artikel

Eigen water eerst: meerwaarde creëren met eigen afvalwaterzuivering

Technologie & Techniek

Diverse voedingsmiddelenbedrijven hebben al geïnvesteerd in een eigen afvalwaterzuivering. En een zeer groot aantal zit in de planvormingsfase, constateert Waterschap De Dommel. Waar lopen bedrijven tegenaan? Wat zijn de risico’s en hoe zijn deze op te lossen? Is zo’n eigen afvalwaterzuivering rendabel en levert ze een daadwerkelijke bijdrage aan het milieu?

Eigen water eerst: meerwaarde creëren met eigen afvalwaterzuivering
Marco Goverde, waterbesparing Lamb Weston. Foto Marco De Swart

Het klimaat verandert waardoor steeds vaker lange perioden van droogte voorkomen. Dit heeft gevolgen voor de hoeveelheid grondwater, met name in Noord-Brabant. Het hebben van een eigen afvalwaterzuivering kan daarom een echte meerwaarde creëren.

Grondwater

István Koller, strategisch omgevingsmanager bij Waterschap De Dommel: “We zien een stijgend tekort aan grondwater. Naast de toenemende droogteperioden valt de regen niet meer geleidelijk, maar vaker in grote hoeveelheden. Via de rivieren stroomt het water dan snel naar zee. Het zakt niet meer in de bodem. Terwijl er in onze regio veel bedrijven zijn die grote hoeveelheden water nodig hebben voor hun productieprocessen.”

Afvalwaterzuivering

De talrijke initiatieven voor eigen afvalwaterzuivering ontstaan enerzijds doordat bedrijven zich bewust worden van klimaatverandering. Anderzijds verleent de overheid steeds minder vergunningen voor het onttrekken van grondwater. Dergelijke aanvragen doen voedingsbedrijven bijvoorbeeld bij een voorgenomen uitbreiding van de capaciteit.

Koller: “Ook bedrijfseconomisch is het aantrekkelijk. De waterschapskosten zijn in de praktijk hoger dan de investeringen voor een eigen waterzuiveringsinstallatie.”

Lees praktijkcase 1: Afvalwaterzuivering Vion levert biogas op

Lees praktijkcase 2: Lamb Weston/Meijer profiteert van nieuwe zuiveringstechniek

Legionellabacterie

En het alom omarmde duurzaamheidsaspect speelt een rol. Maar een eigen afvalwaterzuivering kost tijd en energie en brengt risico’s met zich mee. Zo ligt besmetting met de legionellabacterie op de loer. De preventie is echter niet door een overheidsinstelling georganiseerd. Volgens het Brabants Dagblad zijn er allerlei voorschriften voor bijvoorbeeld ziekenhuizen, zwembaden en natte koeltorens, maar voor afvalwaterzuiveraars is niets geregeld. Daar valt nog veel te winnen.

Koller: “De overheid weet dat bij biologische zuivering een legionellabesmetting kan ontstaan. Ze zou bijvoorbeeld het afdekken van bassins verplicht kunnen stellen. Zo komt er geen waterdamp in de buitenlucht. Bij Waterschap De Dommel experimenteren wij met desinfecterend uv-licht. Door de humuszuren werkt dit proces nog niet goed, maar daarvoor zoeken wij een oplossing.”

Foto Marco De Swart

Zuiveringstechnologie

Ook gaat het vaak al mis bij de start, weet Koller uit ervaring. De aanbesteding van de zuiveringstechnologie is de grootste valkuil. “Toeleveranciers halen vaak hun opdrachten op basis van prijs binnen. Zij zeggen alle expertise in huis te hebben, maar tijdens het proces komt de ontbrekende kennis aan het licht. Vervolgens ontstaan er problemen. Zij moeten daarom meer als innovatiepartner opereren”, concludeert Koller.

Het experimenteren met nieuwe technieken kan een stap voorwaarts betekenen. Als de overheid financiële ondersteuning biedt, zou dat volgens Koller een belangrijke stimulans zijn.

Grondstoffen terugwinnen

Het proceswater zuiveren en afvoeren via de rivieren naar de zee lost het probleem van het beperkte grondwater niet op. Voor een duurzame oplossing is het van belang om meerwaarde te creëren.

Koller: “Zelfgebruik van gezuiverd water is een mooi doel. Maar met energiewinning uit het zuiveringsproces komen we een stap verder. Bovendien kan met het terugwinnen van grondstoffen extra waarde worden gecreëerd. Denk aan fosfaten en stikstof voor de kunstmestindustrie. Maar ook bioplastics (PHA) zijn aantrekkelijk. De markt voor biologisch afbreekbare producten groeit immers snel.”


Praktijkcase 1:   Afvalwaterzuivering Vion levert biogas op

Op het terrein van vleesverwerker Vion in Boxtel is in 2015 een afvalwaterzuiveringsinstallatie geïnstalleerd. Dit gebeurde in samenwerking met het Bredase HydroBusiness dat de exploitatie verzorgt. HydroBusiness is gespecialiseerd in het op maat zuiveren en hergebruiken van industrieel afvalwater.

Na een pilot besloot Vion te investeren in een moderne installatie. De bestaande was verouderd, de capaciteit was niet langer toereikend voor het groeiende vleesbedrijf. Met de moderne installatie is veel mogelijk. Niet alleen is de investering bedrijfseconomisch interessant, ook de milieuwinst blijkt groot.

RZWI

Zo is het aanbod van vervuilingseenheden aan de rioolwaterzuiverings-installatie (RWZI) fors minder. De RWZI krijgt daardoor meer beschikbare zuiveringscapaciteit voor nieuwe woningen in de regio.Processtappen. De zuiveringsinstallatie kent een aantal processtappen. Het afvalwater wordt eerst naar de verzamelput geleid waar het door een trommelzeef stroomt voor het scheiden van de grove delen.

De waterfractie komt in een buffertank vanwaaruit de waterzuivering wordt gevoed. Achtereenvolgens passeert het afvalwater een vetvanger (afvangen van vet en bezinkbare delen), een anaerobe reactor (vergisting met biogasproductie), een aerobe reactor (verwijdering van stikstof) en een membraanbioreactor (scheiding biologisch slib en schoon water).

“De aanwas van biologisch slib wordt uit het zuiveringssysteem gehaald. Dit is geschikt voor verbranding en fosfaatterugwinning”, vertelt Lars Kuipéri, directeur van HydroBusiness.

Biogas

Het terugwinnen van stoffen als fosfaten en vetten voor hergebruik vindt plaats bij de afvalwaterzuivering. De fosfaten zijn de grond-stof voor kunstmest. De vetten zijn bruikbaar als voeding voor vergistingsinstallaties voor de productie van biogas. Het biogas dat op locatie in de anaerobe reactor wordt geproduceerd is geheel voor eigen gebruik.

Kuipéri: “Tijdens een deel van het proces vangen we methaangas af. Dit gebeurt in een grote, hermetisch afgesloten reactor waar het afvalwater instroomt. De anaerobe bacteriën in deze reactor breken een deel van de verontreiniging af en vormen biogas (methaan) als waardevol bijproduct. Het ontstane biogas, in totaal 4.000 m3 per dag, gebruikt Vion voor de productie van stoom in de eigen fabriek. Zo leveren we een relevante duurzaamheidsbijdrage.”

Milieuwinst

“Met de huidige afvalwaterzuivering bespaart Vion aanzienlijk op de waterschapslasten”, vertelt Kuipéri. “Maar nog belangrijker voor de vleesverwerker is de milieuwinst. Het water dat nu naar de RWZI gaat is vele malen schoner dan vroeger.

Bovendien wint Vion uitstekend biogas voor eigen gebruik.” Een nieuwe zuiveringsstap is in voorbereiding. HydroBusiness en Vion onderzoeken het geschikt maken van afvalwater voor intern hergebruik.

Kuipéri reageert enthousiast: “Het effluent willen we gaan gebruiken voor het schoonspuiten van onze vele vrachtwagens waarin de varkens worden aangevoerd. Een belangrijk stap: wij hoeven dan fors minder drinkwater van het waternet in te nemen.”

Groei Vion

Vion en HydroBusiness hebben samen een zeer uitvoerig traject doorlopen. Niet alleen leggen beide partijen zich de druk op om de uitvoering te perfectioneren, ook vergt het veel inspanning om te voldoen aan de regelgeving van de overheid, de gemeente en het waterschap. Wat heeft de meeste energie gekost?

Kuipéri: “Vion is in de laatste jaren fors gegroeid. Soms ontstaat er dan een probleem bij burgers. Toen er bijvoorbeeld sprake was van geurhinder wezen zij al snel naar ons. Onterecht in dit geval. Na uitvoerig onderzoek bleek het rioolstelsel onder meer met constructiefouten te kampen. Helaas oordelen mensen soms te snel. Wij proberen daar zo goed mogelijk mee om te gaan”, legt Kuipéri uit.

Buffercapaciteit

Wat zou hij na vier jaar draaien anders hebben gedaan? “Een hogere capaciteit had ons werk vergemakkelijkt. Onze huidige buffer is 1.000 kuub. Daarmee kunnen we het proces laten doorgaan. Met een grotere buffercapaciteit hebben we meer tijd om een defect onderdeel als een kapotte pomp of schakelaar te herstellen. Dat geeft minder druk.”

Kuipéri geeft toe dat de eerste legionellamelding hem de nodige grijze haren heeft bezorgd. “We zijn toen enorm geschrokken. We hebben er direct voor gekozen om volledig mee te werken en open kaart te spelen met alle betrokken instanties. Bijvoorbeeld de GGD, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de gemeente, het waterschap, de omgevingsdienst en de omliggende bedrijven.”

Vervolgens zijn er goede maatregelen genomen met flinke investeringen en meetprogramma’s. En een van de bassins krijgt de komende maanden een permanente overkapping om eventuele bacterieverspreiding te voorkomen. Alle mogelijke risico’s worden uitgesloten.”


Praktijkcase 2:   Lamb Weston/Meijer profiteert van nieuwe zuiveringstechniek

Lamb Weston/Meijer zuivert in de vier Nederlandse fabrieken zijn eigen proceswater. In Bergen op Zoom is dit jaar een nieuwe koelwaterbehandelingsinstallatie gebouwd die op dit moment als pilot draait. In 2020 is de definitieve introductie van reversed osmose/activated filter media (RO/AFM) gepland. De inzet van de nieuwe zuiveringstechniek draagt sterk bij aan de duurzaamheidsdoelen van het bedrijf.

In de pilotopstelling wordt met de zogeheten Nano 9-technologie leidingwater over een ontharder en een nanofilter gestuurd. Door de continue waterbehandeling (IVG-C) van de koeltoren middels UV-licht worden micro-organismen als legionella afge-dood. Daarnaast voorkomt hydrodynamische Vortex-cavitatie dichtslibben als gevolg van kalkaanslag.

Energiebesparing

“Een belangrijk voordeel is dat deze techniek geen gebruikmaakt van chemicaliën en zo bijdraagt aan een beter milieu”, verklaart Marco Goverde, manager Safety & Health en Environment bij de producent van diepvriesaardappelproducten. “De techniek zorgt tevens voor een besparing op energie en water. Kortom, deze installatie is een duurzame toevoeging in het proces.”

Hergebruik

Het uiteindelijke doel is om het leidingwater dat voor het koelwater wordt gebruikt, helemaal te vervangen door het effluent van de eigen zuiveringsinstallatie.

Goverde: “Dat is de volgende duurzame stap die wij als bedrijf willen maken. De dakcondensors en het voedingswater voor onze stoomketels gaan we met de RO/AFM-techniek voorbehandelen. Op dit moment lozen we gemiddeld zo’n 153 m3 per uur richting de RWZI. Dit betreft voornamelijk ‘dun’ water dat voor een belangrijk deel al gezuiverd is. Het hergebruik van effluent als koelwater levert een besparing op van ongeveer 12 m3 per uur. De winst is dus zowel minder lozing richting de RWZI, als minder gebruik van leidingwater.”

Foto Marco De Swart

Stabiele waterkwaliteit

De nieuwe techniek werkt uitstekend. “Deze zuiveringstechniek blijkt niet alleen milieutechnisch, maar ook kostentechnisch interessant”, overtuigt Goverde. Een stabiel zuiveringsproces is heel belangrijk. Zo ontstaat een goede ingangskwaliteit voor effluent als koelwater. Daarbij speelt het creëren van bewustwording bij medewerkers omtrent hun invloed op de waterzuivering een essentiële rol. Dat stelt wel hogere eisen aan de interne communicatie.

“Zijn er bijvoorbeeld oliespills in de fabriek, dan is het belangrijk dat medewerkers dit melden aan de collega’s van de waterzuiveringsinstallatie. Zij kunnen dan tijdig inspelen op de gewijzigde aanvoerkwaliteit en passende maatregelen nemen.”

Reageer op dit artikel