nieuws

Blog Brazilië: Profiteren van de varkenspest in China of niet?

Voedselveiligheid & Kwaliteit

Blog Brazilië: Profiteren van de varkenspest in China of niet?

De uitbraken van Afrikaanse varkenspest in China en andere landen zorgen voor prijsstijgingen van vlees. Maar tot dusver heeft dat nog niet geresulteerd in tekort aan vlees. “De grote klap moet nog komen”, voorspelt expert Gordon Butland van G&S Agriconsultants. Kan de Braziliaanse varkenssector een graantje meepikken van de ramp in de andere landen? VMT doet verslag vanuit São Paulo: blog #2.

Op het vliegveld wordt gewaarschuwd voor verspreiding van de Afrikaanse varkenspest.

Als je het vliegtuig uit komt in São Paulo en je bent door de paspoortcontrole, dan is zo ongeveer het eerste bord dat je ziet staan een grote waarschuwing: ‘African Swine Fever (ASF) kills pigs. Travellers, don’t be the carrier of a deadly pig disease.’

De varkenspest heeft geen vat op mensen, maar ze kunnen het wel verspreiden. Iedereen die Brazilië binnenkomt wordt zo duidelijk gemaakt dat het niet de bedoeling is om varkensvleesproducten mee te nemen uit het buitenland, het virus kan namelijk overgedragen worden via vleesproducten. En bezoek geen boerderijen en ga zeker niet jagen op wilde zwijnen, luiden de overige adviezen.

Brazilië is hier zo kien op omdat er in het land nog geen enkel geval van Afrikaanse varkenspest is geconstateerd. De Brazilian Association of Animal Protein (ABPA) is daar enorm trots op en wil dat graag zo houden. Brazilië is namelijk de vierde grootste exporteur van varkensvlees in de wereld en het kan goed profiteren van de toegenomen vraag in andere landen door het tekort aan vlees dat nu ontstaat. Nu al wordt er jaarlijks bijna 4 miljoen ton varkensvlees in Brazilië geproduceerd en 646.000 ton per jaar geëxporteerd. Maar dat is lang niet genoeg om de vraag op te vangen.

Tekort varkensvlees

Hoe groot is het tekort aan varkensvlees dan eigenlijk? Gordon Butland van G&S Agriconsultants geeft hierover de nodige insights op de persbijeenkomst van de ABPA voor het internationale journaille. “De Afrikaanse varkenspest heeft zich zeer snel verspreid over Zuid-Oost Azië en heeft met name toegeslagen in landen in Vietnam, Cambodja en vooral China. Landen waar de vraag naar varkensvlees groot is. Er is niet snel genoeg opgetreden om de ziekte in te dammen.

Enorme impact

Dat heeft erin geresulteerd dat sinds augustus 2018 de varkensstapel in China met zo’n 30% is gekrompen. Van de 44 miljoen zeugen (moederdieren) in China zijn er 13 miljoen door de ziekte verdwenen of geruimd. Butland: “Terwijl in de VS er maar 6 miljoen zijn en in totale EU 12 miljoen.” En dat zijn alleen nog maar de zeugen. Op de totale varkensstapel van China gaat dat een tekort van zo’n 140 tot 250 miljoen varkens betekenen. Dan hebben we het over tussen de 10 en 18 miljoen ton vlees minder. Dat is zo gigantisch veel. Voor de varkenspest had China nog 55 miljoen ton vlees, in de EU was het in totaal 23 ton, maar de VS heeft maar 11 ton productie. Dat geeft even de orde van grootte aan.”

Butland: “Veel Chinezen hebben nog geen idee van het tekort dat is ontstaan, maar daar zullen ze de komende maanden achter komen.”

Bekijk hieronder de VMT-video met daarin een interview met Butland met uitleg:

Investeren in export naar China?

Kippen_cropped-100-446-332-2--25Het is nog maar de vraag of het interessant is voor Brazilië om hierin te investeren, ondanks alle exportambities. “Brazilië heeft maar een productie van 4 miljoen ton varkensvlees. Een kan daarmee sowieso dus nooit en te nimmer de enorme vraag in China compenseren. Ook niet als de Chinezen naar andere vleessoorten overschakelen. Zelfs met kippenvlees is het niet zo snel op te vangen, want het kost een aantal maanden om de productie daarvan op te schroeven in Brazilië. Voor het opschroeven van de varkensvleesproductie geldt hetzelfde.”

Nu al gaat 24% van de Braziliaanse export van varkensvlees naar China en nog eens 24% naar Hong Kong, waarvan het overgrote deel ook in China terecht komt. Nog meer naar China exporteren betekent voor Brazilië dus een nog grotere afhankelijkheid van het land. Butland: “Mijn grootste zorg is dus het risico van een te groot Chinees marktaandeel. Geen leverancier wil te afhankelijk zijn van één afnemer. De export van Braziliaans varkensvlees gaat nu al voor 48% naar China gaat, voor kip is dat 45% en rund 43%. De leveranciers moeten dus kiezen of ze meer aan China gaan leveren en bijvoorbeeld minder aan Japan.”

Zo verspreidt Afrikaanse varkenspest

Wilde zwijnen blijken een bron van de ziekte te zijn. Ook teken kunnen een bron zijn. De Afrikaanse varkenspest kan worden verspreid door mensen, hoewel ze er zelf geen last van hebben. Verspreiding kan via kleding of besmet schoeisel. Het virus kan ook worden verspreid door de vrachtauto’s die de varkens vervoeren. En het virus blijft actief in verwerkte vleesproducten en ingevroren karkassen. Dit blijkt een heel belangrijke besmettingsbron in de keten. Het virus kan zich zelfs verspreiden door gecontamineerde voedselresten die de varkens te eten krijgen. Dat laatste is een van de belangrijkste bronnen van verspreiding in China alwaar ongeveer de helft van de varkens op kleinschalige boerenbedrijfjes verblijft.

‘Onderschat China niet’

Het op stel en sprong opschroeven van de productie in Brazilië voor China kant, doet nog meer vragen rijzen, weet Butland. “Niemand weet immers welke terugverdientijd aan deze investeringen zal zitten. Dus is het slim om nu snel te investeren in productie voor China? En wat gaat Brazilië doen met de delen van het dier die China niet wil kopen. En tegelijkertijd: verwacht niet dat China volledig afhankelijk zal zijn van de rest van de wereld. Onderschat het land niet. Het zal met oplossingen komen waar nog niemand eerder aan dacht om de vleesproductie weer op gang te krijgen.”

Schaalvergroting en biosecurity

Een van de zaken in China momenteel in rap tempo aan het veranderen is binnen de varkensteelt, is de grootte van de boerderijen. Was in 2003 nog 71% van de boerderijen zeer kleinschalig (minder dan 50 varkens) en slechts 3% grootschalig (meer dan 10.000 varkens), nu is het aantal kleinschalige boerderijen al gedaald naar 18% en het aantal grootschalige boerderijen is inmiddels 15%. Dat zal alleen maar versnellen, weet Butland. In 2022 zal het aantal grootschalige boerderijen 41% bedragen en het aantal kleinschalige onder de 4% zijn gezakt. Volgens Butland zal de Afrikaanse varkenspest de schaalvergroting alleen maar versnellen. Deze Chinese megastallen zullen een hoog level van ‘biosecurity’ kennen.

Biosecurity

Biosecurity van de varkensstallen is ook iets waar Brazilië hoog op inzet, weet Ricardo Santin, vice-president van de ABPA. “Brazilië is tot nu toe vrij gebleven van Afrikaanse varkenspest. We werken er hard aan en bidden dat het zo mag blijven. Daarom zijn alle stallen streng verboden terrein voor publiek. Ik kan zelf niet eens een stal binnen stappen. Op een crisis zoals in China zit niemand te wachten. Mensen hebben nog geen idee wat er te wachten staat op de wereldwijde markt voor varkensvlees.”

Lees ook blog #1 van VMT in Brazilië: ‘Kippen- en varkensvlees komt niet uit de Amazone’

Deze week meer over Brazilië op VMT.

Reageer op dit artikel