nieuws

Allergenen niet verantwoordelijk voor meeste recalls

Voedselveiligheid & Kwaliteit

Allergenen niet verantwoordelijk voor meeste recalls

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, waren in 2018 allergenen niet de hoofdoorzaak van de in Nederland uitgevoerde recalls, zo blijkt uit een analyse van de op de NVWA-site gepubliceerde openbare veiligheidswaarschuwingen. Desondanks moeten bedrijven hun allergenenmanagement (veel) meer prioriteit geven. Worden de recalls uitgesplitst naar producent/retailer of productgroep dan vallen een aantal zaken op.

Tot nu toe zijn er volgens de NVWA site in Nederland 165 recalls uitgevoerd. Bij 67 keer ging het om het terugroepen van non-food producten als adapters, speelgoed tomaatjes, speelgoed van hout e.d. In 2017 lagen deze cijfers op 125 respectievelijk 58. Het aantal recalls voor food steeg dit jaar dus met maar liefst 42%. Deels komt dit doordat de NVWA sinds enige tijd meer aandacht besteedt aan het vermelden van alle in Nederland uitgevoerde recalls op haar site; voorheen had dit minder prioriteit bij de toezichthouder.

Allergenen

Weliswaar komt het niet vermelden van allergenen in een product met 37 recalls het vaakst voor, maar deze maken ‘slechts’ 38% uit van het totaal aantal recalls in 2018. Pathogenen waren 32 keer (33%) de reden voor het terughalen van producten, op afstand gevolgd door fysische gevaren (14x), chemische contaminanten (9x) en tot slot procesfouten (6x).

Als belangrijkste reden waarom een of meerdere allergenen niet zijn vermeld, is het verwisselen van de verpakking, product of het etiket. Slechts een enkele keer betreft het een kruisbesmetting zoals de met advocaat gevulde paaseitjes die tussen de massieve varianten van PLUS terecht waren gekomen, of de gevonden resten van een pindadop in de Hibiscus van Het Blauwe Huis.

De verhoogde aandacht en eisen voor het voorkomen van verwisseling van etiketten in de BRC Food ten spijt, en de verhoogde aandacht en eisen die Albert Heijn en Jumbo bij hun toeleveranciers hebben neergelegd, lijken nog niet het gewenste effect op te leveren. Ook vanwege de gevaren voor de volksgezondheid en hoge recall kosten, zullen fabrikanten hun allergenenmanagement een(veel)  hogere prioriteit moeten geven. Etiketverwisselingen zijn met relatief eenvoudige maatregelen en het maken en naleveren van afspraken zoals slechts één type verpakking aan de lijn en controles op juiste product/etiket combinaties vrij gemakkelijk te voorkomen.

Pathogenen

Listeria is met 13 recalls (41%) de belangrijkste microbiologische besmetting, gevolgd door salmonella 11x (34%), terwijl acht keer (25%)  E. coli (met name) STEC werd aangetroffen. Opvallend is dat er in de eerste drie, vier maanden van 2018 geen recalls vanwege pathogenen werden uitgevoerd. Ook in september hielden de micro monsters zich gedeisd.

Fysische gevaren

Toch nog opvallend vaak waren fysieke verontreinigingen de oorzaak om producten terug te halen. Maar liefst 14 keer waarbij harde plastic stukjes die mogelijk verwondingen kunnen veroorzaken het vaakst voorkwamen, van chocoladeletter, en (diepvries) gebak tot houmous, gehakte tomatenblokjes en winterburgers. ABInBev had een deja vu met Heineken en haalde maar liefst twee keer Stella Artois flesjes terug vanwege mogelijk afgebroken glasdeeltjes. Ludiek was de gevonden dode muis in het snoepgoed van IKEA.

Procesfouten

Verkeerd geproduceerde verpakkingen of niet goed afgesteld machines waren verantwoordelijk voor zes recalls, van het mogelijk breken van bierflesjes met draaidop met daaronder Heineken tot het ontbreken van drukventielen in de koffieblikken van Illy en onvoldoende gegaarde kip van de Emté gril.

Vlees(waren) vaakste teruggehaald

Als de recalls op de NVWA–site worden uitgesplitst naar productgroep valt op dat vlees en vleeswaren veruit de ranglijst aanvoeren. Maar liefst 32 keer werden deze producten van dierlijke oorsprong uit de markt gehaald. In alle gevallen ging het om een besmetting met pathogenen: listeria 13x, salmonella 11x en E. coli (STEC) 8 keer.

Maaltijden en bakkerijproducten subtoppers

Na vlees volgen op grote afstand de maaltijden (12x), bakkerijproducten (9x), noten en sappen & dranken ieder acht keer, zoetwaren (7x) en broodbeleg/spreads (6x). AGF en zuivel kenden vier recalls, vis slechts één.

Bekend zijn de bittere abrikozen- en amandelpitten met te hoge gehalten amygdaline dat in het lichaam wordt omgezet in cyanide. De consument werd hierdoor er nog eens op geattendeerd dat natuurlijk niet altijd synoniem is met gezond.

Opvallend en afwijkend

Opvallend was de recall van het A-merk Duyvis die hun pinda’s vanwege te hoge gehaltes aflatoxinen van de markt moest halen. Ronduit ludiek (maar triest) was de recall van Katjang Pedis met daarop het etiket van pinda waardoor allergenen als tarwe, ei en soja niet op de verpakking waren vermeld. Pinda’s en deze fout waren van kingsize formaat.

Ook afwijkend van alle andere recalls was de terugroepactie van potten chocoladepasta zonder etiket en potten Speculoos. Deze zouden vanwege mogelijk aanwezige glassplinters worden vernietigd, maar werden via Facebook goedkoop aangeboden. Een gevalletje van niet goed opletten bij het vinden van een betrouwbare partner voor het vernietigen van teruggeroepen levensmiddelen (en verificatie dat dit ook daadwerkelijk goed wordt/is uitgevoerd).

Retailers

Albert Heijn toont zich ook bij de recalls marktleider. Maar liefst 12 keer moest deze super die kwaliteit hoog in het vaandel heeft staan, producten terugroepen, de grote kwaliteitsafdeling ten spijt. Jumbo scoort ook slecht met 10 recalls, gevolgd door Plus (8x), en Lidl (6x; Aldi 1x). Dirk, DekaMarkt en Emté haalden vier keer hun producten uit de schappen, gevolgd (3x) door Coop, Hoogvliet, Poiesz en Hema.

A-merken

Hoewel de retailmerken de grote meerderheid van de recalls voor hun rekening nemen, moesten ook gerenommeerde A-merk(fabrikant)en bakzeil, of beter gezegd hun producten terughalen. Voorbeelden daarvan zijn dit jaar Baronie, Dr. Oetker, Duyvis, Greenyard, Heineken, Ikea, Illy, Kellogg’s, Lotus, Stella Artois (ABInBev) en Zuivelhoeve.

Opvallende acties

Alle veiligheidswaarschuwingen overziend valt vooral op hoe verschillend consumenten voor mogelijke gevaren voor hun gezondheid worden gewaarschuwd. Zo was er bij de diverse recalls van bittere abrikozen pitten sprake van waterstofcyanide, amygdaline, blauwzuur en cyanide.

Veel zorgwekkender is dat ook de ernst van het gevaar vaak niet of omslachtig wordt geformuleerd. Vaak blijft de waarschuwing erbij dat de consument het product beter niet kan opeten, dat hij dringend wordt verzocht dit niet te eten dan wel dat hij er ziek van kan worden.

Ziek worden van STEC

Poiesz en Emté blijven in gebreke door ervoor te waarschuwen dat de aangetroffen STEC kans op maag- en darmklachten kan geven. Spar en Coop maken het nog bonter door er op te wijzen dat de consument mogelijk ziek kan worden van deze pathogeen. Fromagerie Chabert noemt alleen E. coli en dat deze mogelijk problemen kan geven met de urinewegen en mogelijk ook met de maag en darmen.

De NVWA lijkt al deze informatie klakkeloos door te geven door deze op hun site te zetten. Deze toezichthouder vindt het blijkbaar niet haar taak of belangrijk genoeg om de uitvoerders van een recall er op te wijzen (of hiervoor een eenduidig format te ontwikkelen) dat zij hun doelgroep snel en duidelijk moeten wijzen op de gevaren die hij/zij loopt. Ook op dit punt valt voor alle betrokkenen dus nog veel winst te behalen.

Reageer op dit artikel