artikel

Voor als er geen vis meer is

Algemeen

Producten en capsules met omega-3-vetzuren zijn hot. Er is, vooral ook in andere Europese landen, een sterke trend om vis en verrijkte producten te promoten. Maar levert de zee wel voldoende vis om aan de behoefte aan omega-3 te voldoen? En is dat wel duurzaam? Het antwoord vanuit de markt op deze vragen richt zich op plantaardige leveranciers van omega-3-vetzuren. De nieuwe mogelijkheden op een rij.

Het lichaam maakt zelf visvetzuren aan uit alfa-linoleenzuur (ALA). ALA komt voor in raapzaad-, lijnzaad- en sojaolie en in walnoten. Het aanmaken van visvetzuren verloopt echter niet altijd optimaal. Er zijn nog onvoldoende gegevens om te kunnen beoordelen of ALA-rijke voeding de behoefte aan visvetzuren volledig kan vervangen. BTSA uit Spanje levert bijvoorbeeld biologische vlaszaadolie met 55-60% ALA. Daarnaast is er zelfs een wateroplosbaar extract van ALA uit appels (Pomega3 van het Franse Dynadis).

SDA uit slangenkruid
Croda Health Care heeft een nieuw plantaardig product gewonnen uit Echium, slangenkruid. Het bedrijf noemt het een duurzame bron van omega 3. Het extract met de naam Incromega V3 bevat 30% ALA, maar ook 13% SDA. SDA is stearidonic acid C18:4 n-3, een precursor van EPA, dat door het lichaam effectief wordt omgezet. Dit is mogelijk een nieuwe route om via planten aan voldoende EPA te komen. Het ingrediënt is in 2008 toegelaten in de EU via de novel food verordening. Ook olie van de zwarte bes bevat 3% SDA.

DHA uit algen
De belangrijkste leverancier van omega 3 uit algen is Martek uit de VS (Life’s DHA). De algen worden gekweekt in fermentatietanks. Zij leveren alleen DHA, met de argumenten dat omega 3 in de hersenen voor 97% DHA is en dat er voor het effect op hart- en vaatziekten geen verschil voor DHA of een combinatie van EPA en DHA is. Verder is alleen van DHA bekend dat het een positieve rol speelt in gezichtsvermogen en cognitieve ontwikkeling, zegt een woordvoerder van Martek. Martek bezit een bibliotheek met 3500 verschillende microalgae en een patent op twee fermenteerbare ‘strains’.

Daardoor is het moeilijk voor concurrenten vergelijkbare producten te leveren. Lonza uit Zwitserland levert tegenwoordig ook ‘milieuvriendelijk’ DHA (DHAid 43% concentraat) uit algen. De algen worden gedroogd, geëxtraheerd en de olie gezuiverd. Lonza toonde aan dat door het gebruik ook de EPA-fosfolipidenconcentraties in het plasma met 33% stijgen. Er is blijkbaar retroconversie: terugvorming van EPA uit DHA.

Een Spaanse firma Brudy Technology geeft aan dat de structuur van DHA, gecombineerd met andere essentiële vetzuren, nog een groot verschil kan maken in antioxidanteffect. Het bedrijf heeft de techniek om DHA uit algen en tonijn te winnen met een biobeschikbaarheid van 98% (Algatrium Plus). De olie uit algen is echter nog te duur om goed te concurreren met visolie. Vanwege de prijs is de toepassing van DHA uit algen nog voornamelijk in babyvoeding en preparaten. Water4life uit Zwitserland bijvoorbeeld levert op de consumentenmarkt algenpreparaten met DHA en EPA.

DHA uit eieren
Door kippen planten en zaden te voeren die rijk zijn aan omega-3-vetzuren ontstaan er eieren die DHA en EPA bevatten. Een dergelijk product is al lang in Nederland op de markt. Columbus ei bevat minimaal 660 mg Omega 3, waarvan 110 mg DHA/DPA/EPA. DPA is een minder bekende omega-3-docosapetaeenzuur C22:5. Het bedrijf Novastell uit Parijs levert ook fosfolipiden uit ei, rijk aan DHA (GPL-DHA) voor de ingrediëntenmarkt. Het is een vrij duur product, met nog weinig toepassingen.

Omega-3 uit krill
Ook Neptune uit Canada geeft aan dat het niet puur gaat om omega 3, maar dat ook andere stoffen als fosfolipiden, astaxanthine en omega 9 een rol spelen bij de werking van marineoliën. Ze maken gebruik van een gepatenteerde methode voor koude vacuümextractie. Deze firma is producent van krill-olie onder de naam OPA3. Door klimaatverandering neemt het aanbod van deze garnaalachtige ongewervelden sterk af. Dit is uiteindelijk dus geen duurzame oplossing. Aroma New Zealand heeft een ander uniek product. Ze produceren olie uit groene mossel. De olie is rijk aan omega 3 en ETA (eicosatetranoic acid 20:4 n-3, een voorloper van EPA).

Visvetzuren uit duurzame visserij
Overigens zijn de visolieleveranciers zich wel bewust aan het worden van duurzaamheid. Denomega Nutritional Oils uit Noorwegen is een van de grootste leveranciers ter wereld van ruwe visolie en toont zich bezorgd over de overbevissing van de zee. In de praktijk betekent dat een gebruik van organen, zoals lever, van kabeljauw, die een bijproduct vormen van de visfiletindustrie. Het bedrijf OmegaPure/ OmegaProtein uit de VS heeft zijn visserij laten certificeren als duurzaam door Friend of the Sea. Ze halen visolie uit menhaden, een haringachtige die met behulp van ‘purse seiners’ gevangen wordt, waardoor er minder bijvangst is.

Conclusie
Bedrijven en consumenten die op zoek zijn naar plantaardige en duurzame alternatieven voor visolie krijgen steeds meer keuze. ALA uit lijnzaad is niet direct uitwisselbaar met visvetzuren. Er is wel keuze uit SDA uit slangenkruid, DHA uit algen of eieren, omega 3 uit krill en mosselen en uit duurzaam beheerde vis.

Reageer op dit artikel