'Consument heeft behoefte aan vegetarisch of veganistisch logo'

'Consument heeft behoefte aan vegetarisch of veganistisch logo'

Plantaardig eten en minder vlees eten is belangrijk in de voedseltransitie. Of het nu om snoep of sojasaus gaat, steeds meer fabrikanten kiezen voor een keurmerk dat aangeeft of het product vegetarisch of vegan is. Is zo'n logo op dergelijke producten overdreven of zit de consument er juist op te wachten? Het laatste, betoogt de Vegetariërsbond.

Het lijkt soms overdreven om ‘reguliere’ producten een vegetarisch of vegan-logo te geven. Maar door complexe productiemethoden en ingewikkelde ingrediëntenlijsten zijn producten die op het eerste gezicht ‘overduidelijk’ puur veganistisch of vegetarisch lijken dat in de praktijk niet altijd. Om een misverstand weg te nemen: nee, appelsap is lang niet altijd vegan.

Elke dag wordt er wel een nieuw vegetarisch of vegan product op de markt gebracht, van klassiekers die worden ‘geveganized’ tot geheel nieuwe concepten. Een groeiende groep flexitariërs, vleesminderaars, vegetariërs en veganisten heeft steeds meer te kiezen. Dat is positief, maar tegelijkertijd groeit de behoefte aan kennis om de ingrediëntendeclaratie op het etiket te lezen en te beoordelen.

Vega(n) verwachtingen: ingrediënten

Citroen of citroensap leek voor veel consumenten een overduidelijk veganistisch product, totdat het televisieprogramma de Keuringsdienst van Waarde in een aflevering onthulde dat deze vrucht vaak wordt gecoat met schellak. Dit E-nummer (E904) is een afscheidingsproduct van luizen. Hetzelfde geldt voor andere vruchten zoals appels en peren: hier zit ook vaak een laag schellak of bijenwas omheen om de houdbaarheid te verlengen of de kleur te behouden. Veel consumenten zijn hier niet van op de hoogte en eten onbewust stoffen van dierlijke oorsprong die ze misschien niet willen eten.

Zo zijn er veel meer producten of ingrediënten die op het eerste oog veganistisch of vegetarisch lijken, maar dat in praktijk niet blijken te zijn. Voor veel (nieuwe) vegetariërs is het bijvoorbeeld vaak een tegenvaller wanneer ze tot de ontdekking komen dat veel kazen niet vegetarisch zijn door het dierlijk stremsel, en staan consumenten er ook niet bij stil dat varkensgelatine in snoep wordt gebruikt.

Gebruik van de termen 'plantaardig' of 'plant based'

In de praktijk komt het nog steeds voor dat voor marketingdoeleinden de termen ‘plantaardig’ of 'plant based' worden gebruikt, terwijl het product wel degelijk dierlijke ingrediënten bevat (ook al is het in kleine hoeveelheden). ‘Vegan’ snoepjes met natuurlijk honingaroma of ‘vegan’ snacks met schellak (E904) liggen nog steeds in de supermarkt. De onbeschermde term plant-based kan ook geïnterpreteerd worden als ‘op basis van planten’ en niet als geheel plantaardig. Zo lag een plant-based kookroom in het supermarktschap waar een kleine hoeveelheid melkpoeder aan was toegevoegd.

Transparantie in productiemethoden

appelsapOok in het productieproces zijn veel stappen waar dierlijke stoffen gebruikt worden zonder dat de consument dit weet. Bijvoorbeeld bij vruchtensappen: een goede manier om sappen helder te maken (klaren) is het toevoegen van gelatine gemaakt van slachtafval. De zwevende bestanddelen die het sap troebel maken binden aan de gelatine en slaan neer, zodat een heldere vloeistof over blijft en gefilterd kan worden. Een consument kan niet op het etiket lezen hoe een sap is geklaard. Dit geldt ook voor plantaardige oliën. Omdat het een proceshulpstof betreft die niet in het eindproduct aanwezig is, hoeft deze niet gedeclareerd te worden. Toch voelt een consument die geen gelatine wil consumeren, om principiële of religieuze redenen, zich misleid als hij hierachter komt.

Claims vegetarisch en vegan: wat houden ze in?

Dit onderwerp komt uitgebreid aan bod tijdens de digitale Food Law Update op 29 september. Wat zijn de juridische regels voor vega/vegatarisch? Welke ontwikkelingen en trends zien we in de praktijk? Bekijk het programma hier en meld je aan!

Aroma’s en vitaminen

vissticksVlees-, vis of zuivelvervangers zijn over het algemeen sterk bewerkte producten waar veel verschillende ingrediënten in zitten om het origineel zo goed mogelijk na te bootsen. Een lange lijst met aroma’s is voor een vegan visstick of gehaktbal niet vreemd. Sommige aroma’s worden uit een vrucht geëxtraheerd, terwijl andere aroma’s door bacteriën of gisten worden gemaakt. In de synthese van deze aroma’s kunnen dierlijke enzymen gebruikt worden in het proces. Om de producten net zo gezond of gezonder te maken als het origineel, is verrijking met vitaminen een veel gebruikt middel. Vitamine D3 is echter vaak afkomstig uit schapenwolvet, terwijl vitamine D2 juist vaak van plantaardige oorsprong is. Alleen de echt goed geïnformeerde consument weet dit verschil. Fortificatie met omega-3 vetzuren is ook een optie om de voedingswaarde van producten te verbeteren, maar deze vetzuren zijn vaak afkomstig uit visolie.

Alternatieven

Parallel aan de explosieve groei van vegetarische en veganistische producten in de supermarkt voor consumenten, is de ontwikkeling van plantaardige alternatieven voor dierlijke ingrediënten. Producenten hebben steeds meer mogelijkheden om vegetarische producten veganistisch te maken en een grotere doelgroep aan te spreken.

visolie-1Algenolie is bijvoorbeeld een bekende vervanger van visolie, vitamine D3 kan uit korstmos gewonnen worden er is een heel scala aan plantaardige eiwitten beschikbaar waardoor kippenei-eiwit of melkeiwit steeds beter vervangen kan worden. Ook is de clean label trend een drijfveer om productrecepten te herformuleren zodat ze beter te begrijpen zijn voor de gemiddelde consument en om additieven zo min mogelijk te gebruiken.

Consumenteninformatie

De regels in de voedselinformatieverordening (EU 1169/2011) leggen de basis voor de consument om goed geïnformeerd te zijn en niet misleid te worden. Voor de consument die graag vegetarisch of veganistisch eet is de verplichte informatie niet altijd toereikend. De echt bewuste consument spendeert tijd op veganwiki, fora of andere platforms en is autodidact als het om ingrediëntendeclaraties en productieprocessen gaat. De gemiddelde consument die overstapt naar een vegetarisch of veganistisch dieet weet echter nog niet van de hoed en de rand en ontbreekt het vaak aan tijd en achtergrondkennis om zich hierin te kunnen verdiepen. In het gat tussen de beknopte informatie op het etiket, de onduidelijkheid over alle productiemethoden en de snelheid waarmee keuzes in de supermarkt worden gemaakt, springen de vegetarische en veganistische keurmerken. Deze keurmerken maken de afgelopen jaren dan ook een stormachtige groei door.

Auteur: Freya Hiemstra, Onderzoeker V-Label keurmerk , Nederlandse Vegetariërsbond, freya@vegetariers.nl

V-Label keurmerk

De Nederlandse Vegetariërsbond is in Nederland licentiehouder van het onafhankelijke V-Label keurmerk en certificeert vegetarische en veganistische voedingsproducten in retail en foodservicekanaal. Het keurmerk is opgericht door de European Vegetarian Union en wordt wereldwijd gebruikt.

Gratis nieuwsbrief VMT.nl

Niets missen van VMT.nl? Meld u dan aan voor onze gratis nieuwsbrief!

 Ik ga akkoord met het ontvangen van vakinformatie op mijn interessegebieden van de titels van Vakmedianet en heb kennis genomen van het Privacy en Cookie Beleid van Vakmedianet groep. Ik kan deze toestemming op ieder gewenst moment intrekken.

Dick Hordijk stelt dat consumenten kunnen bijdragen aan tegengaan milieuschade

Biologisch steeds ietsjes minder duur dan niet-bio

Het prijsverschil tussen biologische en niet-biologische levensmiddelen is de afgelopen vijf jaar gedaald van 63% naar 48% in de Nederlandse...

Onderzoek: Lidl slijt meer vleesvervangers vanuit het vleesschap zonder kannibaliseren

Onderzoek: Lidl slijt meer vleesvervangers vanuit het vleesschap...

Lidl heeft afgelopen half jaar 7% meer vleesvervangers verkocht tijdens een test waarbij vleesvervangers een plaats krijgen in hetzelfde schap als...

foto: shutterstock

Consumentenbond: 'Vooral huismerken beknibbelen stilletjes op dure...

Volgens de Consumentenbond passen voedingsbedrijven hun receptuur aan om prijsstijging van grondstoffen te compenseren. Zo zit er minder hazelnoot in...

Consumentenbond: 'Veel kant-en-klaarmaaltijden ongezonder dan gedacht'

Consumentenbond: 'Veel kant-en-klaarmaaltijden ongezonder dan gedacht'

Veel kant-en-klaarmaaltijden van blijken ongezonder dan beweerd. Dat concludeert de Consumentenbond op basis van eigen onderzoek. De bond onderzocht...

Foodwatch wil transparantie eierketen: Nepluvi reageert 

Foodwatch wil transparantie eierketen: Nepluvi reageert

Foodwatch eist dat de verpakking van vrije-uitloopeieren wordt aangepast zodra er een ophokplicht van kracht is. Daarom stapte de organisatie vorige...

Plantaardige alternatieven goedkoper dan vlees

Plantaardige alternatieven goedkoper dan vlees

Vlees en zuivel zijn in veel supermarkten goedkoper dan de plantaardige alternatieven. Denktank Questionmark onderzocht vorig jaar bij Albert Heijn,...

Picnic-klanten houden van biologisch, fruit en zuivel 

Picnic-klanten houden van biologisch, fruit en zuivel

Supermarktformule Picnic analyseert jaarlijks het koopgedrag van consumenten. Fruit en zuivel zijn het afgelopen jaar het meest geliefd. Ook ziet...

Conclusie pilot Jumbo: Geen vleesvervangers naast vlees

Conclusie pilot Jumbo: Geen vleesvervangers naast vlees

Na een pilot in zeven winkels heeft Jumbo besloten vleesvervangers niet naast het vleesproduct te plaatsen. Vervolgonderzoek is nodig.