artikel

Zo duurzaam als de klant het wil

Algemeen

De vraag naar duurzame koffie neemt toe en producenten spelen hier gretig op in. Een kopje duurzame koffie verandert van uitzondering in regel. Max Havelaar, UTZ Certified of Rainforest Alliance: iedere supermarkt verkoopt wel koffie met een van deze keurmerken. Koffiebranderij Drie Mollen heeft verantwoorde koffie hoog op de agenda staan en sleepte zelfs een duurzaamheidsprijs binnen.

De wintermaanden van 2009 en 2010 behoorden tot de koudste in veertien jaar. Voor verkleumde reizigers op de vele treinstations is een hete beker koffie dan ook geen overbodige luxe. Het bekendste vocht van Nederland is steeds meer verantwoord. Begin maart maakte Starbucks bekend in alle Europese vestigingen 100% Fairtrade espresso en cappuccino te schenken. Starbucks kocht bijna voor 18 miljoen kilo Fairtrade-gecertificeerde koffie in. Dat is volgens topman Buck Hendrix van Starbucks Europa een verdubbeling ten opzichte van 2008.

Duurzame koffie verbetert de leefomstandigheden van de koffieboeren en door trainingen gaan ze ook beter met het milieu om. “Wij profiteren van gegarandeerde minimumprijzen en Fairtrade-premies, waardoor we onze toekomst met meer vertrouwen kunnen plannen”, zegt Carlos Vargas Leiton, financieel manager van coöperatie Coopetarrazú, waarbij 2.600 boeren uit Costa Rica zijn aangesloten. Ook bedrijven als NS-dochter Servex, La Place (V&D) en De Bijenkorf serveren tegenwoordig verantwoorde koffie.

Duurzame private-label koffie
KLM schenkt al sinds najaar 2006 verantwoorde koffie met het Rainforest Alliance-label, geleverd door Koffiebranderij Drie Mollen. De overgrote meerderheid van de producten die de branderij brandt en verpakt betreft huismerkkoffie voor supermarkten, grossiers en bedrijven in de foodservicebranche. Daarnaast heeft het bedrijf nog een aantal merken in eigen beheer, zoals Gala en Bravissimo. Princess thee komt ook uit de stal van de Drie Mollen. Omdat het merendeel van het volume dat door Drie Mollen wordt verwerkt voor Private Labels is bestemd, heeft de branderij het duurzaamheidsgehalte niet geheel in eigen hand.

Het hangt er mede van af wat de klant wil. De klant is baas over haar eigen merk en dus ook verantwoordelijk voor de keus of hij zijn merk wel of niet duurzaam (gecertificeerd) in de markt wil zetten. In gesprekken gaat Drie Mollen altijd in discussie over de mate van duurzaamheid van de koffie. Iedereen in de organisatie is bekend met duurzaamheid: van marketing en sales tot aan productie. In de lente van 2009 ontving de koffiebrander de Corporate Green Globe Award van Rainforest Alliance (RA). Drie Mollen ontving de prijs omdat het bedrijf bijdraagt aan goede leefomstandigheden van boeren en natuurbehoud door het verkopen van koffie van gecertificeerde plantages.

“Drie Mollen stimuleert klanten voor duurzame huismerkkoffie- en thee te kiezen”, redeneerde de jury. De koffieproducent was degene die het RA-keurmerk destijds op de Nederlandse markt introduceerde. Dit duurzaamheidslabel stelt strenge sociale voorwaarden en milieu-eisen aan koffie- en theeproducenten.

Vraag scheppen
Drie Mollen ziet het als een belangrijke taak dat gecertificeerde boeren hun producten kwijt kunnen. “We creëren vraag en dat schept kansen voor boeren.” Om klanten te helpen bij het uitdragen van hun duurzaamheidsclaim werken we samen met de diverse keurmerkinstanties – de Stichting Max Havelaar, Rainforest Alliance en UTZ Certified – overheden en andere spelers in de markt, legt duurzaamheidsmanager van Drie Mollen, Hilke van den Bosch uit. In werkgroepen praten de partijen mee over duurzaamheidscriteria en manieren om de consumptie van ‘eerlijke’ koffie te stimuleren. Maar het is de taak van de keurmerkinstanties om boeren te adviseren en te faciliteren bij het verduurzamen van hun productie en organisatie, verduidelijkt Van den Bosch.

Sinds 1990 houdt Drie Mollen zich actief bezig met het onderwerp duurzaamheid. Het bedrijf haalt koffie uit ongeveer dertig verschillende landen en koopt haar duurzame volume in bij gecertificeerde boerenorganisaties en plantages. Ruim 15% van de koffie die de branderij verlaat is duurzaam gecertificeerd.

De wens van de klant
Natuurlijk streeft het bedrijf naar een percentage van 100%, maar wanneer deze doelstelling werkelijkheid wordt, is mede afhankelijk van de klanten, de ontwikkelingen in de markt en het aanbod van duurzame koffie. “Onze klant, de merkeigenaar bepaalt”, benadrukt de duurzaamheidsmanager. Voor partijen die zaken doen met de koffieproducent is het van belang dat duurzaamheid hen voordeel oplevert én dat ze concurrerend blijven. Zo ligt de prijs van een kilo verantwoord geproduceerde koffie gemiddeld tussen de 5 tot soms wel 20% hoger dan die van de reguliere variant.

Max Havelaar bijvoorbeeld eist een minimum garantieprijs voor boeren. De gemiddelde prijs ligt hierdoor hoger. Om competitief in de markt te kunnen blijven opereren, is dit keurmerk niet voor elke koffiecategorie de beste keus. UTZ Certified en RA richten zich meer op de mainstreammarkt; deze labels stellen hoge eisen aan een duurzame bedrijfsvoering en productie, maar stellen in vergelijking met Max Havelaar geen harde prijsgaranties, stelt Van den Bosch.

Als grote producent voor huismerken staat het onderwerp duurzaamheid hoog op Drie Mollens agenda. “We geven onafhankelijke informatie over de diverse keurmerken, over de verschillen en overeenkomsten en hoe zij zich ontwikkelen in de markt. We adviseren onze klanten ook over hoe zij het thema duurzaamheid naar buiten toe kunnen communiceren”, aldus Van den Bosch. Want retailers worden in toenemende mate aangesproken door consumenten en niet-gouvernementele organisaties over hun assortiment.

Kortom, de vraag naar duurzame koffie groeit, ondanks de crisis. Supermarktbezoekers vragen zich af waar de koffie vandaan komt, wie het produceert en onder welke omstandigheden. Een voordeel voor supermarkten om een duurzaam koffieassortiment te voeren is dat het goed is voor het imago.

Bestaanszekerheid
Het leidt geen twijfel dat het aandeel duurzame koffie dat uit de Drie Mollen-fabriek in Bolsward komt in de toekomst zal stijgen. En dat geeft de koffieboeren meer bestaanszekerheid en maakt dat duurzaam produceren in toenemende mate een normale manier van werken wordt. Maar de overgang van conventionele naar verantwoorde koffie gaat niet over één nacht ijs. Dit vraagt veel inspanningen en investeringen van alle betrokken partijen, stelt Van den Bosch.

Bijna 30% van de koffie die in Nederland wordt verkocht is afkomstig van duurzaam gecertificeerde plantages, het aanbod duurzaam gecertificeerde koffie op de wereldmarkt bedraagt net iets meer dan 5%. Dat kan in de toekomst problemen geven. Toch ziet Van den Bosch niet direct reden tot zorg. “We hebben geen signalen ontvangen van tekorten en certificeerders werken hard om het aanbod op te stuwen.”

Weersomstandigheden kunnen in theorie wel eens nadelig uitpakken voor het aanbod van bepaalde koffiebonen. “Je moet daarom altijd zorgen voor voldoende gecertificeerde alternatieven om smaak en kwaliteit van bestaande melanges te blijven garanderen. Het is een kwestie van de markt in de gaten houden en op tijd inkopen”, verzekert Van den Bosch.

Productie in Bolsward
Duurzaamheid heeft niet alleen invloed op afdelingen als inkoop, verkoop en marketing, maar heeft ook consequenties voor de productielocatie in Bolsward. Zo worden duurzame koffiebonen in aparte silo’s bewaard. “Omdat je de oorsprong moet kunnen traceren van plantage naar koffiepak.” Om te kunnen achterhalen waar de bonen vandaan komen, is veel extra capaciteit nodig om alle herkomsten separaat te kunnen opslaan. “Dat vraagt om investeringen.”

De partijen duurzame koffie brengen extra administratieve lasten met zich mee. Zo is het belangrijk om te weten welke volumes waar zijn ingekocht en in welke melange deze verwerkt moeten worden. Om al die gecertificeerde bonen uit elkaar te houden, is een goed traceerbaarheidssysteem nodig. Het goed documenteren van de binnengekomen ladingen is essentieel voor de traceerbaarheid. Drie Mollen dient dit weer te rapporteren aan de keuringsinstanties. “Het maakt het verwerken in de fabriek complexer”, zegt Van den Bosch die eens in de drie weken naar Bolsward afreist, “ook voor de medewerkers.” Maar het geeft de medewerkers ook een bepaalde trots dat ze bijdragen aan het vergroten van de wereldwijde productie van verantwoorde koffie. De fabriek wordt uitgebreid met meer silo’s om de verwachte groei van de vraag naar duurzame koffie aan te kunnen.

El Salvador en Guatemala
In januari maakte Van den Bosch deel uit van een Drie Mollendelegatie die een aantal koffieplantages in El Salvador en Guatemala bezocht. De koffiebrander wilde haar zakenpartners laten zien wat duurzaamheid nu echt inhoudt. “Koffie beperkt zich niet tot het pak in de supermarkt. Het verhaal daarachter is minstens zo belangrijk.” Wanneer klanten zien hoeveel werk boeren hebben om duurzame koffie te produceren, dan gaat de waardering voor het product omhoog. “En klanten raken extra overtuigd om te kiezen voor verantwoorde koffie. De ervaringen van zo’n reis en de beelden die daardoor achterblijven roepen rijkere koffie-associaties op.”

Drie Mollen is naast Nederland ook actief in Spanje, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. De Nederlandse tak van het bedrijf loopt voorop als het om duurzaamheid gaat. Drie Mollen Nederland zal expertise op dit gebied ook gaan aanwenden bij de buitenlandse zusterorganisaties. Dit heeft directe gevolgen voor duurzaamheidsmanager Hilke van den Bosch. Vanaf mei richt ze haar duurzaamheidsblik niet alleen maar op Nederland, maar kijkt ze ook verder over de landsgrenzen. “We gaan ervoor zorgen dat ook onze zusterorganisaties actiever worden op het gebied van duurzaamheid”, besluit ze.

Beschikbaarheid koffie
Het afgelopen jaar was turbulent voor de koffiemarkt. De Mexicaanse griep en de overvloedige regenval in Colombia hadden invloed op de productie, blijkt uit een analyse van UTZ Certified. Het tekort in Colombia kon deels worden opgevangen door Peru en Honduras, landen die ook kampten met flinke buien. Dit zorgde voor een achterblijvend aanbod en flinke prijsstijgingen. Verder laten de Colombiaanse blends zich niet makkelijk vervangen, dit had invloed op de groei van UTZ in de markt.

Kijkend naar heel 2009 was er een gezonde balans tussen vraag en aanbod, aldus de certificeerder. Een groeiende consumentenvraag zorgt voor een positieve impact op het milieu en de mensen die op de plantages werken en vergroot het aanbod duurzame koffie, legt UTZ-woordvoerder Loes van Rheen uit. In de eerste twee maanden van 2010 verkocht UTZ de meeste koffie ooit verkocht, vergeleken met de eerste twee maanden van voorgaande jaren.

Reageer op dit artikel