, met uitzondering van polyolen’. Zoetstoffen voldoen niet aan deze definitie.

Volgens Test Achats gaat het fout bij ‘andere vanwege hun zoetkracht gebruikte levensmiddelen’. Bekende voorbeelden hiervan zijn fruitsiropen, geconcentreerde vruchtensappen en vruchtenpasta’s. De consumentenorganisatie rekent daar echter ook zoetstoffen onder. Daarbij wordt verwezen naar de Belgische ‘Federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu’. Die stelt namelijk dat een zoetstof onder de definitie van een levensmiddel valt zoals omschreven in Verordening (EG) nr. 178/2002, ook wel bekend als de General Food Law. In deze definitie worden zoetstoffen of levensmiddelenadditieven niet expliciet genoemd maar wel: ‘alle stoffen en producten, verwerkt, gedeeltelijk verwerkt of onverwerkt, die bestemd zijn om door de mens te worden geconsumeerd of waarvan redelijkerwijs kan worden verwacht dat zij door de mens worden geconsumeerd’. Wat dat betreft zijn zoetstoffen inderdaad levensmiddelen.

Additievenwetgeving

Levensmiddelen zonder toegevoegde suikers komen ook voor in Verordening (EG) nr. 1333/2008, waarin het gebruik van levensmiddelenadditieven is gereguleerd. In artikel 3 van deze Verordening staat een definitie van een ‘levensmiddel zonder toegevoegde suikers’:

Een levensmiddel zonder:

  1. i) toegevoegde monosachariden of disachariden;
  2. ii) toegevoegde levensmiddelen die monosachariden of disachariden bevatten en die om hun zoetkracht worden gebruikt;

In deze definitie wordt duidelijk aangegeven dat het gaat om de mono- en disachariden. In bijlage II van dezelfde verordening worden vervolgens tal van levensmiddelen zonder toegevoegde suikers genoemd waarin het gebruik van zoetstoffen is toegestaan. Voorbeelden zijn cacao- en chocoladeproducten, consumptie-ijs, snoepgoed en vruchtensappen. De additievenwetgeving biedt daarmee de mogelijkheid om zoetstoffen te gebruiken in levensmiddelen zonder toegevoegde suikers.

Interpretatie is verschillend in België en Nederland

Dit levert de merkwaardige situatie op waarin een product dat voldoet aan de definitie van een ‘levensmiddel zonder toegevoegde suikers’ blijkbaar niet zo mag worden genoemd. Althans dat is hoe Test Achats en de Belgische overheid beide verordeningen lezen. In Nederland wordt de definitie van de claim ‘Zonder toegevoegde suikers’ anders geïnterpreteerd. De claim mag hier wel worden gebruikt in levensmiddelen waarin zoetstoffen zijn gebruikt om de suikers te vervangen. Zoetstoffen worden hier niet beschouwd als ‘een vanwege hun zoetkracht gebruikte levensmiddel’. Wellicht komt dat ook door de definitie van levensmiddelenadditieven. Volgens artikel 3 van Verordening (EG) nr. 1333/2008 zijn levensmiddelenadditieven stoffen die op zichzelf gewoonlijk niet als voedsel worden geconsumeerd. Voedingskundig gezien lijken zoetstoffen dan ook niet op suikers. Ook hebben ze niet dezelfde uitwerking in het menselijk lichaam.

Voorlopig blijven we te maken hebben met deze verschillen in inzichten. Het is daarom goed hier rekening mee te houden wanneer een levensmiddelenbedrijf de claim ‘zonder toegevoegde suikers’ wil gebruiken voor een product dat in België wordt verkocht.

Auteur: Mark Rozema, Labelling Specialist bij Normec Label & Specifications, onderdeel van Normec Foodcare, kennispartner van VMT

Onderdeel van de collectie

Claims

Consumenten worden dagelijks blootgesteld aan talloze claims op de verpakkingen van voedingsmiddelen. Deze claims kunnen helpen bij het maken van gezonde en duurzame keuzes, maar voor producenten het is belangrijk om te weten welke claims wel en niet zijn toegestaan. In deze collectie gaan we in op de wetgeving en het toezicht met betrekking tot gezondheidsclaims, voedingsclaims en duurzaamheidsclaims op levensmiddelen. Mis je iets in deze collectie of kun je iets toevoegen, laat het de redactie van VMT weten via redactie.vmt@vmnmedia.nl

Beeld: Shutterstock

QA'ers reageren positief op nieuw allergenenbeleid: 'Nu nog een...

Per 1 januari dit jaar is er een nieuw Nederlands allergenenbeleid van toepassing. Producenten hebben tot 1 januari 2026 om etiketten aan te passen....

Food Law Event 2024: van NVWA-inspectie en claims tot plantaardige benamingen en harmonisatie

Food Law Event 2024: van NVWA-inspectie en claims tot plantaardige...

Waar vormt Europese wetgeving een rem voor transitie en innovatie en waar liggen de kansen? Wat zijn de speerpunten van het VWS op gebied van...

Beeld: Shutterstock

Hoe kom je de audit goed door? Ex-auditoren geven 5 tips: 'Wees open...

Voor de een is het een routineklus, voor de ander betekent het stress. Elke kwaliteitsmanager pakt een audit anders aan. In dit artikel 5 tips van...

Nieuwe NVWA Meldwijzer: hoe staat deze in verhouding tot geldende wetgeving?

Nieuwe NVWA Meldwijzer: hoe staat deze in verhouding tot geldende...

ANALYSE - Levensmiddelenbedrijven zijn verplicht om in bepaalde gevallen melding te doen bij de Nederlandse toezichthouder (NVWA). Dit wordt de...

Beeld: Shutterstock

Vegetarische Franse producten mogen in Frankrijk geen vleesbenamingen...

De Franse regering heeft het gebruik van vleesbenamingen op het etiket van vegetarische producten verboden. Zo mag de term 'steak' alleen worden...

Beeld: ©NVWA

NVWA-IOD doet aanhouding voor verkopen Chinese medicijnen met...

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) heeft een handelaar in traditionele Chinese medicijnen...

Beeld: Tony's Chocolonely

Kleur paars zorgt voor juridische stappen tegen Tony's Chocolonely

Mondelez International heeft juridische stappen tegen een nieuwe campagne van Tony's chocoloney ondernomen. De chocoladeproducent moet de reeks...

Beeld: Shutterstock

Benamingen van vleesvervangers: belangrijke ontwikkelingen op...

Beyond Meat en drie andere partijen spanden recent een zaak aan bij het Europese Hof van Justitie (HvJEU) tegen de Franse staat. De vraag hierbij is...