artikel

Column: Mogen we weten wat we eten?

Voedselveiligheid & Kwaliteit

COLUMN – Het lijkt een primair recht, te mogen weten wat je eet. Toch is dat nog maar de vraag. Iets wat je ziet is wellicht niet wat het lijkt, wat je krijgt niet wat je verwacht en wat je eet niet waar je op hoopt.

Column: Mogen we weten wat we eten?

Of ligt dat dan gewoon aan onszelf? Verwachten we te veel, moeten we al blij zijn met een halve waarheid? Of is juist dat de wereld op zijn kop? Vrijwel in iedere productgroep komen we het als onderzoekers tegen, kwesties rond de integriteit van ons voedsel: oneerlijke handel, misleiding en bedrog. Uiteraard ligt het niet zozeer aan de integriteit van het voedsel of aan onszelf, maar vooral aan het gebrek aan integriteit van degenen die het via allerlei ketens aan ons leveren. Het morele kompas lijkt zoek bij bepaalde partijen. Maar wat we inmiddels op allerlei terreinen zien, is dat het behalen van financiële targets alleen al lang niet meer het enige is waar het om draait.

Datagestuurde preventie

Gelukkig is er in de afgelopen tien jaar wel het een en ander veranderd in de industrie en bij de autoriteiten. Stond de aandacht voor voedselfraude een decennium geleden nog op een laag pitje, na de paardenvleesaffaire ging men meer het belang zien van het voorkómen van voedselfraude. Ook werd men zich bewust van de impact die het heeft.

Zo is er een beweging van sporadische analyses naar op risico gebaseerde beheersprogramma’s. Daarnaast wordt voedselfraude in kwaliteitsschema’s opgenomen. Van min of meer lukrake detectiepogingen naar data- gestuurde preventie. Uiteindelijk is voorkomen immers beter dan genezen.

Onderzoekswereld

Ook in de onderzoekswereld zien we deze verandering. Er is meer aandacht voor brede fingerprintachtige analysemethoden die als groen/oranje stoplicht functioneren om correct van verdacht materiaal te scheiden. Door de mogelijkheden die deze methoden bieden, zijn ze ook in de industrie of in een winkel toe te passen. Zo kunnen we beter meten wat we eten.

Verder zien we een toenemende vraag naar onderzoek dat gericht is op herkenning van zwakke plaatsen in ketens, daderkenmerken en beheersmaatregelen die zich richten op de motieven van fraudeurs. Het betreft het EU project Food Integrity, WP3 Gap analysis: cordis.europa.eu/project/rcn/110951/reporting/en

De nieuwe Europese Controleverordening die eind dit jaar van kracht wordt, laat eenzelfde trend van bewustwording zien: het verplicht lidstaten om naast voedselveiligheid ook voedselfraude op te nemen in hun controleprogrammering. Voor diegenen die graag het toezicht van de overheid zien groeien op dit terrein is dat een mooie stap voorwaarts. Gaan we voedselfraude met dit alles uitroeien? Nee, maar alle initiatieven maken het wel moeilijker voor (potentiële) fraudeurs. Dit zal sommige ervan weerhouden over de schreef te gaan met dit soort illegale praktijken. Uiteindelijk is dat goed nieuws voor ons allemaal.

Auteur: Saskia van Ruth Prof. S. van Ruth is hoogleraar Voedselauthenticiteit en Integriteit aan Wageningen University & Research/ Queen’s University Belfast, saskia.vanruth@wur.nl

Reageer op dit artikel