artikel

‘Innovaties beginnen op kleine schaal’

Algemeen

“Gefeliciteerd! Je bent een van de weinigen die ons bedrijf in één keer weet te vinden”, lacht Govert van Oord. Hij is directeur van OMVE, fabrikant van apparatuur op lab- en pilotschaal voor de voedingsmiddelenindustrie. Het tien man grote bedrijf ligt net buiten Schalkwijk, een dorp dat onder de gemeente Houten valt. Een omgebouwde stal herbergt onder andere de proeffabriek. Klanten kunnen de reis over de dijk maken en aldaar experimenten uitvoeren.

“Wij richten ons niet op industriële apparatuur”, vertelt Michael Coopman, sales director bij OMVE. “Innovaties beginnen niet op grote schaal.” OMVE ontwerpt apparatuur voor liquid foods op labschaal (10 tot 50 liter per uur) en op pilotschaal (50 tot 200 liter per uur). Van Oord nam in 1993 het bedrijf over van “een Willie Wortel”, maar begon in 1994 helemaal opnieuw. “Ik had niets aan zijn ontwerpen. Als het maar technisch was, vond hij het leuk. Van bronzen dwarsfluiten tot rattenvoermachines, echt waar!”

Van Oord, zelf lid van de Orde van Uitvinders, begon met de ontwikkeling van een labschaal Carbonator. Dat is een apparaat om koolzuur aan drankjes toe te voegen. Het werd de grote doorbraak voor het kleine bedrijf. Wereldwijd zijn er 140 van verkocht. “PepsiCo en alle andere grote bedrijven werken ermee”, vertelt Van Oord trots. De machine was nauwkeuriger dan die tot dan toe op de markt waren. Ook was de reproduceerbaarheid een stuk beter, zo verklaart Van Oord het succes van zijn Carbonator.

Naast de Carbonator heeft OMVE ook labapparatuur en pilotapparatuur voor warmtepasteurisatie. “Pasteuriseren, steriliseren, hygiënisch en aseptisch afvullen, homogeniseren, ontgassen, we bieden alles aan om liquid foods te processen.” Daarmee verdient OMVE zijn geld, maar het bedrijf richt zich ook op de ontwikkeling van innovatieve technieken zoals koude pasteurisatie.

PEF op de markt
“Hoge druk”, Van Oord wijst naar de omslag van VMT24, “is voor sommige producten zeker de toekomst. Voor liquid foods zien wij vooral brood in PEF (pulsed electric fields). Anders dan bij hoge druk kun je hier wel continu werken. De kwaliteit van het product blijft ook heel goed. Het is in principe een koude pasteurisatie”, vertellen Van Oord en Coopman. “Volgend jaar hebben we een werkend PEF-apparaat op labschaal staan, geschikt voor bedrijven om testen mee te doen”, zeggen ze stellig.

Net als bij hogedrukpasteurisatie duurt het onderzoek naar PEF al heel lang. Van Oord heeft hier wel een verklaring voor. “Net op het moment dat het proces in de volgende versnelling moest gaan, dutte iedereen een beetje in. PEF bleef maar hangen in het wetenschappelijke wereldje. Het moest gewoon de markt in.” Volgens Coopman is een goed consortium nodig om de marktintroductie tot een succes te maken. Een industriële partij, bijvoorbeeld een sappenfabrikant, is onontbeerlijk. Daarnaast moeten er een apparatenbouwer en een wetenschappelijke partij bij zijn. “We hebben nu twee projecten lopen op dit gebied waar ik nu nog niet veel over kan zeggen.” OMVE ziet vooral toepassingen in het pasteuriseren van fruitsappen. Ook in de zuivelindustrie is PEF

goed bruikbaar. Als melk wordt verhit treedt er eiwitvervuiling op. Verder kan het goed dienst doen bij het pasteuriseren van wijn. “Dan hoeft er geen sulfiet aan te pas te komen. Dit betekent geen hoofdpijn de volgende dag”, lacht Van Oord. Maar is het een dure techniek? “Het wordt heel snel goedkoper, vooral het hoogspanningsgedeelte moet nog in prijs zakken, maar het was vijf jaar geleden al mogelijk om met PEF quitte te draaien als aspecten zoals reductie van down-time worden meegenomen.”

Koud plasma
Een ander innovatief project waar OMVE zich mee bezighoudt, is het steriliseren van oppervlakken met koud plasma. Nu worden verpakkingen chemisch of thermisch gesteriliseerd. Volgens Van Oord kleven er aan beide methoden nadelen. “Veel nieuwe verpakkingen kunnen niet meer tegen thermische sterilisatie. En bij gebruik van chemicaliën blijft er altijd residu achter en is er dus ontzettend veel spoelwater nodig. Koud plasma wordt gemaakt uit stikstof en wordt weer stikstof. Heel milieuvriendelijk.”

De WUR heeft OMVE indertijd benaderd voor de bouw van een koudplasma-apparaat op labschaal. “Dat is gelukt, maar de tijd die nodig is om een verpakking te steriliseren was nog te lang.” Het apparaat sleepte in 2005 wel een nominatie voor de Food Valley Award in de wacht. Daarna is het project op een laag pitje komen te staan. “We hebben tegen de wetenschappers gezegd: als jullie de sterilisatietijd met factor honderd kunnen versnellen, hebben we een werelddoorbraak.”
Er zit nu wel weer schot in de zaak.

OMVE heeft een ‘plasmademonstrator’ gemaakt. Dat is een didactisch verantwoorde kit waarmee onderzoekers meer praktische ervaring met de techniek kunnen opdoen. Men kan er ook repeterende proeven mee doen. Van Oord verwacht er veel van. “We hebben de eerste sets verkocht aan universiteiten met een afdeling voedingsmiddelentechnologie. Ik verwacht dat ook grote industriële partijen de kit zullen aanschaffen.” Ook oppervlakten van vis, vlees en fruit kunnen met koud plasma worden ontsmet zonder enige beschadiging van het oppervlak. Een toepassing waar OMVE veel aan heeft, is het steriliseren van verpakkingen op labschaal. Gammastraling is nu de enige mogelijkheid, maar dat is logistiek ingewikkeld en kost veel tijd.

Een kick
“PEF en koud plasma zijn technologische vernieuwingen waar je er niet te veel tegelijk van kunt hebben. Innovaties kosten veel geld en duren altijd langer dan je denkt”, lacht Van Oord. De tak productontwikkeling op het gebied van hittepasteurisatie is daarom erg belangrijk. “We proberen de apparaten geschikt te maken voor de specifieke gebruiker. Op het lab is het de student of de wetenschapper, niet de operator die het apparaat elke dag bedient.” Het gaat goed, ook nu, in economisch lastige tijden. “We hebben geen problemen met onze orderstroom. Bedrijven zien dat ze juist nu moeten innoveren en ontwikkelen.” Het laten slagen van innovaties is de grootste uitdaging voor het kleine bedrijf. “Als we binnenkort de eersten zouden zijn in Europa met een werkend PEF-apparaat, dan geeft dat toch wel een kick.”

Reageer op dit artikel