artikel

Aandacht voor suiker drijft herformulering, zoutreductie krijgt minder aandacht

Algemeen

Aandacht voor suiker drijft herformulering, zoutreductie krijgt minder aandacht

De interesse in laagcalorische voeding en dranken blijft onverminderd groot. Suikerreductie als claim komt steeds vaker voor, terwijl zout- en natriumreductie minder aandacht lijkt te krijgen in de ontwikkeling van nieuwe producten. Dit artikel is verschenen in VMT 1 van 25 januari 2019.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) legt in het dieet de focus op het suikergehalte en de rol die het speelt bij de wereldwijde toename van obesitas en chronische gezondheidsproblemen. De organisatie beveelt een suikerinname van minder dan 10% van de totale energie-inname aan; 5% is een betere optie om de gezondheid te bevorderen.

Daarop zijn overheden met campagnes gekomen die het suikergehalte in het dieet moet verminderen. Soms zijn zelfs suikerbelastingen ingesteld. Het antwoord van de voedingsmiddelenindustrie hierop is herformulering van producten of de introductie van nieuwe varianten met een laag suikergehalte.

Toename suikerreductieclaims

Volgens Innova Market Insights leidt de aandacht voor suikerreductie tot veel productclaims met suikerreductie. Tussen eind september 2017 en september 2018 zag de organisatie bij 7% van de wereldwijde introducties een suikerreductieclaim, variërend van laag in suiker, geen toegevoegd suiker tot suikervrij. In 2013 lag dit percentage beneden de 5%. De meeste claims zijn bij frisdranken, sportvoeding, zuivel en ontbijtgranen.

Frisdrankensector geraakt

De zorgen over het suikergehalte in het dieet heeft een groot effect gehad op de frisdrankensector. In het bijzonder op traditionele producten zoals fruitsap die onder vuur kwamen te liggen. Het volume en de waarde van fruitsap daalden de afgelopen jaren, met name in meer ontwikkelde regio’s.

De problemen met het suikergehalte hadden ook gevolgen voor de introductie van nieuwe producten. De industrie antwoordde daarop door steeds meer producten met claims zoals laag in suiker en suikergereduceerd te gebruiken: wereldwijd betreft het 20% van de nieuwe introducties in de frisdrankencategorie die de claim laag in suiker, geen toegevoegd suiker of suikervrij (eind september 2017-eind september 2018) kregen. In het Verenigd Koninkrijk is dit zelfs 37%, in de Verenigde Staten (VS) 24%.

Daar staan fruitsappen (37%) bovenaan de lijst met de meeste nieuwe introducties met claims als suikervrij, geen toegevoegd suiker en laag in suiker. Daarna volgen dranken uit concentraat (23%) en waters met een smaakje (14%). Het meest komen deze claims voor in de categorie plantbased waters: daar heeft 45% van de nieuwe introducties deze claim. Waarschijnlijk komt dat door het intrinsieke gezondheidsimago van deze producten: ze worden gezien als ‘natuurlijk’. Dit betekent dat het gebruik van natuurlijke zoetstoffen bij productherformulering erg belangrijk is.

Clean label

Natuurlijke zoetstoffen werden de afgelopen jaren populairder door de groeiende vraag naar een clean label. Tussen eind september 2017 en eind september 2018 is het toegepast in 10% van de frisdranken in de VS.

Stevia profiteert er het meeste van. De zoetstof had een langzame start omdat de verbetering van de functionaliteit en de smaak nog aanpassingen vergde. Nu wordt het gebruikt in 94% van de introducties met natuurlijke zoetstoffen. Van alle frisdrankintroducties in de VS wordt in 7,7% stevia gebruikt. Dat is bijna tweemaal zoveel als bij de introducties wereldwijd (4%) en vier keer zoveel als in Europa (2%).

Wat opvalt is dat stevia vaak wordt toegepast in de frisdrankenmarkt, een belangrijke maar relatief weinig innovatieve markt. Zo streeft zowel Coca-Cola als Pepsi ernaar om de best smakende stevia-optie toe te passen: een optie die zowel voor natuurlijkheid als zoetheid zorgt. Dit als alternatief voor de meer traditionele kunstmatige zoetstoffen zoals aspartaam. Het heeft echter nog geen positief effect op de categorie laagcalorische frisdranken in de VS, waar de verkopen sneller dalen dan die van de reguliere frisdranken (in een verder volwassen en stilstaande markt).


Wat is allulose?

allulose vmt 1Nieuwe zoetstoffen zijn in opkomst, hetzij langzaam. Allulose (D-psicose) is een monosaccharide ‘zeldzame suiker’ met de smaak en textuur van suiker zonder calorieën. Het is GRAS-goedgekeurd in 2014 en wordt op heel kleine schaal gebruikt. Het komt van nature voor in vijgen en ahornsiroop en heeft een tiende van de calorieën van suiker zonder het effect op het bloedsuikergehalte. Het is toegepast in twee van Coca-Cola’s Fuze theedranken in de VS: Fuze Meyer Lemon Black Tea en Fuze Tropical Mango Green Tea. Beide bevatten een mix van suiker, allulose en stevia-extract.

Andere applicaties in de VS richten zich op de categorieën bakkerij- en ontbijtgranen, waaronder Quest Beyond Cereal Protein Bars en Know Better Cookies. De producten worden gepositioneerd met een reeks van voordelen: niet alleen natuurlijke zoetstoffen en suiker- en caloriereductie. Know Better Cookies zijn ook laag in koolhydraten, keto- en paleovriendelijk en vrij van granen en gluten.


Zoutreductie

De interesse in suikerreductie blijft onverminderd groot; voor zout- en natriumreductie is de positie minder duidelijk. Ondanks de blijvende belangstelling hiervoor, maken technische aspecten een verdere verlaging bij sommige productcategorieën lastig zonder impact op de smaak te hebben.

Grote voedingsmiddelenproducenten blijven wel actief. De claim laag in natrium wordt soms gecombineerd met voordelen bij de better-for-you-opties. De claim laag in natrium constateerde Innova Market Insights slechts bij 2,3% van de wereldwijde introducties in de genoemde periode van een jaar. Dit betrof zowel zoutgereduceerde producten als producten met een van nature laag natriumgehalte. Dit percentage is 1,8% in West-Europa en bijna 3% in de VS. De wereldwijde toepassing van zoutreductie steeg de afgelopen tien jaar met 1,7%, maar daarvoor lijkt vooral de toenemende interesse in zoutreductie in opkomende markten verantwoordelijk. De VS blijven op dit gebied de meest ontwikkelde markt. Daar is zoutreductie een belangrijk punt in categorieën die van oudsher populair zijn, zoals sauzen, kruiden, snacks en soepen.

De meeste nieuwe introducties kwamen voor in de categorieën sauzen en kruidenmixen. De subcategorie bouillons en kruidenmixen omvatte meer dan 60% van het totaal. Innova Market Insights constateerde ook ontwikkelingen in sauzen zonder toegevoegd suiker en ketchup met minder zout en suiker. Een aantal private labels van onder meer Food Club, Weis en Sprouts Farmers Market – introduceerden in 2018 ketchup met 50% minder zout en suiker.

Marktleider Heinz is in de VS een andere weg ingeslagen met twee varianten: een met de claim geen toegevoegd suiker en eentje met de claim geen toegevoegd zout. Naast de bestaande 50%-variant introduceerde de multinational in Europa een tomatenketchup zonder toegevoegd suiker en zout.


Soep

Innova Market Insights constateert tevens ontwikkelingen in soep: zoutreductie en natriumarme opties. Overigens blijft het aantal introducties beperkt. Tussen eind september 2017 en eind september 2018 voerde 5,5% van de soepintroducties in de VS een claim laag in natrium. De meeste kwamen voor in de subcategorie natte soepen. Steeds vaker is de claim laag in natrium in plaats van laag in zout. Die staat dan prominent op de voorkant van de verpakking met termen zoals laag in natrium, minder natrium en verminderd natriumgehalte.


Lichtgezouten snacks

Pepsico werkt hard aan de verbetering van het nutritioneel profiel van zoute snacks via zijn Amerikaanse merk Fritolay. Zoutreductie focust op lichtgezouten varianten van Lay’s, Lay’s Kettle Cooked en Lay’s Wavy en Fritos maischips. Pringles van Kellogg volgt hetzelfde pad met een lichtgezouten variant van zowel de originele als de cheddarkaasvariant.

Een andere gewilde categorie voor natriumreductie zijn noten en notenmixen. Van deze snacks had 4,3% – tussen eind september 2017 en eind september 2018 – de claim laag in natrium. Dat betrof vooral noten en zaden, snackmixen en fruitsnacks. Daarvan zijn vele al natuurlijk laag in natrium. In de subcategorie gezouten pinda’s komen er meer lichtgezouten en ongezouten varianten op de markt.

Ook wordt steeds vaker het trendy zeezout gebruikt. Een voorbeeld hiervan is Planters NUTrition: een gezond notenmerk van Kraft Heinz. Dit bedrijf introduceerde een notenblend met een ‘touch of seasalt’.

Voedingsbeleid

Het verlagen van het suiker- en zoutgehalte is onderdeel van een beweging naar een gezondere levensstijl. Het wordt duidelijk beschouwd als onderdeel van de volksgezondheid en het voedingsbeleid, naast de meer bestaande zorgen rond vet- en calorie-inname. Dit geldt vooral in de VS en Europa. Daar is suikeren zoutreductie steeds vaker terug te zien in de initiatieven van voedingsmiddelenbedrijven. Voor hen is het een uitdaging om bij de herformulering van hun populairste merken te voldoen aan de nieuwe richtijnen met behoud van smaakprofielen die hun fans verwachten.

Lu Ann Williams is director of innovation bij Innova Market Insights

Reageer op dit artikel