artikel

Aantal recalls nog nooit zo hoog

Voedselveiligheid & Kwaliteit

Aantal recalls nog nooit zo hoog

De afgelopen tien jaar verviervoudigde het aantal serieuze incidenten met levensmiddelen die zijn geproduceerd in Nederland tot ruim 210 per jaar. Waar komt deze stijging vandaan? Waar ontbreekt het voedingsmiddelenbedrijven aan in hun recallmanagement? Een aantal geanonimiseerde praktijkvoorbeelden maakt dat duidelijk. Dit artikel is verschenen in VMT 6 van 11 mei 2018.

GFSI-standaarden verplichten fabrikanten tenminste één keer per jaar een mock- of testrecall uit te voeren. Meestal komt het erop neer dat de QA-afdeling die zelfstandig uitvoert. Daardoor bestaat de test in de praktijk vooral uit een traceerbaarheidsstudie met bijbehorende massabalans. Een goede mockrecall is gebaseerd op een realistisch scenario en wordt onaangekondigd uitgevoerd. Tegelijkertijd wordt echter tevens het management- of crisisteam ingezet om meteen te testen of de afwezigheid en vervanging door relevante personen ook goed is geregeld. Een mooi voorbeeld van een realistisch uitgevoerde mockrecall betreft een industriële bakkerij. Tijdens interne audits had de QAmanager opgemerkt dat er niet FIFO wordt gewerkt met de voorraad meel. Die wordt willekeurig gedoseerd uit een van de drie aanwezige silo’s. Hierdoor wordt bij iedere levering de inhoud van een volle vrachtwagen geleegd in twee en soms zelfs drie silo’s. Tijdens de mockrecall kiest de QA-manager voor een scenario waarin een levering van meel besmet blijkt te zijn met E. coli. Tijdens de evaluatie blijkt dat de hoeveelheid terug te roepen product zes keer zo veel is als strikt noodzakelijk wanneer er wel op een FIFOwijze zou zijn gewerkt. De directie besluit per direct FIFO in te voeren op de drie silo’s.

bron grafieken: HorizonScan van Fera

 

06HD01_on Historisch Overzicht

Vroegtijdig (h)erkennen

Binnen veel bedrijven worden alle klachten en interne blokkades op een grote hoop gegooid en stuk voor stuk afgerond. Hierdoor kan een klacht die gerelateerd is aan voedselveiligheid een paar dagen blijven liggen of worden potentieel gewichtige zaken te laat behandeld. In een kaasfabriek kan bijvoorbeeld een fout met stremsel voor kaas leiden tot tonnen aan foutieve kaas en ook nog eens tot tonnen aan foutief weipoeder dat bijvoorbeeld in babymelk en andere voedingsmiddelen kan worden verwerkt. De mogelijke kosten van een recall kunnen op deze manier met een factor 100 tot zelfs 1.000 stijgen. Cruciaal bij recallmanagement is dus dat voedselveiligheidsissues snel en effectief worden behandeld, zowel binnen het bedrijf als in klachten die binnenkomen van klanten en consumenten. Een voedselveiligheidsissue moet in principe dezelfde dag nog nader worden bekeken en uitgezocht. De afdeling die klachten van klanten en consumenten ontvangt, dient goed getraind te zijn in onderkenning van voedselveiligheidsissues. Hetzelfde geldt voor het doorvragen naar details die relevant kunnen zijn in de beoordeling van het issue, zoals lot code en THT van het product, hoeveel en wanneer ervan is geconsumeerd en wat de ziekteverschijnselen zijn en wanneer die zijn opgetreden.

06HD02_on Product Categorie Overzicht

Verkeerde laboratoriumuitslagen

In algemene zin geldt altijd: beter tien keer te veel opschalen naar een crisissituatie dan één keer te weinig. Er kunnen echter ook realistische oorzaken zijn voor de onterechte uitvoering van een recall. Een klassiek voorbeeld hiervan is het vermeende issue met Clostridium botulinum bij Fonterra. Dat leidde tot een recall ter waarde van ruim 400 miljoen dollar die voorkomen had kunnen worden. Ook hiervan moeten bedrijven zich bewust zijn. De meest voorkomende oorzaak voor een onnodige recall is een fout die is gemaakt in de monstername of analyse door het (externe) laboratorium. Het komt helaas weleens voor dat monsters tijdens bijvoorbeeld de monstername worden verwisseld en daarmee dan ook de uitslag van de test. Daarnaast wordt bij veel microbiologische bepalingen, denk aan pathogenen, een positief controlemonster ingezet om de uitvoering van de bepaling te controleren. Ook kan er door foutief handelen een kruisbesmetting optreden in het laboratorium, waardoor het monster ten onrechte als positief wordt aangemerkt. Bij verdenking op foutief handelen is het daarom verstandig om een aantal zaken te laten controleren:

• Is bij het laboratorium in dezelfde week nog een ander monster positief bevonden en gaat het hier om exact dezelfde stam?

• Is de stam die is aangetroffen in het desbetreffende positieve monster gelijk aan de teststam die het laboratorium in huis heeft om de bepaling te controleren?

Om aan te tonen dat de test werkt, gebruiken laboratoria bijvoorbeeld voor het testen op Salmonella een Salmonella-stam die niet veel voorkomt. De kans dat het te testen product exact dezelfde stam bevat, is daardoor zeer klein. Overigens is het bij besmettingen altijd een goede zaak om de exacte stam te bepalen. Dit helpt bij de oorzaakanalyse en om eventuele herhaling van dezelfde problematiek te onderkennen. Daarom is het van belang om voor eventuele hertests van een product altijd voldoende retentiemonsters te bewaren. Aanbevolen wordt tweeënhalf keer de hoeveelheid die nodig is voor alle tests en die bij de juiste condities op te slaan.

06HD03_on Landen Overzicht

Op tijd en volledig melden

Een recall of voedselveiligheidsissue melden bij de NVWA, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, kan bedreigend aanvoelen. Men weet immers niet hoe er gereageerd gaat worden en wat de verdere consequenties zijn. Eén ding is zeker: een issue te laat melden is nooit goed. De NVWA kan hier een boete voor opleggen. Ook de GFSI- certificerende instanties moeten op tijd worden ingelicht over een recall. Doet men dit niet, dan leidt dat zeker tot ob serveringen tijdens de volgende audit of in het ergste geval tot opschorting van het certificaat. Een (te) late melding van issues aan klanten heeft nog de grootste gevolgen, omdat de verkoop of de verwerking van producten gewoon verdergaat. Op voorhand melden is dan ook van groot belang. Alleen als er gerede twijfel is over bijvoorbeeld een laboratoriumuitslag, is het te overwegen om dit eerst uit te zoeken. Wel is het dan nog steeds van belang om het product geblokkeerd te houden of reeds verzonden product door de klant te laten blokkeren. Een belangrijke noot hierbij is dat sommige bedrijven in hun procedures een kopie hebben opgenomen van de NVWAmeldwijzers. Dat is gevaarlijk omdat de NVWA de meldwijzers op ieder willekeurig moment kan aanpassen zonder dat breed te communiceren. Hierdoor kan een bedrijf ten onrechte denken geen meldplicht te hebben. Een voorbeeld hiervan is de verwijdering van de meldwijzer voor dierlijke voeding op de NVWA-website in het afgelopen najaar. Hierdoor zijn nu alle producenten van dierlijke voeding verplicht alle voorvallen met Salmonella te melden.

06HD04_on Gevaren Overzicht

Dossiervorming

Na afloop van een recall moet er vaak bewijs worden overlegd aan verschillende partijen. Zo wil de NVWA zich ervan kunnen vergewissen dat alle producten inderdaad uit de markt zijn gehaald en herverwerkt of vernietigd zijn. Ook een verzekeraar zal met zekerheid willen vaststellen hoe er gehandeld is en welke kosten in detail zijn gemaakt. Door een verzekeraar op tijd bij een mogelijke recallsituatie te laten aansluiten, kan deze schadeexperts inschakelen. Die experts dragen er ook vaak aan bij de financiële schade te minimaliseren. Een goede en complete dossiervorming is dus zeer belangrijk. Daarmee moet al gestart worden tijdens de recall. Het is raadzaam om bij alle activiteiten te vragen om voldoende bewijs, zoals vervoersbonnen, facturen voor diensten, rapporten van experts, foto’s van alle producten en een aparte bon van iedere pallet.

Ir. R.A.G. (Rob)  Kooijmans, directeur FoodRecall.nl, co-founder & mede-eigenaar Food Safety Experts, 06-52764050, info@foodrecall.nl

 

 

Reageer op dit artikel