artikel

Wordt assortiment echt gezonder?

Ingrediënt & Product

Wordt assortiment echt gezonder?

Supermarkten werken aan een gezonder assortiment. Om een idee te krijgen van hoe dat proces achter de schermen verloopt, geeft Albert Heijn een kijkje achter de schermen. Maar worden de producten echt gezonder? Of is het een druppel op een gloeiende plaat? De fabrikanten Seamore en Wessanen geven hun visie op gezonde producten.

Wat is gezond? Jeroen Mustert, algemeen directeur bij Wessanen, zegt dat iedereen een eigen interpretatie heeft van het woord ‘gezond’. De supermarktbranche hecht bijvoorbeeld waarde aan het (groene) Vinkje. “Het Vinkje is beter dan niets”, zegt Mustert. “Maar voor ons gaan verantwoorde producten verder dan alleen het groene Vinkje. Voor onze Zonnaturaproducten letten we ook op de kwaliteit van onze biologische ingrediënten, zoals de bewerkingsgraad. Het zou mooi zijn als merkfabrikanten en maatschappelijke organisaties zoals de Consumentenbond dit aspect omarmen en meenemen in hun onderzoeken.”

Akkoord

Ika van de Pas, senior qualitymanager Intelligence and Support bij Albert Heijn, kijkt daar anders tegenaan. “Voor mij is het volstrekt duidelijk welke producten gezond zijn. We hebben de criteria van het groene Vinkje, die vastgesteld zijn door een onafhankelijke wetenschappelijke commissie. Daarnaast is er het advies van de Gezondheidsraad en de Schijf van Vijf. We willen ook de producten verbeteren die geen Vinkje kunnen dragen. Daarvoor hebben wij afspraken gemaakt in het Akkoord Verbetering Productsamenstelling. De supermarkten, de cateraars en de industrie hebben voor een aantal categorieën vastgesteld wat haalbare reducties zijn voor de hoeveelheden zout, verzadigd vet en energie. Een wetenschappelijke raad heeft vastgesteld of deze normen ambitieus genoeg zijn. Onze huismerkproducenten en Nederlandse fabrikanten die aangesloten zijn bij de FLNI moeten aan die norm voldoen. Zo maken we ons assortiment stap voor stap gezonder.”

Eigen eisen

Daar bovenop stelt Albert Heijn aanvullende eisen aan zijn huismerkproducten. “We hebben in 2012 onze ambities intern vastgesteld”, zegt Van de Pas. “Daarmee waren wij twee jaar eerder dan het Akkoord Verbetering Productsamenstelling. We houden ook aan onze eigen doelstellingen vast.” Het is de ambitie van Albert Heijn om bijvoorbeeld een zoutreductie te realiseren van minimaal 25 procent in alle relevante categorieën. Het gehalte verzadigd vet moet met 20 procent omlaag en voor suiker geldt een reductie van 10 procent. Deze laatste twee normen gelden alleen voor de producten die gegeten worden door de risicogroepen, zoals kinderen, en voor producten waarin je geen verzadigd vet of suiker zou verwachten. Voor de verwenproducten gelden deze normen dus niet.

Bakens verzetten

Van de Pas zegt dat het stellen van normen een goed middel is om producten gezonder te maken. Als voorbeeld noemt ze de zoutreductie van de AH-pizza’s. “Vrijwel alle private label-pizza’s van Europa worden geproduceerd door één fabrikant”, vertelt ze.

“Het Akkoord Verbetering Productsamenstelling heeft geen normen voor de zoutreductie in deze producten. Dus we hebben onze eigen normen bij deze fa brikant neergelegd. Die stelde dat wij de strengste normen van heel Europa hante ren en dat het onmogelijk was om hieraan te voldoen. Wij hebben voet bij stuk gehouden en zijn niet akkoord gegaan met pizza’s die niet aan onze normen voldoen.” Albert Heijn is in vergelijking met de grote Europese retailers slechts een kleine afnemer. Toch ging de fabrikant opnieuw de uitdaging aan. Hij kwam uiteindelijk met een pizza die aan de normen voldoet. “Veel fabrikanten moeten echt hun bakens ver zetten om aan de normen te voldoen. Soms gebeurt dat alleen als wij samen met hen kijken naar de mogelijk heden”, zegt Van de Pas.

Technologische kennis

Het is voor fabrikanten niet altijd makkelijk om aan de normen te voldoen. Zo vertelt Van de Pas dat het voor de fabrikant van maaltijden een uitdaging was om een stamppot met zuurkool te produceren met minder zout. “We hebben gepuzzeld met de portiegrootte van de verschillende componenten om toch aan de norm te voldoen”, aldus Van de Pas. Ze merkt dat vooral kleine fabrikanten moeite hebben om hun producten aan te passen. “Grote fabrikanten hebben meer technologische kennis in huis om hun producten te verbeteren. Herformulering vraagt soms veel research en development. We hebben technologische kennis in huis. Zo kunnen we met fabrikanten meedenken.”

Traag

Gaat dit de goede kant op? Maatschappelijke organisaties zoals de Consumentenbond vinden dat er te weinig gebeurt, en in sommige categorieën zelfs niets, om tot een reductie te komen van zout, verzadigd vet en energie. Van de Pas erkent dat het proces staps gewijs gaat. “Consumenten moeten wennen aan minder zoute en zoete producten. Maar uiteindelijk zetten we wel kleine stappen in de goede richting.”

Ook Mustert van Wessanen zegt dat er wel degelijk iets verandert. “De traditionele markt staat stil. De markt van gezonde producten groeit. Bovendien hebben gezonde producten een betere marge en creëren ze waarde voor de categorie. Dus supermarkten moeten hier wel in meegaan. Wij zien dat het hele speelveld verschuift. Het is onze taak om de markt voor te blijven en het gezondere alternatief te bieden.” Mustert wil graag dat de overheid een actievere rol gaat spe len in het gezonder maken van het productassortiment. “De noodzaak om tot een gezonder voedingspatroon te komen is groot. We draaien allemaal op voor de hogere ziektekosten die het gevolg zijn van bijvoorbeeld obesitas. Het assortiment gezonder maken wordt nu te veel overgelaten aan de industrie. Het gaat ons allemaal aan.”

Zeewier

Naast herformulering van het bestaande assortiment is het belangrijk dat er nieuwe, gezonde en duurzame producten op de markt komen. Een voorbeeld daarvan is zeewier. Het nieuwe bedrijf Seamore bracht vorig jaar de zeewierpasta ‘I sea pasta’ op de markt. Oprichter Willem Sodderland vertelt dat het veroveren van een plek in het supermarktschap niet zijn eerste prioriteit had. “We wilden in de eerste plaats mensen enthousiast maken voor ons product. Daarom zijn we een crowdfundingcampagne gestart. Die heeft ons veel publiciteit en een eerste groep fans opgeleverd. Vervolgens benaderden Albert Heijn, Sligro en Plus ons met de vraag of we aan hen konden leveren.” Sodderland vertelt dat de reguliere supermarkten sneller schakelden dan de biologische. “Daar heb ik me wel over verbaasd. Biologische supermarkten reageerden traag en hadden bezwaren, onder meer vanwege exclusieve afspraken met andere aanbieders van zeewier. Dit terwijl hun klanten wel om ons product vragen. Daardoor zijn onze producten nu bij de biologische supermarkten minder goed verkrijgbaar dan bij de reguliere.”

Early adopters

Sodderland is het eens met Mustert dat de grote merkfabrikanten moeite hebben om producten op de markt te brengen die echt duurzaam en gezond zijn. “Wij richten ons in eerste instantie niet op de massa maar op de early adopters, zoals de foodies, de koolhydraat- en glutenmijders en de mensen die het belangrijk vinden om gezond en duurzaam te eten. Dit is onze basis en zo bouwen we bekendheid op. De massa volgt daarna.”

Sodderland ziet dat grote merk fabrikanten – in een poging om sneller een groter marktaandeel te halen – concessies doen aan de gezondheid en duurzaamheid van hun producten. “Maar dat is penny wise, pound foolish. Uiteindelijk zijn ze gedwongen om echt vernieuwende merken over te nemen. Zo kopen ze de geloofwaardigheid en expertise om uiteindelijk de massa te kunnen bereiken.”

Gezondheid claimen

Fabrikanten en supermarkten zetten stappen om hun producten gezonder te maken. Door de strenge wetgeving mogen ze hier niet of nauwelijks over communiceren. Van de Pas (Albert Heijn) vindt dit frustrerend. “We hebben bijvoorbeeld het zoutgehalte in veel van onze producten verlaagd. Maar we mogen dit alleen claimen als het 25 procent lager is dan in vergelijkbare producten. Dat is niet altijd haalbaar. Dus we kunnen alleen vermelden dat de receptuur is verbeterd. Ik zou klanten graag willen ver tellen wat we verbeterd hebben.” Ook Mustert (Wessanen) ervaart de claimwetgeving als beperkend. “De consument weet weinig en we hebben weinig vrijheid om goed over de gezondheidsvoordelen te communiceren.”

Vinkje

Het Vinkje is een communicatiemiddel dat wel voorhanden is. Maurice Nieuwland, communicatieadviseur bij Jumbo, ziet het als een goed middel om klanten te helpen een gezonde keuze te maken. “Bovendien stimuleert het onze leveranciers om het product te laten voldoen aan de criteria”, zegt hij. Van de Pas en Mustert ervaren dat het Vinkje ook zijn beperkingen heeft. “De normen van het groene Vinkje zijn voor veel fabrikanten niet haalbaar”, zegt Van de Pas. “Het blauwe Vinkje is voor consumenten verwarrend. Dit staat voor een bewuste keuze in de categorie. Maar klanten vinden het raar dat chips een gezondere keuze kan zijn en halen bewuste en gezonde keuze door elkaar.”

Sterren

Mustert vindt de normen van het (groene) Vinkje juist niet streng genoeg. Hij zou graag willen dat er één uniform Europees systeem komt dat breed gedragen wordt en getoetst wordt door een onafhankelijke instantie. “Het zou goed zijn als het systeem gradaties kent, bijvoorbeeld vijf sterren. Zo kan een consument snel zien hoe gezond een product daadwerkelijk is. In de praktijk is het lastig om tot één systeem te komen waarvoor iedereen zijn hand in het vuur durft te steken.”

Europa

Het Akkoord Verbetering Productsamenstelling geldt alleen voor Nederlandse supermarkten en fabrikanten die aan – ge sloten zijn bij de FNLI. Producten die geproduceerd worden in het buitenland vallen hier buiten. Van de Pas (Albert Heijn) zegt dat zij geen eisen kan stellen aan A-merkfabrikanten van buitenlandse leveranciers. “Daarom ben ik blij dat minister Schippers van Volksgezondheid dit onderwerp onder de aandacht heeft gebracht bij haar Europese collega’s”, zegt ze. Op 22 en 23 februari hebben 22 Europese landen, samen met het bedrijfsleven, de Roadmap for Action getekend. Hiermee onderschrijven zij dat zij het productaan – bod stap voor stap gezonder maken door de hoeveel heden zout, verzadigd vet en calorieën te verlagen.

Reageer op dit artikel