artikel

IKB-logo sorteert gering effect in bedrijfsrestaurant

Algemeen

Een ongezond voedingspatroon veroorzaakt in toenemende mate ziekten als kanker, diabetes en hart- en vaatziekten. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO wil dit een halt toe roepen door de inname van onder andere verzadigd vet en transvet, te verlagen. De Vrije Universiteit (VU) onderzocht of het Ik Kies Bewust (IKB)-logo op producten in bedrijfsrestaurants effect heeft op het lunchgedrag van werknemers. Dit bleek nauwelijks het geval.

Het IKB-logo zit niet alleen op producten in de supermarkt, maar is ook te vinden op zowel de voorverpakte als vers bereide producten in de catering. Cateringmanagers volgen een speciale training hoe ze producten met het gezondheidslogo dienen te bereiden, met minder verzadigd vet, transvet, zout en suiker. Door het aanbod van gezonde producten te vergroten en deze producten te labelen, kan het Ik Kies Bewust-logo werknemers helpen een gezonde keuze te maken tijdens de lunch.

Verkoopcijfers en online vragenlijsten
Wetenschappers van de Vrije Universiteit verdeelden vijfentwintig restaurants door loting over twee groepen: de Ik Kies Bewust-restaurants en de controle-restaurants. Dertien Ik Kies Bewust-restaurants gebruikten labels en andere communicatiematerialen met het IKB-logo in hun restaurants om werknemers te stimuleren gezond te lunchen gedurende de middelste drie weken van het onderzoek, dat in totaal negen weken duurde. De twaalf controle-restaurants gebruikten geen IKB-labels of andere communicatiematerialen.

Alle vijfentwintig restaurants hielden zich aan een voorgeschreven menuplan gedurende de onderzoeksperiode, zodat het aanbod gelijk was. Verkoopcijfers van vers bereide broodjes, soepen, fruit, salades en gefrituurde snacks werden dagelijks bijgehouden gedurende de gehele onderzoeksperiode.

Verder hebben de werknemers van één Ik Kies Bewust-restaurant en één controle-restaurant een online vragenlijst ingevuld voor en na het onderzoek. In de vragenlijst werden achtergrondkenmerken (zoals geslacht, leeftijd, opleidingsniveau) en logogebruik nagevraagd. Getrainde onderzoeksmedewerkers belden, e-mailden en bezochten wekelijks de bedrijfsrestaurants om te checken of de implementatie van de interventie goed verliep.

Lage motivatie
In de IKB-restaurants werd significant meer fruit verkocht dan in de controle-restaurants. Het verschil in fruitverkoop bestond uit 1,2 stuks fruit per 50 lunchende werknemers per week. Men kan zich afvragen hoe relevant dit verschil is, aangezien in Nederland wordt aanbevolen 2 stuks fruit per persoon per dag te eten.

Verder werden er geen verschillen gevonden in verkoopcijfers. De eerste vragenlijst werd door 1014 werknemers ingevuld (respons 48%), waarvan 368 werknemers ook de tweede vragenlijst invulden (respons 36%). 54% was vrouw en de gemiddelde leeftijd 39 jaar (range 19-62). Het merendeel had een hoog opleidingsniveau en lunchte frequent in het bedrijfsrestaurant (4-5 keer per week). In het Ik Kies Bewust- restaurant had 65% van de werknemers de logo’s, labels en communicatiematerialen gezien, en kende 82% het IKB0-logo.

Een meerderheid had een lage motivatie om gezonder te gaan eten voor aanvang van het onderzoek. Werknemers die wel de intentie hadden om gezonder te gaan eten, en werknemers die aandacht besteden aan productinformatie op verpakkingen, rapporteerden het IKB-logo te gebruiken om een gezonde keuze te maken tijdens de lunch. Er zijn geen data beschikbaar om te onderzoeken of deze werknemers ook daadwerkelijk gezonder zijn gaan eten.

Gering effect
Het communiceren van het IKB-logo in bedrijfsrestaurants blijkt in dit onderzoek een gering effect te hebben op het lunchgedrag van werknemers. Dit zou verklaard kunnen worden door de lage motivatie van de meerderheid van de deelnemers om gezonder te gaan eten voor het onderzoek. Als werknemers niet gemotiveerd zijn om gezonder te gaan eten, is de kans klein dat ze aandacht besteden aan een gezondheidslogo, laat staan het logo gebruiken. Maar uit dit onderzoek blijkt dat als werknemers gemotiveerd zijn om gezonder te gaan eten, het IKB- logo mogelijk zou kunnen helpen om een gezonde keuze te maken in het bedrijfsrestaurant tijdens de lunch.

Er is op basis van dit onderzoek echter niet te zeggen of deze werknemers ook daadwerkelijk gezonder zijn gaan eten, aangezien de verkoopcijfers niet per persoon zijn verzameld, maar per bedrijfsrestaurant. De uitdaging is hoe alle werknemers gemotiveerd kunnen worden om gezonder te gaan eten, in het bijzonder die werknemers die een lage motivatie hebben, en die bijvoorbeeld ook overgewicht hebben.

Praktische problemen
Het onderzoeksprotocol bracht een aantal praktische moeilijkheden met zich mee. Ieder bedrijfsrestaurant stemt zijn menu normaliter bijvoorbeeld af op zijn werknemers. Door nu andere broodjes aan te bieden dan normaal, kwamen er klachten van de werknemers. Ook werden niet alle ingrediënten van de Ik Kies Bewust-broodjes op tijd geleverd, waardoor de broodjes niet altijd geheel volgens recept uit het menuplan bereid konden worden. Verder was soms niet helemaal duidelijk welke producten gelabeld konden worden, en ook kwam het voor dat etiketten tijdens de lunch verschoven en zo bij de verkeerde producten terechtkwamen.

Ook het gebruik van de IKB-receptuur bleek af en toe ingewikkeld en arbeidintensief te zijn. Het klaarmaken van deze producten kostte veel tijd, en de broodjes waren karig belegd in de ogen van het cateringpersoneel en hun klanten. Zij zijn gewend aan rijkelijk gevulde broodjes, hetgeen bij de IKB-broodjes niet mogelijk was om aan het energie-criterium te kunnen voldoen. Op basis van deze signalen is Stichting Ik Kies Bewust nu in overleg met de cateringsector om oplossingen te vinden en de implementatie van het Ik Kies Bewust-logo in de cateringsector te verbeteren.

Groter aanbod IKB-producten
Dit onderzoek heeft zich puur op het communiceren van het Ik Kies Bewust-logo gericht. Er is niet onderzocht wat het effect zou zijn op het lunchgedrag van werknemers als het aanbod van gezonde voeding in bedrijfsrestaurants zouden worden vergroot. Er zijn aanwijzingen dat het IKB-logo cateraars motiveert om hun aanbod gezonder te maken. Toekomstig onderzoek zal zich dus kunnen richten op de mogelijke gezondheidseffecten van het aanbieden van meer gezonde producten in de cateringsector.

Een bedrijfsrestaurant waarin bijvoorbeeld alle broodproducten, soepen en salades minder zout en verzadigd vet bevatten, zou een positief gezondheidseffect kunnen hebben voor alle werknemers, gezondheidsbewust of niet. Om dit te bereiken is het noodzakelijk dat verschillende partijen samenwerken, zoals koks, marketeers, producenten en voedingswetenschappers.

Reageer op dit artikel