artikel

Kennis plantaardige eiwitten hard nodig

Algemeen

Kennis plantaardige eiwitten hard nodig

HAS Hogeschool zet een onderwijsprogramma op dat aansluit op de transitie van dierlijke naar plantaardige eiwitten. Sinds 1 mei bestuderen 39 studenten tien weken lang de hele plantaardige voedselketen. Belangrijk aspect is bewustwording creëren om de consument te verleiden de overstap te maken naar plantaardige producten. Deelnemers zijn onder meer HAK en Schouten Europe. Dit artikel komt uit de printuitgave van VMT 8

In 2050 telt de aarde ruim 12 miljard mensen. Om iedereen te kunnen voeden, moeten we dierlijke eiwitten vervangen door plantaardige. “Nederland telt al meer dan 60 procent flexitariërs, 3 tot 5 procent vegetariërs en 0,5 procent veganisten”, zegt directeur Henk Schouten van vleesvervangersproducent Schouten Europe. “Al best veel, maar het moeten er meer worden.” Volgens hem ontbreekt het studenten en afgestudeerden aan kennis over de gevolgen van de transitie voor de hele keten: “De markt van vleesvervangers is een niche en in het onderwijs ligt de nadruk vooral op vlees als eiwitbron en eindproduct.” Consultant Michiel Dekkers van foodrecruitmentbureau DUPP herkent dat: “Mensen die ervaring hebben met plantaardige eiwitten en vegetarische producten zijn schaars en daarom lastig te vinden.” Voor de HAS was dit reden genoeg om haar studenten een minor aan te bieden rond die plantaardige keten. “In brainstormsessies onder docenten en studenten kwamen de eiwittransitie en de noodzaak om meer groenten te eten als belangrijkste aspecten naar voren”, zegt Carry van Dijk, docent Voedingsmiddelentechnologie. Samen met vier collegadocenten besloot zij dat de minor over de hele foodketen moest gaan, inclusief aandacht voor wat er verder aan gezonde voedingsstoffen in planten zit.

Innovatie

De minor is het eerste hbo-onderwijsprogramma in Nederland dat volledig in het teken staat van plantaardige eiwitten en samen met het bedrijfsleven is ontwikkeld. Al was dat laatste begin 2016 nog niet het geval. Dat gebeurde pas aan het begin van dit jaar, na gesprekken met de Green Protein Alliance (GPA), een alliantie van ruim 25 bedrijven en instellingen die medio vorig jaar is gestart om de consumptie van plantaardige eiwitten te stimuleren. “Zo kwamen we in contact met twee van de initiatiefnemers: HAK en Schouten Europe. Daarna ging het snel. Binnen twee weken hadden we al tien projecten”, zegt Van Dijk. Bedrijven hebben behoefte aan de verbinding van educatie en ondernemerschap. Dat is volgens Schouten een voorwaarde voor innovatie. “Innovatie op het vlak van plantaardige eiwitten is nodig omdat Europa die grotendeels importeert. Willen we naar meer duurzame, lokale eiwitbronnen en als Nederland vooroplopen, dan moeten we kennis combineren en delen.”

Hollandse bonen

De minor Plant(w)aardige toekomst is voor derdejaarsstudenten van de HAS en andere hbo-instellingen. Het gaat om de opleidingen Dier- en veehouderij, Voedingsmiddelentechnologie, Food Innovation, Tuinbouw & Akkerbouw en Toegepaste Biologie. De minor leidt de studenten op tot specialisten in onderdelen van de plantaardige eiwitketen. De ‘w’ in Plant(w)aardige toekomst staat voor de zo groot mogelijke waarde die de partners aan die plantaardige producten willen meegeven. De helft van de tijd doen de studenten kennis op over de hele keten, van grond tot mond. Ze krijgen bijvoorbeeld lessen over bodemsamenstelling, zaadveredeling, teelt, bewaartechnieken en marketing. Bij elk vak staan vier thema’s centraal: duurzaamheid, gezondheid, verdienmodellen en toekomst. De studenten krijgen gastcolleges en gaan op excursie. De rest van de tijd werken ze in multidisciplinaire teams aan een project. Met name in Den Bosch, bij Werkplaats De Gruyter en de HAS. De projecten komen van HAK, Schouten Groep, Seaweed Harvest Holland, Soiltech, Koppert Cress, Laarakker Groenteverwerking, NIZO food research en het HAS-lectoraat Groene Gezondheid. HAK heeft een van de teams gevraagd het effect van klimaat op zomergroentes te onderzoeken. “Daarnaast bedreigt degeneratie de Hollandse boon”, zegt Nicole Freid, directeur Marketing & Innovatie bij de groente- en peulvruchtenproducent. “Belangrijk daarbij is duurzaamheid. We willen de boon op Hollandse bodem blijven telen. Een tweede team onderzoekt welke oplossingen er zijn en spreekt daarvoor onder anderen spelers in de keten.” Bij Schouten Europe onderzoekt een team samen met zaadveredelaar Limagrain hoe de Hollandse veldboon – nu vooral gebruikt voor veevoer – in vegaproducten te verwerken is. Productontwikkelaar Wouter Schouten: “Mogelijk als alternatief voor soja: de opbrengsten zijn veelbelovend. De opbrengst eiwit per hectare is circa 1.700/1.800 en 2.300 kg bij respec tievelijk zomer- en winterveldbonen en ‘slechts’ 1.200 kg bij soja.”

Aantrekkelijk maken

Vaststaat dat de eiwittransitie zorgt voor meer vraag naar voedseltechnologen en landbouwspecialisten met kennis van de hele plantaardige voedselketen. Voor wat betreft die kennis is op product- en communicatieniveau nog veel te winnen: “Hoe maak je plantaardige voeding aantrekkelijk voor de massa en hoe communiceer je dat het lekker, gezond en makkelijk is,” licht Freid toe. “Misschien wordt vlees wel een luxeproduct”, vult Van Dijk aan. Dekkers valt het op dat afgestudeerden zich vooral richten op klassieke functies, zoals een kwaliteits- of productontwikkelaarsfunctie. “Een levensmiddelentechnoloog denkt niet zo snel aan een klantgerichte technologische functie, terwijl een commerciëlere richting een reële stap is.” HAK biedt studenten daarom vanaf het komend schooljaar naast gastcolleges ook op commercie gerichte afstudeerprojecten aan. De HAS hoopt volgend jaar meer studenten te verwelkomen van andere, ook internationale opleidingen. Van Dijk: “Misschien moet de minor op termijn wel een aparte opleiding worden. In elk geval moet de plantaardige keten in al onze opleidingen terugkomen.” HAK en Schouten Europe werken samen in hun Praktijklokaal Plantaardige Eiwitten (PPE), zoals ze hun samenwerking genoemd hebben. De twee bedrijven – praktisch buren en sinds kort partners in de ontwikkeling van koelverse vegaproducten – zien het nog wel gebeuren dat PPE transformeert naar een kenniscentrum waarin bedrijven en onderwijs samen ingrediënten en eindproducten ontwikkelen. “De transitie naar plantaardige voeding raakt iedereen: opleidingen, industrie, overheid. Alleen kun je die consument niet bereiken. Dat moet je samen doen”, aldus Van Dijk.

 

Reageer op dit artikel