Zoetstof lijkt te mooi om waar te zijn: 'Deze startup stapelt leugens op leugens'

Als je als R&D’er op zoek bent naar een vervanger voor suiker of een nieuw clean label-ingrediënt, stel je er dan zeker van dat je met betrouwbare partijen werkt. Test en doe onderzoek. Zeker als een ingrediënt te mooi lijkt om waar te zijn. Dat is de pijnlijke les uit het volgende verhaal.
Delen:
Startup Fooditive zegt een zoetstof zonder calorieën te maken uit fruitreststromen, maar is dit ook zo?

In 2018 bestormt startup Fooditive de markt met naar eigen zeggen een natuurlijke zoetstof uit appels, peren en bananen. Het jonge bedrijf beschrijft de stof op haar website als volgt: ‘Fooditive Sweetener is een 100% natuurlijke, caloriearme zoetstof zonder bijsmaak en de functionaliteit is vergelijkbaar met suiker. Bovendien heeft het product geen negatieve bijwerkingen voor de spijsvertering en veroorzaakt het geen tandcorrosie.’ Kortom: een natuurlijke zoetstof uit fruitreststromen zonder bijsmaak en zonder negatieve gezondheidseffecten. Het product lijkt daarmee de heilige graal voor productontwikkelaars in hun zoektocht naar de ultieme suikervervanger.

Suiker begrijpen

Meerdere media, waaronder VMT, schrijven over de nieuwe zoetstof van de startup. Het lijkt een goed verhaal. Het Financieel Dagblad interviewt Moayad Abushokhedim, oprichter van Fooditive. Abushokhedim vertelt aan het FD dat hij op vroege leeftijd nierkanker had, en daarna besloot van suiker zijn missie te maken. Hij wil een geschikte vervanger voor suiker ontwikkelen. “Waar multinationals suiker probeerden na te maken, probeerde ik suiker te begrijpen”, vertelt de oprichter aan het FD.

Daarom start de ondernemer naar eigen zeggen met het produceren van een suikervervanger van reststromen van appels, peren en bananen. “We produceren niet alleen gezonde zoetstof, maar bestrijden ook afvalbergen. Ongeveer een derde van het fruit wordt in Nederland weggegooid, omdat het niet voldoet aan de kwaliteitseisen. Maar voor ons maakt een rot plekje meer of minder niet uit”, vervolgt Abushokhedim tegenover de krant.

Hij maakt helemaal geen zoetstof uit appel- en perenschillen

Zoetstof met nare bijsmaak?

Meerdere malen stuurt het bedrijf persberichten uit met daarin een toelichting op nieuw ontwikkelde ingrediënten. Na publicatie van een bericht halverwege 2021 over een nieuw ingrediënt van Fooditive, ontvangt VMT echter een mail van een zoetwarenproducent (deze wil anoniem blijven, naam bekend bij redactie). Deze vertelt dat Fooditive niet levert wat het zegt te leveren. Het FD heeft intussen op de eigen website een opmerking bij het eerdere interview geplaatst, waarin wordt aangegeven dat ook Zwitserse voedselproducent Frutco zegt dat het beloofde product nooit is geleverd. Het FD stelt in de bijgevoegde opmerking verder dat Fooditive zonder toestemming op haar website partners vermeldt zoals Hero, Saru Soda en FoodValleyNL. Naar aanleiding van deze opvallende toevoegingen bij het FD-verhaal, besluit VMT verschillende producenten, experts, labs en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) naar hun ervaringen en visie op de zaak te vragen.

‘Wij zijn erin getrapt’

Allereerst spreekt VMT met de eerder genoemde zoetwarenproducent. Deze laat zich stevig uit. “De oprichter van Fooditive is een fraudeur. Hij maakt helemaal geen zoetstof uit appel- en perenschillen. Wij zijn erin getrapt. Wij wilden een suikervrije versie van ons product op de markt brengen. Het verhaal van een zoetstof uit appels en peren en de achtergrond van de oprichter klonken aantrekkelijk. We hebben alle producttesten uitgevoerd en het ingrediënt werkte prima. Maar toen we op grote schaal wilden produceren, duurde het ontzettend lang voordat we de eerste levering binnenkregen”, vervolgt de producent.

Toen we het lieten analyseren, bleek het gewoon dextrose te zijn

Geen erythritol, maar dextrose

“Op de omverpakking van de levering was een sticker over een andere sticker heen geplakt. We zijn wel van start gegaan met de productie, maar deze sticker zorgde voor argwaan. Toen we deze verwijderden, zagen we een andere sticker eronder waarop ‘dextrose’ stond. We ontvingen bij de levering een certificaat van echtheid, het ingrediënt zou de zoetstof erythritol moeten zijn”, vertelt de zoetwarenproducent. “Maar toen we het door een lab lieten analyseren, bleek het inderdaad gewoon suiker/dextrose te zijn.”

De zoetwarenfabrikant vertelt aan VMT dat Fooditive beweerde productietesten bij Bodec (expert in procesinnovatie, red.) gedaan te hebben. Dat blijkt bij navraag door VMT – zie verderop in dit verhaal – niet te kloppen. Ook is het meegeleverde Eurofins-certificaat volgens de zoetwarenfabrikant vervalst. “Deze man heeft een mooi verhaal, maar het is gewoon een fraudeur. Wij willen andere voedingsmiddelenbedrijven waarschuwen tegen de praktijken van deze man.”

Aan de hand van het verhaal van de hierboven beschreven zoetwarenproducent en het artikel van het FD, doet VMT navraag bij een reeks andere bronnen: een drankenproducent, Bodec, Schulp Vruchtensappen, een suikerexpert, Eurofins en de NVWA.

‘Verbazend dat hij nog actief is’

Een drankenproducent (die ook anoniem wil blijven, de naam is bekend op de redactie) wil een suikervrije variant van limonade maken zónder aspartaam of acesulfaam-k te gebruiken. Het bedrijf klopt aan bij Fooditive, omdat de vergiste suiker uit appels en peren die het bedrijf zegt te maken, goed bij hun visie past. “We zijn ermee gaan testen. Het werkte goed, het loste goed op in water en kristalliseerde niet na verhitting. Dit is ongebruikelijk voor zoetstoffen. We hebben in 2020 een labtest laten uitvoeren, iets wat we altijd doen. We wilden weten wat de voedingswaarde was. Toen bleek uit de labtest dat we gewoon glucose hadden ontvangen. Nadat we Moayad Abushokhedim hiermee confronteerden, gaf hij aan dat hij een andere zoetstof in ontwikkeling had, namelijk 5-D-keto-fructose. Deze zoetstof zou door de FDA zijn goedgekeurd. De Europese goedkeuring zou in 2021 volgen. We hebben geen informatie hierover kunnen vinden. Eerlijk gezegd verbaast het me dat hij nog actief is en de website nog in de lucht is.”

De zoetstof van Fooditive zou gemaakt zijn uit fruitreststromen

Spaanse patenten

VMT spreekt vervolgens met Albert Schulp, directeur van Schulp Vruchtensappen. De producent van vruchtensappen heeft fruitresten over na de productie van de sappen. Deze vinden nu hun weg richting veevoer. Het alternatief: een suikervrije zoetstof maken uit deze reststromen; daar heeft Schulp wel oren naar. “Wij hebben veel fruitreststromen dus besloot ik Fooditive in 2019 te benaderen”, vertelt Schulp aan VMT.

“Hij vertelde ons dat hij in Spanje patenten had op de productie van de calorievrije suikers. Deze papieren hebben we gezien, maar ons Spaans is niet goed. We hadden vertrouwen in deze knaap. Ik heb aangegeven ook eventueel in zijn bedrijf te willen investeren als dat nodig was. Dat was volgens Abushokhedim niet nodig omdat hij bijna een deal rond had met een grote investeerder. Maar een paar dagen later bleek de investeerder niet in te stappen en besloten we toch te investeren”, vervolgt Schulp.

Hij dekte de ene leugen toe met de andere leugen

‘Leugens toedekken’

Schulp besloot samen met een relatie in 2019 te investeren in de startup. “Moayad kan erg goed namen aan zich verbinden, wat hem een betrouwbaar imago geeft. Ik kreeg een lijstje met namen om te benaderen voor eventuele informatie over het bedrijf. We hadden vertrouwen in het plan, dus we zijn financieel ingestapt”, aldus Schulp.

Toen de investering eenmaal binnen was, veranderde volgens Schulp de sfeer rondom de samenwerking met Abushokhedim. “Moayad hield ons met mooie verhalen aan het lijntje. Mijn vertrouwen nam af omdat hij de beloftes niet nakwam. En als ik probeerde achter de waarheid te komen, veranderde hij zijn verhaal. Veel namen van partners die hij noemde, heb ik gebeld en die wisten van niets. Alle gebeurtenissen samen zorgden uiteindelijk dat hij bij mij door de mand viel”, vervolgt Schulp. “We hebben aangegeven dat we wilden stoppen en ons geld terug wilden. Toen veranderde de sfeer en stonden we met advocaten tegenover elkaar. Met behulp van een advocaat en na confrontatie van de loze beloftes van Moayad hebben we onze investering eind 2019 uiteindelijk teruggekregen. Wij zijn er gelukkig zonder teveel kleerscheuren afgekomen, maar hij gaat door en er trappen steeds weer nieuwe mensen in. Hij dekte de ene leugen toe met de andere leugen”, aldus de stevige kritiek van de ondernemer.

‘Te mooi om waar te zijn’

Schulp heeft in de aanloop van de samenwerking veel contact gehad met Abushokhedim. “Ik vond het een prachtige vent die zich uit de achterstand heeft opgewerkt. De reden dat ik mijn verhaal vertel, is omdat wij op een eerlijke manier zaken met elkaar horen te doen in dit land. En als mensen dingen doen die niet kloppen, moeten we daar een eind aan maken. Ik heb te doen met deze jongen en ben er niet op uit om hem een kopje kleiner te maken. Ik vertel dit niet uit rancune.” Schulps advies aan andere bedrijven is: “Neem niet zomaar dingen aan. Stel gewoon vragen en zorg dat je zelf begrijpt waar het over gaat. Als het te mooi lijkt om waar te zijn, dan is het dat vaak ook.”

Het begon steeds meer op een ‘scam’ te lijken

‘Geen gram geproduceerd’

Fooditive zegt volgens de hierboven beschreven producenten dat technologie-ontwikkelaar Bodec de zoetstof voor hen produceert. Directeur Frank de Boeff van Bodec vertelt desgevraagd aan VMT dat ze wél contact hebben gehad met Fooditive, maar nooit iets voor het bedrijf heeft geproduceerd.

“We zijn een verkenningsproces opgestart, maar Fooditive leverde steeds minder informatie. Toen dachten wij al dat de zaken niet helemaal klopten”, aldus De Boeff. “Het contact stopte op een gegeven moment helemaal en het begon steeds meer op een ‘scam’ te lijken. Er zijn verschillende investeerders van Fooditive hier langs geweest om de productielocatie te bekijken in 2020 en ook in 2021. Ook hebben verschillende investeerders ons gebeld. Moayad stuurde ze allemaal naar ons. Maar wij hebben nog nooit een gram hiervan geproduceerd! Hij switcht ook steeds van verhaal, eerst gaat het om erythritol, dan 5-D-keto-fructose. Hij heeft een goed idee en in theorie zou het wel moeten kunnen, maar zoiets vergt veel onderzoek en geld. Hij heeft het product goed verkocht en heeft een mooie website maar er is geen product. Het is aan alle kanten ‘too good to be true’.”

Onderzoek naar 5-keto-fructose

VMT vraagt Sander Kersten, Professor of nutrition, metabolism and genomics aan de Wageningen University & Research en zoetstoffenexpert, of hij de zoetstof 5-D-keto-fructose kent. “In de literatuur zijn enkele kleinschalige studies te vinden waar 5-D-keto-fructose wordt geproduceerd door schimmels. Grootschalig onderzoek naar deze zoetstof is niet te vinden. Ook over de bijwerkingen die gebruikelijk zijn voor dit soort suikers is niets te vinden voor 5-D-keto-fructose. Bij hoge inname leiden ze namelijk tot darmklachten. Als 5-D-keto-fructose in de fase van goedkeuring zou zijn, dan zouden er klinische studies te vinden moeten zijn. Je zou moeten kunnen zien dat de zoetstof is aangemeld voor goedkeuring. Dat is tot nu toe (14-04-2022, red.) nog niet het geval. Dit goedkeuringstraject kost jaren en behoeft diepgaande studies om goedkeuring te kunnen krijgen. Omdat hier nog niks over te vinden is, zou het mij verbazen als de aanvraag wel gedaan is.” In het meest recente persbericht (maart 2022) stelt Fooditive overigens nu bezig te zijn met de aanvraag voor Europese goedkeuring voor novel food.

Wij zijn niet op de hoogte van deze vervalsing

‘Kwalijke en vreemde zaak’

VMT doet verder navraag bij Eurofins over het vermeende certificaat van Fooditive dat vervalst zou zijn. “Wij zijn niet op de hoogte van deze vervalsing. We vinden dit natuurlijk een kwalijke en vreemde zaak”, vertelt Inez Sinia, manager marketing & communicatie bij Eurofins. Volgens het bedrijf is er niet door meer producenten (dan de zoetwarenproducent, red.) contact opgenomen om een certificaat van Fooditive te checken. “Wij vinden het erg kwalijk dat dit is gebeurd. Eurofins staat immers garant en borg voor veiligheid en kwaliteit van voedsel en water. Dit doen wij met geaccrediteerde processen en methodes.”

VMT vraagt Eurofins of dit soort vervalsingen vaker voorkomen. “In de afgelopen twintig jaar heeft dit sporadisch plaatsgevonden”, vertelt Sinia. “Wij kunnen voor onze klanten Eurofins-certificaten checken op echtheid. Op basis van AVG en vertrouwelijkheid mogen wij niet certificaten van andere laboratoria controleren op echtheid.”

NVWA: verschillende zaken voldeden niet

Naar aanleiding van bovenstaande verhalen vraagt VMT zich af of de NVWA meldingen heeft ontvangen en hoe zij hierover denken. “In maart 2020 is een klacht bij de NVWA ingediend. Recentere klachten hierover zijn niet bekend”, vertelt een woordvoerder van de NVWA aan VMT. De toezichthouder vertelt dat zij de melding in behandeling hebben genomen. “Het door Fooditive geproduceerde product is nader beoordeeld. We hebben geconcludeerd dat verschillende zaken niet voldeden. Zo bevatte het product niet nul calorieën en was het geen goedgekeurd additief. Het bedrijf moet dit corrigeren voordat het product verder wordt verhandeld”, vervolgt de woordvoerder.

Het moet eerst als additief worden goedgekeurd

Andere, toegestane zoetstoffen leveren

“De zoetstof die wordt geproduceerd is nieuw (qua chemische samenstelling) en hiervoor moet het als additief eerst worden goedgekeurd door de EFSA. De producent moet die procedure opstarten. Tot die tijd worden andere, toegestane zoetstoffen geleverd”, aldus de NVWA. De woordvoerder geeft nog een algemene tip mee voor voedingsproducenten: “Bedrijven mogen geen levensmiddelen verkopen die niet aan de voedselveiligheidsvoorschriften voldoen. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de ingrediënten die worden gebruikt. Voor elk ‘nieuw’ product is het verstandig te onderzoeken wat de eisen zijn, voordat het product op groter schaal geproduceerd en verhandeld wordt. Koop alleen bij bekende en betrouwbare leveranciers en verdiep je in wat je koopt en wat je gebruikt.”

Reactie Fooditive

Moayad Abushokhedim reageert desgevraagd op de verhalen van de hierboven gesproken bedrijven. Hij erkent dat er een fout is gemaakt: “We dachten bij de eerste testproducten 5-D-keto-fructose gemaakt en uitgeleverd te hebben aan onze potentiële klanten. We hebben de samples na uitlevering getest. Het bleek dextrose te zijn. We hebben daarop direct de samples teruggehaald en de bedrijven verteld dat het productieproces mis was gegaan.”

De ondernemer heeft de samples niet voor uitlevering getest, maar wel daarna, stelt hij: “We hebben ze direct na uitlevering getest. Toen zagen we dat er iets niet klopte. Hadden we het voor uitlevering moeten testen? Ja, 100 procent. Maar ik was pas 22. Hier hebben we een fout gemaakt.” Abushokhedim benadrukt tijdens het gesprek meerdere malen dat dergelijke fouten volgens hem horen bij de opbouw van een startup. De ondernemer heeft naar eigen zeggen melding gemaakt van de productiefout bij de voedselautoriteit.

Volgens de geïnterviewde bedrijven zijn zij door Abushokhedim naar Bodec gestuurd om de productie van de zoetstof te aanschouwen. De ondernemer reageert: “Wij hebben bedrijven nooit verteld waar we het product produceren. Ook hebben onze klanten geen certificaat van echtheid gevraagd. Ik heb ze dit dus ook nooit toegestuurd.”

Leven gebeterd?

De ondernemer zegt zijn best te doen om te verbeteren. “Ik vind het jammer dat we nu nog met de nasleep van deze fouten worden geconfronteerd. Is het eerlijk dat mij dit blijft achtervolgen? Nee. Elk product heeft ontwikkeling nodig. We zijn naar de klant gegaan en hebben toegegeven dat we een fout hebben gemaakt. We hebben alles met de betreffende bedrijven afgehandeld en zijn eerlijk geweest. We hebben niks te verbergen. Ik heb iedereen gebeld.”

Abushokhedim wil graag het volgende kwijt tegen de bedrijven: “Als bedrijven op deze manier over ons willen praten in de media, prima. Dat kan onze startup kapot maken, maar we hebben niks verkeerd gedaan. We zijn een startup. We wilden niemand schade toebrengen en we zijn onze fout aan het herstellen. Sorry vanuit mij en vanuit Fooditive.”

Novel food

De ondernemer zegt verder dat hij aanvankelijk niet wist dat hij een novel food-goedkeuring nodig heeft voor het ingrediënt. Inmiddels is hij bezig met de aanvraag, stelt hij. “We bereiden op dit moment het dossier voor en hopen dit uiterlijk in juli in te dienen. Zo’n aanvraag kan jaren duren, dat weten we. We werken hier heel hard aan.”

De ondernemer verkoopt naar eigen zeggen op dit moment geen producten en zegt bezig te zijn met trials voor 5-D-keto-fructose in samenwerking met een Nederlandse producent. VMT heeft (nog) geen contact gehad met deze speler om dit te verifiëren. Zodra dat is gebeurd, wordt dit toegevoegd aan dit artikel.

Mocht je willen reageren op dit onderwerp, neem dan contact op met de redactie van VMT: redactie.vmt@vakmedianet.nl.

Verantwoording en disclaimer

Dit artikel is met grote zorgvuldigheid samengesteld op basis van interviews met de betrokken bedrijven. Alle namen van de bedrijven zijn bekend op de redactie. Een aantal bedrijven reageert anoniem, omdat het een gevoelig onderwerp is. Maar ze willen wel andere producenten waarschuwen. VMT en uitgeverij VMN media is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van de hierin aangeboden informatie. Aan de inhoud van deze website kunnen op geen enkele wijze rechten worden ontleend of aanspraken worden gemaakt.