artikel

‘Niet alles is in regels te vangen’

Algemeen

‘Niet alles is in regels te vangen’

De vleessector ligt onder een vergrootglas. Eén vervelend YouTube-fi lmpje wordt in de media al snel opgeblazen tot een groot schandaal. Hoe zorg je als vleesbedrijf dat je de integriteit op orde hebt? “Alles dichttimmeren met regels en procedures is niet de oplossing”, zegt directeur Piet Lunenburg van varkensslachterij Westfort in IJsselstein. “Medewerkers goed trainen is veel belangijker.”Dit artikel is verschenen in VMT 5 van 20 april 2018.

Iedereen kan zich ongetwijfeld de Belgische YouTube-filmpjes herinneren van de dieren die slecht behandeld werden in een Belgisch slachthuis. “Waar gewerkt wordt, vallen spaanders”, zegt Piet Lunenburg, directeur van varkensslachterij Westfort. “Dus ik wil niet zeggen dat er bij ons nooit iets gebeurt. Maar ik kan me niet voorstellen dat zulke mishandelingen ook in Nederland voorkomen. In het Nederlandse systeem wordt er nauwkeurig op het dierenwelzijn gelet.” Toch kan hij zich wel voorstellen dat er filmpjes naar buiten komen waar mensen van schrikken. “Wij krijgen duizenden dieren per dag binnen. Daar zitten ook dieren bij die iets mankeren. Daar controleren wij op. En we scheiden de gezonde dieren van de dieren die iets mankeren. Die laatste groep komt in de ziekenboeg terecht. Kwaadwillenden kunnen opnames van onze ziekenboeg maken. Ze kunnen die beelden slim monteren, zodat het lijkt alsof er alleen maar zwakke dieren binnenkomen. Ik snap dat mensen daar dan van schrikken. Maar het is geen eerlijk beeld van de werkelijkheid.”

Steekpenningen

Hoe zorg je ervoor dat het dierenwelzijn op orde is? Westfort heeft meer dan 1.000 medewerkers in dienst. Hoe borg je in zo’n groot bedrijf de integriteit? Lunenburg zegt dat de wet- en regelgeving en de algemene certificeringsstandaarden hem slechts een basis bieden. “Standaarden zoals HACCP, BRC en IFS zijn erg gericht op voedselveiligheid. Er staat niet veel in omschreven over integriteit. We hebben in de sector ook andere standaarden, zoals het Varken van Morgen. Dat bevat goede elementen, zoals de klokkenluidersregeling. Daarnaast hebben we vorige maand een Code of Conduct van de COV (Centrale Organisatie voor de Vleessector, red.) ondertekend. Ook daar zitten elementen in waar we iets mee kunnen. Er staat bijvoorbeeld een passage in over steekpenningen. Daar hadden we zelf nog niet aan gedacht. We zijn nu aan het kijken hoe we elke vorm van belangenverstrengeling kunnen tegengaan. Dat lijken misschien details, maar het is wel belangrijk dat we met elkaar afspreken dat we integer met elkaar omgaan. Tegelijkertijd vind ik dat je medewerkers niet te veel in een keurslijf moet duwen. Ik geloof niet dat je daarmee fraude tegengaat.”

Protocollen

“Integriteit en dierenwelzijn borg je in de eerste plaats door zelf alle protocollen op orde te hebben”, zegt Lunenburg. “Voor ons is het belangrijk dat de dieren zich goed voelen. Dat is niet alleen goed voor het dierenwelzijn. Het zorgt ook voor een betere kwaliteit van het vlees. Daarom hebben we vloerverwarming en worden de varkens na binnenkomst beneveld, waar ze rustig van worden. Ook hebben we speciale protocollen voor warm en voor koud weer. En we zorgen ervoor dat het slachten zo gebeurt dat de dieren niet onnodig lijden. We vinden het belangrijk om zelf kritisch naar dit proces te blijven kijken. Daarom hebben we een commissie ingesteld met onder meer iemand van de technische dienst, een kwaliteitsmedewerker, een gedragsdeskundige en een directielid. Samen kijken we regelmatig of er zaken zijn bij de ontvangst van de dieren die we kunnen verbeteren.”

Trainen

Maar trainen is volgens Lunenburg het allerbelangrijkste. “We hebben veel mensen in dienst uit verschillende landen en er is veel verloop. We zijn continu bezig om die mensen te trainen, zodat ze goed op de hoogte zijn hoe ze met varkens om moeten gaan. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat varkens de goede kant op lopen? Vroeger gebruikten slachterijen daar elektrische schokken voor. Nu leren we de medewerkers met rammelaars te werken en met de varkens te praten. Het maakt voor de varkens niets uit of je Pools of Nederlands met hen praat. Het gaat om de toon. En we leren de medewerkers hoe je ziet of een varken zich prettig voelt. Waarom blijft een varken bijvoorbeeld stilstaan? Heeft dat varken misschien iets aan zijn poot? We leren medewerkers dat te signaleren, zodat ze daar op de juiste manier mee omgaan.” Lunenburg vindt dat trainen ook belangrijk is bij andere integriteitsvraagstukken. “Het is als Nederlander gemakkelijk om vanuit je eigen cultuur te oordelen over het gedrag van anderen. Maar mensen uit andere landen nemen andere normen en waarden mee. Je moet hun leren wat wij van hen verwachten.”

Holland Varken

Lunenburg zou het overigens wel goed vinden als er meer integriteitsregels worden opgenomen in de kwaliteitssystemen waarmee de sector werkt. In Nederland wordt bijvoorbeeld nu met twee verschillende IKB-systemen gewerkt. “We zijn als sector bezig om deze systemen samen te voegen tot één systeem, namelijk het Holland Varken. Ik zou graag willen dat daar meer integriteitsregels in opgenomen worden. Maar we moeten daar ook niet in doorslaan. Want wie zijn wij om via een kwaliteitssysteem te eisen dat een kleine slachterij ook twaalf CCTVcamera’s moet ophangen om de levende haven in de gaten te houden in plaats van acht? Een bedrijf weet zelf het beste hoe het integriteit kan borgen. Je moet niet alles in regels willen vangen.” Natuurlijk vindt Lunenburg het wel belangrijk dat integriteit goed geborgd wordt in het Holland Varken. “We zijn een kleine speler op de wereldmarkt en het moet duidelijk zijn waar wij voor staan.” Maar het allerbelangrijkste is voor Lunenburg dat de Nederlandse varkenssector bekend staat om zijn betrouwbaarheid. In februari kwam bijvoorbeeld mestfraude bij een bedrijf uit Deurne aan het licht. Lunenburg: “Dat is vervelend en schadelijk voor de sector. Maar het is nog schadelijker als blijkt dat de autoriteiten hier al van wisten. Overal gebeurt wel eens wat. Ik hoop dat we in Nederland een cultuur hebben waarin we eerlijk zijn over de misstanden en waarbij de overheid direct ingrijpt als er iets fout gaat. Ik hoop dat we daar, ook in het buitenland, bekend om staan.”

Reageer op dit artikel