nieuws

6 oplossingen voor de ‘plastic puzzel’ voor de voedingsindustrie

Duurzaamheid & MVO

6 oplossingen voor de ‘plastic puzzel’ voor de voedingsindustrie

De ING deed onderzoek naar plastic verpakkingen in de voedingsindustrie. Naar aanleiding van dit onderzoek formuleerden zij zes oplossingen voor de voedingsindustrie om invulling te kunnen geven aan het plastic vraagstuk.

Plastic is op dit moment een onmisbaar verpakkingsmateriaal in de voedingsindustrie. Plastic is licht, flexibel en goedkoop in vergelijking tot andere materialen zoals karton, blik of glas. Plastic verlengt de houdbaarheid van voedingsmiddelen en maakt transport makkelijker.

Echter, het gebruik van plastic leidt ook tot milieuproblemen. Plastic wordt gemaakt van olie en gas en kan niet door de natuur worden afgebroken wanneer het hier als zwerfafval in beland. Door de milieu-impact en het negatieve imago van plastic gaan veel voedingsmiddelenproducenten op zoek naar alternatieve verpakkingen.

‘Plastic puzzel’

Doordat plastic aan de ene kant een erg handig verpakkingsmateriaal is maar aan de andere kant een enorme milieu-impact heeft, ontstaat er volgens de ING een zogeheten ‘plastic puzzel’. Door de zoektocht van velen naar een oplossing voor deze puzzel, deed de ING onderzoek naar de rol van voedingsmiddelenbedrijven binnen deze ‘plastic puzzel’.

Verbruik

In Nederland wordt er jaarlijks ruim 3,1 miljard kilo verpakkingsmateriaal op de markt gebracht, bestaande uit plastic, metaal, karton, glas en hout. 512 miljoen kilo hiervan bestaat uit plastic. Het gebruik van plastic verpakkingen groeit in Nederland met 2% per jaar relatief nog steeds het hardst. 40% van alle plastic verpakkingen is afkomstig uit de voedings- en drankensector.

Uit het onderzoek van de ING blijkt dat alle Nederlanders gezamenlijk per jaar ongeveer 26 miljard plastic voedsel- en drankenverpakkingen gebruiken. Per persoon is dat ruim 1500 verpakkingen per jaar. Dit betekent vier plastic verpakkingen per persoon per dag. Volgens het onderzoek stoort 86% van de consumenten zich aan het overmatig gebruik van plastic.

Zes oplossingen

Maar wat kunnen voedingsmiddelenproducenten doen om plasticgebruik te verminderen en verpakkingen te verbeteren? Uit het onderzoek van de ING blijkt dat de voedingsindustrie op zes manieren de hoeveelheid plastic kan reduceren, de recycling kan bevorderen en de milieu-impact kan verlagen. Het beste is volgens de ING om een combinatie te zoeken tussen deze zes oplossingen, aangezien slechts één oplossing niet voldoende is.

De bank geeft de volgende zes oplossingen voor de voedingssector om de ‘plastic puzzel’ op te lossen, op volgorde van meest toegepast naar minst toegepast:

+ = positief effect

O = geen effect

 – = negatief effect

Hoeveelheid plastic verminderen Gebruik fossiele grondstoffen verlagen Recycling verbeteren
Aantal KG Aantal verpakkingen    
1.    Lichtere verpakkingen + O + O
2.    Meer gerecycled plastic in verpakkingen + O + +
3.    Verbetering van de recyclebaarheid O O + +
4.    Bio-based en/of biologisch afbreekbaar plastic + O +
5.    Van eenmalige naar herbruikbare verpakkingen + + + O
6.    Van plastic naar andere materialen + + +

 Oplossing 1: Lichtere verpakkingen

Dit is een oplossing die op dit moment al door de meeste voedingsmiddelenproducenten wordt toegepast. Gewichtsreductie van verpakkingen is namelijk vrij gemakkelijk binnen bestaande processen door te voeren. Ook is het financieel vaak een gunstige oplossing. Een gangbare oplossing is het gebruiken van dunnere plastic verpakkingen. Andere oplossingen voor gewichtsreductie zijn:

  • Plastic deksels vervangen door folie
  • Verpakkingen voorzien van gaatjes of gaten
  • Producten niet meer per stuk verpakken

Oplossing 2: Meer gerecycled plastic in verpakkingen

Het probleem bij het gebruiken van gerecycled plastic in de voedingssector is dat dit door wetgeving veelal belemmerd wordt. Vanwege voedselveiligheid moeten producenten volgens de wet hoogwaardig plastic gebruiken. Gerecycled plastic bestaat vaak uit een mengeling van verschillende plasticsoorten waarvan de kwaliteit volgens de wet onvoldoende is voor voedselverpakkingen.

Op dit moment mag enkel PET plastic gebruikt worden voor het recyclen tot voedselverpakkingen. Hierbij geldt wel de eis dat minimaal 95% van het gerecyclede PET al een voedselverpakking was voor het hergebruik.

Oplossing 3: Verbetering van de recyclebaarheid

Doordat de producenten verschillende eisen stellen aan hun verpakkingen is er een grote verscheidenheid in materiaal, vorm en kleur van plastic verpakkingen. Het is vervolgens aan de afvalverwerkers om al deze plastics te verwerken tot homogene stromen. Verpakkingen die uit meerdere plastics of een combinatie van papier en plastic bestaan zijn lastiger recyclebaar.

Voedingsmiddelenproducenten kunnen de recyclebaarheid van plastic verpakkingen verbeteren door te kiezen voor:

  • Een gangbare soort plastic (PE, PP, PET)
  • Een gangbare kleur (wit of transparant)
  • Het vermijden van combinaties van materialen, zoals plastic vensters in kartonnen verpakkingen

Een plastic verpakking is ‘recyclebaar’ als:

De inzameling functioneert

De verpakking moet gemaakt zijn van een kunststof die ingezameld wordt, marktwaarde heeft en/of wordt ondersteund door een wettelijk verplicht gesteld programma (zoals statiegeld).

Het sorteerbaar is

De verpakking moet worden gesorteerd en gebundeld in vooraf gedefinieerde stromen voor recycleprocessen.

Het verwerkbaar is

De verpakking kan op schaal worden verwerkt tot een teruggewonnen grondstof.

Het een grondstof voor nieuwe producten vormt

Het gerecyclede kunststof heeft een eenduidige samenstelling zodat er nieuwe producten van te maken zijn.

Bron: FNLI/KIDV

Oplossing 4: Bio-based en/of biologisch afbreekbaar plastic

Een alternatief voor plastic verpakkingen zijn verpakkingen gemaakt van biomassa. De meest gebruikte variant hiervan zijn plastic verpakkingen gemaakt van bio-PET en PLA. Het gebruik van bio-plastic groeit, maar is nog steeds slechts een heel klein aandeel van het totale gebruikte plastic.

Bio-plastic kan door micro-organismen afgebroken worden tot water, gassen en biomassa. Op dit moment gebruiken dus lang niet alle voedingsmiddelenfabrikanten bio-plastic. Sommigen zien het als een stap in de goede richting, anderen zien vooral problemen bij het gebruik van bio-plastic, zoals hogere kosten en een andere functionaliteit dan fossiel plastic.

Oplossing 5: Van eenmalige naar herbruikbare verpakkingen

Een goede oplossing is volgens het onderzoek van de ING ook om te kijken naar een herinrichting van de distributie van producten zodat verpakkingen mogelijk meerdere malen gebruikt kunnen worden. Zowel fabrikanten als retailers testen op dit moment al met herbruikbare verpakkingen.

In sommige supermarkten zijn al dispensers waarbij de consument zelf de verpakking meebrengt voor het product zoals bijvoorbeeld een bakje of zakje. Daarnaast testen fabrikanten zoals Nestlé en Unilever met de online verkoop van volledig herbruikbare verpakkingen die opgehaald worden wanneer ze leeg zijn.

Oplossing 6: Van plastic naar andere materialen

Door het negatieve imago van plastic gaan steeds meer fabrikanten op zoek naar alternatieve materialen. Uit het onderzoek van de ING blijkt dat consumenten karton en glas als meest duurzame materialen zien. Twee derde van de consument ziet plastic als het minst duurzame materiaal.

Voor producenten kennen al deze materialen echter zowel voor- als nadelen. Geen enkel materiaal scoort goed op milieuaspecten:

  • Plastic vervangen door papier of karton is ongunstig voor het watergebruik. Er is relatief veel water nodig voor de productie van papier en karton.
  • Plastic vervangen door blik is ongunstig voor het energieverbruik. Het produceren van metaal en aluminium voor blik is zeer energie-intensief door de hoge temperaturen.
  • Plastic vervangen door glas is ook ongunstig voor het energieverbruik. Er is relatief veel materiaal nodig voor glas en het smelten van glas kost veel energie.

Combinatie van oplossingen

De conclusie van het onderzoek van de ING is dat het voor de voedingssector het beste werkt om twee of meerdere van de zes oplossingen toe te passen en te combineren. Een enkele oplossing gaat de ‘plastic puzzel’ volgens de bank niet oplossen, maar door het combineren van de oplossingen door de gehele voedingssector kan de puzzel stap voor stap worden aangepakt, aldus ING.

VMT schreef al eerder over de ‘plastic puzzel’:

 

Reageer op dit artikel