QA'ers en R&D'ers over gevolgen SUP-wetgeving: 'Ontwikkeling portie verpakkingen wordt onaantrekkelijker'

QA'ers en R&D'ers over gevolgen SUP-wetgeving: 'Ontwikkeling portie verpakkingen wordt onaantrekkelijker'

De Single Use Plastics-wetgeving (SUP) verandert de spelregels voor het verpakken van voedingsmiddelen. Maar wat verandert er door deze wetgeving voor kwaliteitsmanagers en productontwikkelaars? Welke nieuwe risico's ontstaan er? VMT vroeg het aan verschillende QA'ers en R&D'ers.

Vanaf 1 juli mogen plastic wegwerpbekers en -bakjes niet meer gratis verschaft worden. Ook producten als maaltijdsalades en verpakte broodjes mogen niet meer in plastic verpakt worden, tenzij de consument hier extra voor betaalt. Vanaf 2024 worden deze regels verder uitgebreid en moet herbruikbaar servies bij consumptie ter plaatse de standaard worden. Het onderwerp leeft in de voedingsindustrie, maar wat voor gevolgen heeft de wetgeving direct voor kwaliteitsmanagers en productontwikkelaars? VMT deed rondvraag.

Houdbaarheid en eigenschappen

De SUP-wetgeving heeft invloed op de ontwikkeling binnen voedingsbedrijven. “Ik verwacht dat R&D’ers hier een flinke kluif aan (gaan) hebben”, vertelt Tosca Donders, senior R&D en procestechnoloog bij Go-Tan. “Door de te betalen toeslag zullen producenten plastic verpakkingen willen vervangen. Waar dit bij een friettent relatief makkelijk is, wordt dit voor een maaltijdsalade al een stuk moeilijker. De verpakking heeft invloed op de houdbaarheid en ook organoleptische eigenschappen kunnen veranderen door een aangepaste verpakking. Dit zal voor R&D’ers een grote uitdaging zijn. Je wilt uiteindelijk een product verkopen met dezelfde houdbaarheid en kwaliteit.”

Niet alles los verpakt

Heemskerk maakte al voor de invoering van de SUP-wetgeving bepaalde aanpassingen aan verpakkingen. “We hebben het gebruik van inzetbakjes (1 SUP) teruggedrongen waardoor we de vlees-/viscomponent los kunnen doseren in maaltijdsalades. Ook hebben we de dressingcups vervangen door sachets”, vertelt Simon Kloos, product development manager bij Heemskerk. Bij die aanpassingen is de rol van de kwaliteitsafdeling erg belangrijk, stelt Rifka Oskamp, teamleider QA bij Heemskerk. “Aanpassingen in verpakkingen kunnen van invloed zijn op de kwaliteit, omdat voorheen bijvoorbeeld producten apart verpakt bij elkaar zaten, waar nu gekeken wordt of deze toch bij elkaar kunnen. We moeten dan kijken of de houdbaarheid en voedselveiligheid gewaarborgd kunnen worden.”

Extra werkzaamheden QA

Deze SUP-wetgeving heeft dan ook wel degelijk gevolgen voor kwaliteit. “Als een producent ervoor kiest om plastic verpakkingen te vervangen moet de producent lijnen ombouwen en validatietesten uitvoeren. De verantwoordelijkheid over de borging hiervan ligt bij QA. De verandering zit dus vooral in extra werkzaamheden”, vertelt Vera van Beek, QESH manager bij Refresco. Daarnaast is er meer vraag naar informatie, stelt Oskamp (Heemskerk). “Met name de retailers vragen meer informatie over samenstellingen van verpakkingen bij het invullen van specificaties.”

Wij verwachten dat het maken van convenienceproducten lastiger wordt. Het maken van een portieverpakking wordt onaantrekkelijk."”
— Martine Westerlaken en Erik van Mil - Bresc

Ander denkproces R&D

Volgens de R&D’ers veranderen er ook in productontwikkeling dingen. “Wij verwachten dat het maken van convenienceproducten lastiger wordt. Het maken van een portieverpakking wordt onaantrekkelijk. Dat kan dan weer een negatief effect hebben op voedselverspilling”, vertellen Martine Westerlaken (NPD technology) en Erik van Mil (NPD regulatory specialist) van Bresc. Unilever heeft al wat dingen aangepast. “Voor een klein aantal producten moest de verpakking direct aangepast worden, zoals voor eenpersoonsknijpzakjes mayonaise en pindakaascups”, aldus een verpakkingsexpert bij de multinational. De SUP-wetgeving doet ook iets met het denkproces in R&D. “We kijken nu nog bewuster naar andere verpakkingsmogelijkheden. Moet iets echt in een schaal verpakt worden of kan het ook in een zak? Moeten toevoegingen echt portie verpakt in plastic of kan het los in de schaal? Om dat vast te stellen moeten er wel meer microbiologische en sensorische houdbaarheidstesten gedaan worden”, vult Kloos (Heemskerk) aan.

Aspecten verpakking meenemen in ontwikkeling

Door de SUP-regels en het eventueel gebruiken van nieuwe verpakkingsvormen ontstaan volgens de R&D’ers en QA’ers ook risico’s. “Het vinden van een alternatief voor kunststof is vaak lastig, niet alle vervangende verpakkingen zijn in voldoende mate beschikbaar. Daarnaast zijn er bijkomende problemen, zoals mogelijke aanpassingen van afvulapparatuur, omverpakkingen, houdbaarheid, sensorische eigenschappen en etikettering. Het kost meestal veel tijd om over te schakelen naar een ander soort verpakking”, vervolgen Westerlaken en Van Mil (Bresc). Volgens Unilever ontstaan er ‘interessante uitdagingen voor R&D’. “Productontwikkelaars moeten alle aspecten waar een verpakking aan moet voldoen meenemen in het productontwerp. Waaronder het product beschermen tegen beschadiging, vervuiling, vocht, houdbaarheid en informatievoorziening en gemak voor de consument.”

Als het om voedselveiligheid gaat is er geen compromis mogelijk”
— Anonieme kwaliteitsmanager

Houdbaarheid en voedselveiligheid

Bij deze risico’s als gevolg van de SUP-wetgeving moet voedselveiligheid volgens de kwaliteitsmanagers altijd het belangrijkste doel zijn. “Als het niet veilig kan met de nieuwe regels, dan kan het helemaal niet. Als het om voedselveiligheid gaat is er geen compromis mogelijk”, vertelt een kwaliteitsmanager die liever anoniem blijft. Van Beek (Refresco) vult aan: “Als je het materiaal en de manier van verpakken verandert, zal QA diverse houdbaarheidsonderzoeken moeten uitvoeren. Welke invloed hebben tijd en temperatuur op je product in de nieuwe verpakking?” Uitvoerige testen met deze nieuwe verpakkingen zijn dan ook nodig, stelt Oskamp (Heemskerk).

Tips voor de industrie

Welke tips hebben de productontwikkelaars en kwaliteitsmanagers voor medevakgenoten? “Denk creatief na over het terugdringen van het aantal SUP’s, maar verlies voedselveiligheid daarbij nooit uit het oog”, stelt Kloos (Heemskerk). De anonieme kwaliteitsmanager sluit zich hierbij aan. “Kwaliteit en voedselveiligheid moeten altijd geborgd zijn en mogen niet ter discussie staan.” Ook Unilever heeft een aantal tips. “Zorg dat je de nieuwe wetgeving begrijpt en snapt hoe deze van invloed is op het onderzoeks- en ontwikkelingswerk. Blijf ook kijken naar innovaties en creatieve oplossingen binnen de nieuwe wetgeving. Werk daarnaast nauw samen met partners. En tot slot: test en valideer nieuwe concepten met consumenten en klanten.” Oskamp (Heemskerk) geeft nog een laatste tip: “Zorg dat je op de hoogte blijft van ontwikkelingen rondom deze wetgeving. Een brancheorganisatie kan daarbij een belangrijke rol spelen.”

Implementatie soms nog lastig

De anonieme kwaliteitsmanager heeft nog een belangrijke boodschap. “We hebben een luxe assortiment ontwikkeld in de supermarkt waarmee we het onszelf gemakkelijk maken. Maar door die gemaksproducten ontstaat ook een overschot aan plastic verpakkingen. Is de tijd aangebroken dat we best kritischer mogen kijken naar de breedte, diepte, grootte en luxe van wat de industrie nu aanbiedt en wat we als consument werkelijk willen? En kunnen - of moeten - we niet iets meer ‘back to basic’? Dan is er ook minder keuzestress.”

Hoewel voorstander van de vermindering van plastic, is de daadwerkelijke uitvoering volgens de kwaliteitsmanager soms nog lastig. “Een alternatief voor wegwerp koffiebekers op kantoor is bijvoorbeeld best lastig voor een productiebedrijf met 300 medewerkers in ploegendienst. De collega’s op kantoor lukt het al niet om de vaatwasser aan te zetten. Ook het hergebruiken van verpakkingen kan alleen na goed schoonmaken en dit heeft zeker effect op de voedselveiligheid. Het zelf laten meebrengen van verpakkingen is hip, maar nabesmetting van voedsel is dan nooit uit te sluiten.”

Carmen Groeneveld

Carmen Groeneveld

Redacteur VMT

Carmen Groeneveld is redacteur bij VMT met als aandachtsgebieden Wetgeving & Toezicht, Ingrediënt & Product, Economie & Bedrijven en startups.

Beeld: Shutterstock

Dit is er tot nu toe bekend over nieuwe kabinet: 3 nieuwe ministeries...

De nieuwe coalitie bestaat uit de PVV, VVD, NSC en de BBB. Deze partijen werken momenteel hard aan het verdelen van de ministeries en de posten van...

Beeld: Shutterstock

WHO: 'Alcohol en ultrabewerkt voedsel medeverantwoordelijk voor...

Alcohol, tabak, ultrabewerkt voedsel en vervuiling door fossiele brandstoffen zijn elk jaar deels of volledig de oorzaak van 2,7 miljoen doden in...

Beeld: Schouten Europe

R&D'ers over impact Nutri-Score: 'Je wordt haast gedwongen om aan...

Per 1 januari dit jaar is het - na jarenlange discussie - Nederlandse voedselproducenten toegestaan om de Nutri-Score op de verpakking te vermelden....

Food Law Event 2024 - Beeld: Koos Groenewold

In beeld: dit was het Food Law Event 2024

Meer dan 300 professionals vanuit de voedingsindustrie kwamen op dinsdag 4 juni samen op het VMT Food Law Event in DeFabrique in Utrecht. Bekijk de...

Tips van FNLI over nieuw allergenenbeleid: 'Begin vandaag, wacht niet tot 2026'

Tips van FNLI over nieuw allergenenbeleid: 'Begin vandaag, wacht niet...

Vanaf begin dit jaar is er een nieuw Nederlands allergenenbeleid opgesteld. Producenten hebben tot 2026 om het in te voeren en hun etiketten aan te...

Beeld: Shutterstock

NIS2 geldt ook voor voedingsproducenten: 'Onderschat deze...

De nieuwe Europese cybersecuritywetgeving NIS2 gaat tweede helft dit jaar in. Voedselproducenten vallen nu ook onder deze richtlijn en dit heeft...

Komt er een notificatiesysteem voor voedingssupplementen in Nederland? Dit is de laatste stand van zaken

Komt er een notificatiesysteem voor voedingssupplementen in...

Staat Nederland ook een notificatiesysteem voor voedingssupplementen te wachten? Een adviesorgaan van de NVWA ziet hiervoor goede redenen. Dit omdat...

Last Call Food Law Event 2024: van allergenen en reststromen tot due diligence wetgeving

Last Call Food Law Event 2024: van allergenen en reststromen tot due...

Wat zijn de speerpunten van het VWS op gebied van voeding? Hoe kijkt de Stichting Reclame Code naar zelfregulering? Hoe zit het met 'alternatief...