artikel

Nieuwe ISO-norm cacao in de maak

Duurzaamheid & MVO

Nieuwe ISO-norm cacao in de maak

Een grote groep partijen stelt een nieuwe internationale normenreeks (ISO 34101) op voor duurzaam en traceerbaar geproduceerde cacao. Daarmee komt er een eenduidige definitie van duurzaam geproduceerde chocolade, zodat alle bedrijven op dezelfde manier bezig zijn met verduurzaming van de Nederlandse markt die voor 2025 is afgesproken. Ambitie is de norm in de tweede helft van 2018 te publiceren. Dit artikel komt uit de printuitgave van VMT 12.

Chocolade is een feelgoodproduct, vooral bij gelegenheden als Sinterklaas en Pasen. Consumenten willen bij dergelijke feesten niet gehinderd worden door de gedachte aan kinderarbeid, ontbossing of boeren die nauwelijks voldoende verdienen om van te leven. Chocolade moet dus duurzaam zijn. Dat betekent dat de cacao, het belangrijkste bestanddeel, duurzaam verbouwd is en dat afnemers dat moeten kunnen controleren.

Cacaomarkt

Cacao wordt verbouwd in landen rond de evenaar: Latijns-Amerika, waar het oorspronkelijk vandaan komt, en Afrika en Azië. Grootste producenten zijn Ivoorkust, Ghana, Indonesië, Kameroen en Ecuador. Het is een typisch gewas voor kleine boeren, die vaak niet meer dan twee hectare kunnen bewerken. Daar staat tegenover dat bedrijven verderop in de keten steeds groter worden; door fusies en overnames vindt een sterke concentratie plaats. Grote spelers zijn bijvoorbeeld Barry Callebaut, Cargill, Mars, Mondelēz en Nestle. De totale markt voor cacao is zo’n 4,5 miljoen ton per jaar. Nog geen 20 procent van de cacaomarkt is op dit moment als duurzaam aangemerkt, gecertificeerd door organisaties als UTZ, Fairtrade en Rainforest Alliance.

Duurzaamheidsdoelstellingen

Steeds meer grote cacao- en chocoladebedrijven leggen zich vast op duurzaamheidsdoelstellingen, bijvoorbeeld 100 procent duurzame cacao in de eigen producten per 2020. Ook landen als Nederland, Duitsland en Zwitserland hebben zich gecommitteerd: vanaf 2025 moeten alle producten in de winkelschappen duurzaam geproduceerd zijn. Vooral de doelstellingen in Duitsland en Zwitserland zijn belangrijk, omdat de chocoladeconsumptie per persoon daar tot de hoogste ter wereld behoort.

Normenreeks ISO 34101

Sinds 2012 stelt een grote groep stakeholders wereldwijd een nieuwe internationale normenreeks (ISO 34101) op voor duurzaam en traceerbaar geproduceerde cacao. Daarin zijn vertegenwoordigd deelnemers uit het bedrijfsleven, belangenorganisaties, boerenorganisaties, certificerende instellingen, consumentenorganisaties, overheden, vakbonden en autoriteiten uit de producerende landen. De ambitie is duurzame cacao mainstream te krijgen. Een ander doel is de boeren helpen zich te ontwikkelen naar echt ondernemerschap. Daarbij kunnen zij besluiten met toepassing van good agricultural practices (GAP) cacao te verbouwen. Hun productie moet lonen en plaatvinden onder goede sociale omstandigheden en met aandacht voor het milieu.

ISO 9001 en ISO 14001

Het eerste deel van de norm bouwt voort op erkende ISO-normen als ISO 9001 (kwaliteitsmanagement) en ISO 14001 (milieumanagement). Een van de achterliggende gedachtes is dat de boeren het beste op permanente basis geholpen zijn als boerenorganisaties uitgroeien tot service-instituten die hen kunnen ondersteunen. Dat betekent normen voor het managen van een duurzame cacaoproductie, maar ook voor het opstellen van ontwikkelingsplannen die van begin af aan duidelijk maken wat een boer moet doen om duurzaam te produceren en of dit uiteindelijk voor die boer rendabel is.

Prestatiecriteria
Deel 2 van ISO 34101 bevat prestatiecriteria voor sociale, economische en milieudoelstellingen. Daarbij is de drempel voor toetreding laag, zodat zo veel mogelijk boeren kunnen aansluiten. De norm moet hen helpen, niet belemmeren. Wel moeten ze groei en verbetering laten zien door binnen vijf jaar te voldoen aan verdergaande criteria en nog eens vijf jaar later aan het volledige pakket van duurzaamheidseisen.

Traceerbaarheid

Een derde onderdeel regelt de traceerbaarheid. De consument moet ervan op aan kunnen dat de chocolade waarop staat dat deze duurzaam is geproduceerd, dat ook echt is. Gekozen is voor een administratief controlesysteem, waarmee de weg van de cacao door de hele keten is te volgen. Duurzame cacao wordt gescheiden gehouden van niet-duurzame cacao en is soms zelfs tot aan de cacaoboer te traceren. Er is voorlopig een uitzondering. Chocolade is een moeilijk product waarin vaak cacao is verwerkt van verschillende origines. Het is niet altijd mogelijk om uit elk van die origines duurzame cacao te halen. Vandaar dat in de eerste versie van de norm wordt toegestaan dat de cacao in een chocoladereep zelf niet duurzaam is, als er maar voor de hoeveelheid cacao die erin zit in dezelfde regio, bijvoorbeeld West-Afrika, duurzame cacao is gekocht. We noemen dit mass balance. Het is te vergelijken met groene stroom. De stroom die uit je stopcontact komt, hoeft zelf niet duurzaam geproduceerd te zijn, zolang er maar voor de hoeveelheid stroom die je elders gebruikt duurzame stroom is opgewekt. Zodra duurzame cacao echt mainstream is, is dit niet meer nodig.

Norm in de markt zetten

Het laatste deel met onder andere eisen voor een certificatieschema regelt aan welke criteria organisaties moeten voldoen die de norm in de markt willen brengen, zodat boeren, boerenorganisaties en bedrijven in de keten eraan kunnen voldoen. Hierin staan ook de criteria voor de certificerende organisaties en voor de bedrijven die willen claimen dat hun chocolade aan de norm voldoet. De ambitie is om de norm in de tweede helft van 2018 te publiceren. In Nederland is de NEN-normcommissie Cacao, met experts uit het bedrijfsleven, belangenorganisaties, overheid, vakbonden en private standaardisatie-organisaties, verantwoordelijk voor het geven van commentaar op het concept. Er zijn al bedrijven die pilots willen uitvoeren, zodat bij publicatie al bekend is hoe de nieuwe normenreeks in de praktijk zal uitpakken en weeffouten en kinderziektes zo snel mogelijk zijn te verhelpen.

Betekenis voor voedingssector


Wat betekent dit nu voor de Nederlandse voedingssector? Er komt een eenduidige definitie van duurzame chocolade, zodat alle bedrijven op dezelfde wijze aan de slag gaan met de verduurzaming van de Nederlandse markt die voor 2025 is afgesproken. Het voldoen aan de norm brengt kosten met zich mee, maar als iedereen zich eraan houdt, gaat de kostprijs voor alle marktpartijen omhoog. Een andere impact in Nederland is het administratieve deel als gevolg van de implementatie van het traceerbaarheidssysteem. Niet leuk, maar de enige manier om te garanderen dat de cacao in de chocolade ook echt duurzaam is geproduceerd. Verder is de impact vooral terug te vinden in de cacaoproducerende landen, bij de boeren: die worden er beter van.

 

Dit artikel verscheen in de printuitgave van VMT 12 binnen het thema Duurzaamheid & MVO.

Reageer op dit artikel