nieuws

WGS bij besmetting is prachtig, maar preventie is beter

Voedselveiligheid & Kwaliteit

KENNISPARTNER – Het voedselveiligheidssysteem in Nederland is kwetsbaar, werd vorige maand opnieuw duidelijk met de bekende listeriabesmetting bij een vleeswarenproducent. Veel aandacht gaat momenteel uit naar Whole Genome Sequencing (WGS) om besmettingsbronnen te achterhalen. Begrijpelijk en nodig, maar het kwaad is dan al geschied. Laten we de basis niet uit het oog verliezen: hygiënische productieprocessen en goede persoonlijke hygiëne in de héle voedselveiligheidsketen.

WGS bij besmetting is prachtig, maar preventie is beter

Nederland, maar ook Duitsland werd in oktober opgeschrikt door ernstige besmettingen. Bij de al veelbeschreven Nederlandse vleeswarenfabriek werd de listeriabacterie volgens de NVWA al enkele jaren aangetroffen, maar nooit boven de wettelijke grens.

Desalniettemin bleek uit DNA-testen uiteindelijk een overeenkomst tussen het verwerkte vlees in de fabriek en de listeriastam bij patiënten. De NVWA stelt dat een machine voor het verwerken van verschillende vleessoorten tussendoor niet goed is gereinigd. Met twintig besmettingen, een miskraam en drie sterfgevallen in twee jaar tijd tot gevolg.

Multiresistent superbacterie

In Duitsland verscheen recent een wetenschappelijk artikel over een affaire uit 2012 en 2013. In die periode raakten in een ziekenhuis dertien pasgeborenen en een kind besmet met een multiresistente superbacterie (Klebsiella oxytoca ST201). Identieke stammen van de bacterie werden in het Duitse ziekenhuis ook aangetroffen op de kleding van de besmette patiënten en op de zeeplade van een wasmachine.

Het wasproces en het ontwerp van de wasmachine werkten onvoldoende om de infectiehaard te verwijderen. Na het buiten gebruik stellen van de wasmachine, werd er gedurende vier jaar geen verdere kolonisatie gedetecteerd. Een microbiologische beheersing van het wasproces is dus van essentieel belang bij infectiepreventie.

Opkomende voedselveiligheidsrisico’s

In bovengenoemde voorbeelden is uiteindelijk met moderne technieken de bron van de besmetting achterhaald. Bij de genoemde listeria-besmetting onder andere door forensische DNA-vergelijking van bacteriën op het verwerkte vlees en de infectie bij de patiënt. Deze technieken zullen steeds vaker worden toegepast. Dat is prachtig, maar helaas is het kwaad dan al geschied. Het is, uiteraard, beter om besmettingen te voorkomen, door het toepassen van hygiënische productieprocessen en persoonlijke hygiëne. Denk hierbij bijvoorbeeld aan goede handhygiëne, korte en schone nagels of het dragen van schone werkkleding.

Net zo belangrijk als het traceren van de besmettingsbron is dan ook de ontwikkeling van bewustzijn van voedselveiligheid bij bedrijven. Niet voor niets roept de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het rapport ‘Opkomende voedselveiligheidsrisico’s’ zowel de overheid, de wetenschap en het bedrijfsleven op informatie aan te dragen over opkomende voedselveiligheidsrisico’s. Dat verhoogt de kwaliteit van de risicoanalyses en komt iedereen ten goede.

Handhaven en verbeteren van de voedselveiligheidscultuur

Ook in standaarden voor voedselveiligheid komt steeds meer aandacht voor het handhaven en verbeteren van de voedselveiligheidscultuur en het voorkomen van menselijke fouten. In BRC 8 wordt van het senior management verwacht dat het een plan opstelt, inclusief concrete acties en doelen, om de kwaliteits- en voedselveiligheidscultuur te handhaven en te verbeteren. Alle medewerkers moeten het vanzelfsprekend vinden om voedselonveiligheid en afwijkingen van kwaliteit te melden.

Hoe mooi zou het zijn als er zodanige bewustwording is dat medewerkers aandacht hebben voor hygiëne op de werkvloer en elkaar aanspreken op het naleven van de hygiëneregels. Bewustwording begint vaak door training van personeel, waaraan in de voedselveiligheidsnormen ook steeds meer eisen worden gesteld. Bovendien worden er op verschillende gebieden beoordelingen door competent personeel gevraagd. Denk hierbij aan het vrijgeven van apparatuur na reparatie of onderhoud of het aanpassen van een datumcode bij geprinte etiketten.

Maatregelen om listeriabesmetting te voorkomen

Als het gaat om het voorkomen van listeria-besmetting zijn er allerlei preventieve maatregelen op het werk toe te passen. Listeria-besmetting wordt immers niet uitsluitend opgelopen door het eten van besmet voedsel, maar bijvoorbeeld ook door contact met geïnfecteerde dieren.

In de voedselindustrie kan besmetting van werknemers volgens het RIVM worden voorkomen door het treffen van standaard hygiënemaatregelen en het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen, afgestemd op de werkzaamheden. Laten we deze en andere adviezen omtrent hygiëne serieus nemen in de hele voedselveiligheidsketen, ook op het gebied van schone bedrijfskleding en hygiënische wasprocessen vanuit een gecertificeerde wasserij. De risico’s zijn simpelweg te groot om te negeren.

Auteur: Lavans, kennispartner van VMT

Reageer op dit artikel