artikel

Creatief creëren met een praktijkgerichte blik

Algemeen

Producten komen, gaan en veranderen. De afdeling productontwikkeling houdt de laatste ontwikkelingen bij en voert ze desgewenst door in bestaande of nieuwe producten. Welke competenties zijn nodig om telkens weer nieuwe en verbeterde recepturen, processen en producten te realiseren?

Opleiding & Loopbaan
Thema: Ingrediënten: nuttig & veelzijdig

Ivonne Sleutels

De productontwikkelaar
Creatief creëren met een praktijkgerichte blik

Producten komen, gaan en veranderen. De afdeling productontwikkeling houdt de laatste ontwikkelingen bij en voert ze desgewenst door in bestaande of nieuwe producten. Welke competenties zijn nodig om telkens weer nieuwe en verbeterde recepturen, processen en producten te realiseren?

‘Je bent verantwoordelijk voor het vertalen van klantspecificaties naar nieuwe producten. Je verzorgt hierbij het hele ontwikkelingstraject van conceptreceptuur tot en met eerste productie’. ‘Wij zoeken een collega met goed ontwikkelde analytische eigenschappen, die accuraat en zelfstandig kan opereren. Je beschikt over culinaire en technologische kennis en hebt gevoel voor smaak en uiterlijk van levensmiddelen’. Een greep uit vacatures waarin bedrijven een productontwikkelaar vragen. Maar wat zijn de belangrijkste competenties van een productontwikkelaar en hoe ziet deze functie er in de praktijk uit?

Creativiteit is een van de eerste competenties die naar boven komt als gevraagd wordt wat een productontwikkelaar allemaal in huis moet hebben. Er moeten tenslotte nieuwe, innovatieve producten de fabriek uitrollen, dat vraagt om een inventieve geest. Maar enige nuancering blijkt noodzakelijk. Lukraak de origineelste productspecificaties bedenken is niet de bedoeling. Toepasbaarheid is het sleutelwoord. “Je werkt op het grensvlak tussen wat je wilt en wat realiseerbaar is”, zegt Marjolein Engwegen. Zij is vijftien jaar werkzaam als productontwikkelaar, waarvan het laatste jaar bij VSI. Bij deze producent van functionele repen voor derden komt het initiatief voor een nieuw product meestal via een briefing van sales. De klant weet wel wat voor type product hij wil, maar kan zelf geen reep samenstellen. Engwegen zegt haar creativiteit voldoende kwijt te kunnen in deze briefings. “En als er echt hele goede ideeën zijn voor proactieve projecten, dan wordt daar tijd voor gemaakt”, licht ze toe.
Ook bij Bolletje waar ze op zoek zijn naar een nieuwe productontwikkelaar, die nóg iets beters bedenkt dan de beschuit met inkeping, is toepasbaarheid belangrijk. “Aan alleen luchtkastelen heb je niks”, zegt Jan Weekamp, hoofd productontwikkeling van het bedrijf. Volgens Jakob Jan Verbraak, consultant bij werving- en selectiebureau DUPP, is het vooral belangrijk dat iemand vanuit een technologische achtergrond kan denken in nieuwe, verbeterde producten en trends. Daar komt zeker creativiteit bij kijken.

Vliegende kiep
De productontwikkelaar is een echte spin in het web. Kunnen communiceren en samenwerken zijn kerncapaciteiten. “Je staat niet aan het begin of aan het eind van een product, maar bent betrokken bij het hele traject”, legt Hans Moes, producttechnoloog bij Danone uit. Of het nu gaat om het bedenken of het implementeren of het oplossen van productieproblemen, de productontwikkelaar komt erbij kijken. Je communiceert met de afdeling marketing, verkoop, inkoop, maar ook met de operators in de fabriek. “Je moet je kunnen verplaatsen in diverse disciplines en niveaus”, zegt Engwegen. Hierbij komt ook een grote mate van flexibiliteit kijken. Als er een probleem is moet de productontwikkelaar snel op situaties inspringen. Engwegen spreekt van de ‘vliegende kiep’ die eigenlijk overal bij betrokken wordt.

Ontwikkelprikkel
Van wie komt meestal het initiatief om een product te veranderen of te maken? Volgens Verbraak is bij de meerderheid van de bedrijven de productontwikkeling marketinggestuurd. Er is dan wel nauwe samenwerking tussen de afdelingen, maar marketing heeft het laatste woord. Ook bij Bolletje initieert marketing het proces voor een nieuw product en komt met een briefing, zegt Weekamp. De brainstorm voor ontwikkeling gebeurt samen met de productontwikkelaars. Moes, die bijna vier jaar bij Danone (voorheen Nutricia) babyvoeding ontwikkelt, krijgt van diverse richtingen prikkels om een product te gaan verbeteren. “Dat kan vanuit productie zijn of van marketing of van de nutritionisten van research. Of van de afdeling inkoop omdat bijvoorbeeld een grondstof niet meer wordt geleverd of duurder is geworden. De prijs van zuivelproducten fluctueert nogal.” Omdat Danone in Zoetermeer voeding maakt voor kwetsbare groepen, is kwaliteit altijd een drijfveer. “De producten moeten aan heel erg hoge eisen voldoen”, benadrukt Moes.
Ontwikkeling komt soms voort uit synergie tussen fabrikanten en toeleveranciers, merkt Verbraak. Waarbij toeleveranciers kennis over hun producten inbrengen om in samenwerking met fabrikanten tot nieuwe voedingsmiddelen te komen.

Knopen doorhakken
Oplossingsgerichtheid is ook een van de kerncompetities van de productontwikkelaar. De time-to-market is de laatste jaren duidelijk afgenomen, dus besluitvaardigheid komt steeds vaker om de hoek kijken, legt Verbraak uit. “Binnen een beperkte hoeveelheid tijd moet je de juiste afwegingen maken wat je gaat testen”, zegt Moes. “Daarbij moet je knopen durven doorhakken”. De capaciteit om onder tijdsdruk te kunnen werken wordt ook als belangrijk genoemd voor een ontwikkelaar. Daarbij is plannen en organiseren een noodzakelijkheid. Er zijn altijd deadlines die moeten worden gehaald. Nauwkeurigheid is geen overbodig luxe. Zeker omdat er veel met cijfers en recepten wordt gewerkt.

Profielschets
Gevraagd naar het profiel van de productontwikkelaar antwoordt Engwegen: “Een gedreven creatieve persoon die het een uitdaging vindt om nieuwe producten te maken of te verbeteren. Met oog voor de praktijk en goed communicatieve vaardigheden.”
Weekamp zoekt iemand met passie voor het vak. “Iemand die bevlogen is en verfrissende ideeën heeft. En die deze ook waar kan maken.” Ook Moes legt de link naar de praktijk. “Je bent als productontwikkelaar dé schakel tussen idee en realisatie.”

Reageer op dit artikel