artikel

VMT jaaroverzicht 2009

Algemeen

Groot en klein leed, onomkeerbare ontwikkelingen en vervlogen feitjes, ernstige kwesties en leuke nieuwtjes … Wat hield u en ons allemaal ook alweer bezig? VMT maakte een gevarieerde selectie uit het foodnieuws van het afgelopen jaar.

Januari
De inauguratie van Barack Obama vindt op 20 januari plaats. En velen spreken van een nieuw tijdperk. Aan de andere kant van de wereld is het nieuws minder vreugdevol. In China worden drie mensen ter dood veroordeeld voor hun aandeel in het melamine-schandaal. Zeker zes baby’s overleden aan de chemische stof in melkpoeder. Bijna 300.000 kinderen werden ziek. Verkade stapte in 2008 over op Fairtrade chocolade en won de titel ‘Merk van het Jaar 2008’. VMT kijkt met directeur Bart Merkus naar de toekomst. Het Zaanse bedrijf wil graag de positie van sterk merk behouden. In 2009 zullen de innovaties dus van de band blijven rollen. Merkus: “We willen harder groeien dan we nu doen.”

De kredietcrisis lijkt de voedingsmiddelenindustrie voorlopig nog niet keihard te raken. Als je op de aanvragen voor werktijdverkorting af mag gaan tenminste. Slechts één voedingsmiddelenbedrijf maakte tot dan toe gebruik van deze regeling voor bedrijven die vanwege de kredietcrisis een acuut omzetverlies van ten minste 30% leden. Wageningen UR doet het goed qua studenten en financiële middelen. Maar de divisie Agrotechnology & Food Sciences Groep (AFSG) zit in de rode cijfers. Vooral het met veel bombarie gelanceerde Restaurant van de toekomst blijkt een financiële tegenvaller.

Verder deze maand:
FNLI stuurt minister Klink van VWS een brandbrief over de voedingsprofielen; FrieslandCampina presenteert zijn nieuwe beeldmerk; Albert Heijn adviseert per abuis aardappelen in aluminiumfolie te poffen in de magnetron; Unox hoopt weer een grote slag te slaan tijdens de Elfstedentocht; AH stunt met A-merken en maakt van het Gezonde Keuze Klavertje twee varianten in groen en oranje.

Februari
Voetbalplaatjes zorgen voor drommen kinderen voor Albert Heijn. Sommige vestigingen plaatsen zelfs dranghekken om het winkelend publiek de ruimte te gunnen. Na wuppies en smurfen wederom een succesvolle actie van de keten. De eerste beoordelingen van EFSA van gezondheidsclaims zijn bekend. Van 37 artikel 14-claims kregen er zes een positieve beoordeling. Op de FND-day in februari waren verschillende geluiden te horen van bedrijven die de beoordeling van de claims te streng vinden. Emmo Meijer, voorzitter van de stuurgroep FND, verbaasde zich over de reacties op de strikte Europese regelgeving. “We moeten af van claims die de consument misleiden.” Sara Lee kiest voor open innovatie. Het bedrijf heeft de deuren wijd opengezet voor iedereen die ideeën heeft. “Buiten een bedrijf is altijd meer kennis aanwezig dan erbinnen. Maak daar gebruik van”, verwoordt Innovation director Johan Sanders de basisgedachte van open innovatie in een interview met VMT.

Verder deze maand:
Tetra Pak gaat niet naar de Anuga FoodTec; Food Safety System Certification-schema ingediend bij GFSI; FSA publiceert lijst met ‘Southampton-mijders’; Obama gaat de Amerikaanse FDA doorlichten; Inspecteur-generaal André Kleinmeulman (VWA) wordt plaatsvervangend secretaris-generaal bij VWS.

Maart
Ruim 300 food professionals bezoeken het VMT Food Event met het thema ‘Food Bewust’. Onderwerpen als CO2-labelling, open innovatie, gezonde producten, voedingsprofielen en -claims en allergenen passeren de revue. Dit leidt soms tot verhitte discussies. De Anuga FoodTec kampt met teruglopende bezoekeraantallen. Er komen 34.000 mensen naar de beurs. Drie jaar geleden waren dat er nog 39.000. Directeur Stefan Schiffer is niettemin te spreken over het verloop van de vakbeurs. “De kwaliteit van de vakbezoekers was excellent.”

De VWA zal bedrijven gemiddeld minimaal één keer per jaar controleren, aldus vertrekkend inspecteur-generaal André Kleinmeulman in zijn afscheidsgesprek met VMT. Voor een deel zullen de bezoeken sectoraal worden aangekondigd, maar controles zullen steeds vaker onaangekondigd plaatsvinden. Vanwege de vijftigste verjaardag van de frikandel zet Beckers de fabriekspoorten in het Belgische Bocholt open. De laatste jaren bleef de frikandelconsumptie stabiel en daalde zelfs licht. Maar sinds een jaar bespeurt fabrikant Beckers een opwaartse lijn. Zou dat met de recessie te maken hebben?

Verder deze maand:
Hans de Goeij treedt terug als DG Volksgezondheid; Iemand vindt een ruggenwervel in een M&M; Oud-topman van Campina is kritisch over het afstoten van fabrieken; WUR komt met een digitaal voedingswoordenboek; IFS wil betere audits.

April
Bij Johma en Douwe Egberts (DE) vallen ontslagen. Johma schrapt 63 arbeidsplaatsen in de productie en logistiek. Bij DE vallen evenveel gedwongen ontslagen. Johma verhuist een deel van de productie naar Duitsland en DE wil kosten besparen vanwege dalende volumes en schrapt in totaal ruim honderd arbeidsplaatsen. En alhoewel dit harde klappen zijn blijft de foodindustrie aardig overeind in de recessie. De export blijft tamelijk stabiel en maar weinig voedingsmiddelenbedrijven raken in de rode cijfers. De consumentenbestedingen voor voeding lopen wel iets terug. En A-merken hebben te maken met hevige concurrentie van huismerken. Maar met de financiële positie is het goed gesteld. “Die is redelijk solide”, zegt Sector Banker van ABN Amro Niels Dijkman.

In totaal maken twee voedingsmiddelenbedrijven gebruik van de bijzondere regeling werktijdverkorting. Virussen zijn veel resistenter tegen hitte, zuur, desinfectantia, diepvries en hoge druk dan verwacht. Dit blijkt uit de presentatie van Leen Baert van de Universiteit van Gent over de ‘Stabiliteit van het (noro)virus in de voedselketen’ op het Symposium over Virussen van de Nieuwsbrief VoedselVeiligheid. Bovendien worden virussen, vooral het norovirus, sterk onderschat in de gezondheidszorg en mogelijk ook door voedingsfabrikanten.

Verder deze maand:
Kostenreductie is de belangrijkste drijfveer voor productontwikkeling; Recall gorgonzola met te veel Listeria; Kunstenaar ontwerpt frietbakje van aardappelafval; EFSA vindt aspartaam veilig bij toegestane dosis; Bolletje betrekt Nederlanders bij productontwikkeling; Innocent verkoopt aandelen aan Coca-Cola.

Mei
Danone pakt zijn onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten op en verhuist ze naar Utrecht. Vanaf 2012 staat er een nieuw innovatiecentrum op de Uithof waarmee de fabrikant haar positie als expert in wetenschappelijk voedingsonderzoek verder wil uitbreiden. Het meeste onderzoek van het Franse Danone op het gebied van gespecialiseerde voeding vindt al in Nederland plaats op de locaties Wageningen, Zoetermeer, Cuijk en Schiphol. Stichting Certificatie Voedselveiligheid publiceert het complete FSSC 22000-schema op haar website. FSSC 22000 is een combinatie van ISO 22000, aangevuld met basisregels voor hygiënisch werken (prerequisite program; PRP) in de vorm van PAL 220.

De strijd tussen A-merk en huismerk is al jaren gaande. Maar het huismerk is al lang niet meer de goedkope kopie van het A-merk en snoept steeds meer marktaandeel weg. Maar aangezien de consument keuze wil en de beide soorten merken niet zonder elkaar kunnen is het zoeken naar een nieuw evenwicht. Unilever start een grote reclamecampagne om tien van zijn A-merken te promoten. In een groot aantal advertenties en commercials laat het bedrijf vooral weten dat er wel degelijk kwalitatieve verschillen zijn tussen A-merken en huismerken. En Albert Heijn komt met het nieuwe huismerk puur&eerlijk. Een paraplumerk voor alle merken van AH die fairtrade, biologisch of maatschappelijk verantwoord zijn.

Verder deze maand:
FrieslandCampina gaat vestiging in Oud Gastel sluiten; De VWA vindt veel pathogenen in vlees; Recessie creëert ook kansen, concludeert Marketing4Results uit onderzoek; Ontdooid kippenvlees mag niet het predicaat ‘vers’ dragen, vindt het Europese Parlement; Spierings en Boudewijns verlaten FrieslandCampina; EFSA verdubbelt wetenschappelijke output.

Juni
De recessie heeft zijn weerslag op de arbeidsmarkt. Het aantal vacatures loopt terug. Vacaturestops en ontslagen zijn van deze tijd. Ook de voedingsindustrie ziet een lichte daling in het aantal vacatures. Maar over het algemeen is er nog steeds voldoende vraag naar mensen in de branche.
Halal groeit. En niet alleen onder moslims. Albert Heijn maakt er speciale schapruimte voor vrij. Super de Boer heeft meer dan honderd producten in het assortiment. Van frikandel tot chocolade. De tweede en derde generatie moslims in ons land willen gemak. Oftewel in één supermarkt de boodschappen doen.

Het Europese Parlement (EP) verzoekt Commissie-voorzitter José Manuel Barroso in een brandbrief om de wetgeving voor gezondheidsclaims in de ijskast te zetten. De Deense Europarlementariër Karin Riis-Jørgensen nam het initiatief naar aanleiding van een bijeenkomst op 2 juni in Brussel waar partijen uit de voedingsmiddelenindustrie de impact van de claimswetgeving op R&D-investeringen bespraken. Volgens het EP is er nooit goed onderzocht wat de impact van de nieuwe claimswetgeving is op de concurrentiepositie van de Europese voedingsmiddelenindustrie.

En verder deze maand:
Wim Saris wordt wetenschappelijk directeur TIFN; Groentesnack Il’Jojo wint Hbo-prijsvraag Voedingscentrum; Nieuwe mbo-opleiding Food, Health en Innovation gaat van start; Bord met lichtjes helpt tegen schransen; Stiekeme marketing heet murketing; Klimaatweegschaal van het Voedingscentrum weegt milieubelasting.

Juli
Met de nota Duurzaam Voedsel zet het kabinet in op een minder belastend voedselsysteem. Dit duurzaamheidsstreven krijgt steeds meer een gezicht met Kabinetsbrede Agenda Duurzame Ontwikkeling (KADO) met als belangrijk aandachtspunt: vleesalternatieven. De missie van de Britse tv-kok Jamie Oliver om schoolkinderen beter te laten eten lijkt te falen. Vier jaar geleden begon hij zijn campagne voor gezond schoolkantine-eten. Ondersteund door de televisieserie Jamie’s School Dinner trok hij ten strijde. Dat lijkt tevergeefs, scholieren keren het gezonde voedsel massaal de rug toe.

De Codex Alimentarius Commissie stelt nieuwe normen vast voor pathogenen. Bijvoorbeeld voor salmonella en listeria, maar ook voor acrylamide en ochratoxine A. Voor het verder terugdringen van acrylamide is een nieuwe ‘code of practice’ vastgesteld met daarin maatregelen voor de verwerking van aardappelen, het toevoegen van ingrediënten en andere manieren van processing en verhitten.
Loders Croklaan investeert in de raffinaderij op de Rotterdamse Maasvlakte in een nieuw proces voor de verwerking van palmolie: enzymatisch omesteren. Dit proces is milieuvriendelijker door het gebruik van (natuurlijke) enzymen en een geringer water- en energieverbruik dan het gebruikelijke chemisch omesteren voor het harden van oliën en vetten. Zoutreductie blijft een heet hangijzer. Alhoewel veel partijen bezig zijn met het verlagen van de hoeveelheid zout in voedingsmiddelen vinden critici dat het allemaal sneller en beter kan. “Een 40% zoutreductie in 2010 is mogelijk.”

En verder deze maand:
Voedingsmiddelentechnologie is volgens John Floros een bedreigd; ‘Meerderheid producten voldoet niet aan claimswetgeving’; ‘Langer jong en gezond door vermindering calorie-inname’; We eten minder van geurrijk voedsel; Sojasaus kan zout vervangen; ‘Koffie kan Alzheimer voorkomen en mogelijk genezen’; FrieslandCampina Oldenzaal gaat dicht.

Augustus
Deskundigen vrezen een massale uitbraak van de Mexicaanse griep, in het najaar, die een groot deel van de samenleving lam kan leggen. Ruim 30% van de Nederlanders zit dan mogelijk ziek thuis. De voedingsmiddelenindustrie neemt voorzorgsmaatregelen. Hierbij kijkt de FNLI samen met het CBL naar knelpunten in de keten. De industrie volgt zoveel mogelijk de handleidingen van het ministerie van VWS en het RIVM. Maar voordat de griep echt toeslaat is het nog zomer. Kansen voor bierbrouwers. Ze azen op de vrouwelijke doelgroep. De consumptie van rosébier zit duidelijk in de lift en Heineken stopt veel geld in zijn nieuwe alcoholische ciderdrankje Jillz. “We richten ons op de vijfenzeventig procent van de vrouwen die niet van bier houdt. Er is behoefte aan een lager alcoholisch drankje in plaats van wijn of mixdrankjes”, zegt Pascal van Ham, Jillz’ marketingmanager.

De VWA accepteert inmiddels zes zelfcontrolesystemen in de foodsector en vier in de feedsector. Deze systemen bieden de VWA voldoende waarborgen. Fabrikanten die met dergelijke systemen werken, krijgen daardoor (op onderdelen) nog nauwelijks controles. Voor voeding gaat het om de zelfcontrolesystemen Food Compass (verse groenten en fruit), BakkerijPlaza (met daaronder SpecsPlaza en RiskPlaza), het Nederlandse HACCP-certificaat, de ketenkeuring van de Vion Food Group, het kwaliteitssysteem van de Keurslagers en IKB Ei.

En verder deze maand:
Hoe donkerder het brood, hoe minder vezels; EFSA komt met richtlijn ‘intelligente’ verpakkingen; Senseo-concurrent PuC uit de handel; Combinatie zout, suiker en vet werkt verslavend; Freek Rijna, lid van de raad van bestuur van Royal FrieslandCampina, is de nieuwe voorzitter van de FNLI.

September
Het Labo voor levensmiddelenmicrobiologie en –conservering van de Universiteit Gent leidt geen specialisten op, maar generalisten. Kennis staat niet op zich maar staat ten dienste van het oplossen van problemen waarmee fabrikanten kampen. Dat zeggen Frank Devlieghere en Mieke Uyttendaele. Zij volgden nu al weer bijna twee jaar geleden hun leermeester professor Debevere op. Europeanen gaan nog steeds volop voor gemaksproducten. Ook gezonde voedingsmiddelen staan nog steeds in de belangstelling. Maar mede ingegeven door de economische crisis mogen ze niet te veel kosten en niet ten koste gaan van het genieten. Dit blijkt uit een trendanalyse van de EVD, een agentschap van het ministerie van Economische Zaken, in acht Europese landen.

Minister Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ondersteunt het advies van de Gezondheidsraad om één voedingslogo op levensmiddelen te plaatsen. De minister streeft ernaar dit voor 1 januari 2011 te realiseren. Uit de reacties van de voedingsmiddelenindustrie, de retailorganisaties en de cateringorganisaties concludeert Klink dat zij bereid zijn toe te werken naar een gemeenschappelijke set van criteria. Deze moeten in lijn zijn met de richtlijnen Goede Voeding.
De Franse overheid staat het gebruik van de zoetstof Stevia met een zuiverheid van 97% rebaudioside A (reb A) toe. Voor het eerst vindt de natuurlijke zoetstof zijn weg naar de Europese markt. Het ingrediënt moet nog worden goedgekeurd door de Europese voedselautoriteit EFSA, maar Frankrijk maakt gebruik van de mogelijkheid van individuele lidstaten om een ingrediënt goed te keuren voor een periode van twee jaar.

En verder deze maand:
Het gescheiden inzamelen van kartonnen drankverpakkingen levert amper milieuwinst op; Het is mogelijk om zout in voedingsmiddelen met 25% te reduceren met behoud van smaak zonder het te vervangen; Hogedruksap wint Beverage Innovation Award; Uitbreiding ISO 22000 krijgt vorm; De Tweede Kamer stemt tegen het verbod op reclame voor kinderen onder de twaalf jaar; Sonja Bakker stopt ermee en Tjolk komt terug.

Oktober
Unilever vervangt in rap tempo de top-100 van zijn managers. Sinds het aantreden van bestuursvoorzitter Paul Polman zijn al veertig managers vervangen. Op een conferentie van de Amerikaanse Kamer van Koophandel maakte Polman bekend in november nog meer managers te vervangen. “Veranderingen in het management behoren tot de normale gang van zaken, zo ook bij Unilever”, zegt Polmans woordvoerder. De krat, het blik, de tap, het flesje, het glas en zelfs het bierviltje: alles verandert bij bierbrouwer Bavaria. Het familiebedrijf presenteerde maandag 12 oktober zijn nieuwe, blauwe huisstijl met een compleet ander logo. Bavaria voert het nieuwe uiterlijk in één keer door op alle producten in horeca en retail. Een mega-operatie die zijn gelijke niet kent, aldus de bierbrouwer in een verklaring. Over anderhalf jaar zullen de vernieuwde producten in alle 129 landen waar de brouwer actief is, verkrijgbaar zijn.

De overname van Super de Boer door Jumbo gaat definitief door. Het familiebedrijf uit Veghel ging tot het uiterste om Super de Boer in te lijven. Jumbo bracht een verbeterd bod uit van €550 miljoen. Daarvoor lag de overnameprijs nog op €480 miljoen. Eerder maakte Jumbo en Schuitema al bekend samen een nieuwe inkooporganisatie te willen oprichten. Superunie, de inkoopcombinatie waar Jumbo onder viel, zegde het lidmaatschap met Jumbo als reactie per direct op.

En verder deze maand:
CSPI publiceert een top-10 van riskante voeding; Avebe sleept Food Valley Award 2009 in de wacht; EFSA keurt deel gezondheidsclaims goed; Consumenten zijn zich onbewust van zout; Sportdranken voor kinderen: ‘gat in de markt’; Kinderboekenweek in teken van food; Tetra Pak schrapt banen; McDonald’s verlaat IJsland; Management buy-out bij NIZO.

November
Voedselveiligheidstandaarden en de certificering daarvan zijn nog steeds omstreden. Er komen telkens weer nieuwe standaarden bij, terwijl de acceptatie door retailers nog steeds sterk te wensen overlaat. In het themanummer van VMT over standaarden komen een groot aantal partijen aan het woord. De meningen zijn verdeeld: harmonisatie van standaarden is dichterbij dan ooit, maar tegelijkertijd nog ver weg. Het is bijna letterlijk een min- en een pluspunt: het besluit om de nieuwbouw van het Agrotechnology & Food Sciences Group-gebouw door te zetten. Velen waren blij met dit “ambitieuze besluit”, maar hierdoor belandt Wageningen UR wel in de rode cijfers. “We weten nu al dat we tussen 2012 en 2016 in de min staan”, verklaart bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen van Wageningen Universiteit in universiteitsblad Resource. Suppack, het verpakkingsbedrijf van de ex-medewerkers van de gesloten Knorr-fabriek in Loosdrecht, stopt ermee. Directeur Gaby van de Waal zegt in de Gooi- en Eemlander dat Suppack de pech had dat de start ongeveer samenviel met het begin van de financiële crisis.

En verder deze maand:
Weinig kennis en inname vezels door consument; Nutricia maakt melk voor babyolifant; Twijfel over nut één gezondheidslogo; Unimills koopt lecithinefabriek IOI Loders Croklaan; Albert Heijn wil vleugels uitslaan in buurlanden.

December
Lees het nieuws van december op vmt.nl onder Nieuws; Jaaroverzicht

Reageer op dit artikel