nieuws

Vreemde delen in voedselproductie voorkomen: zo doe je dat (longread)

Algemeen

Vreemde delen in voedselproductie voorkomen: zo doe je dat (longread)

Fysieke verontreinigingen in voedingsmiddelen blijven een ernstig en wereldwijd veiligheidsprobleem. Er is niet alleen een risico voor het welzijn van de consumenten, maar ook voor het merkimago van de fabrikant, dat binnen zeer korte tijd geschaad kan worden. Hoe voorkom je dat er stukjes metaal, bot, plastic, glas of andere productvreemde deeltjes in je product terecht komen?

Bijschrift afbeelding bij dit artikel: Vreemde delen in producten, het komt nog steeds regelmatig voor. VMT-redacteur Hans Damman ontdekte recent een stukje rubber in zijn vla.

De afgelopen jaren zijn er uit voorzorg diverse opzienbarende product recalls geweest en zijn fysieke verontreinigingen in de voedselketen van belangrijke markten terechtgekomen zoals de EU en de VS. In de UK heeft een leverancier van voedingsmiddelen onlangs enkele vegetarische en vleespastei-assortimenten teruggeroepen, omdat er kans bestond op een verontreiniging door stukjes glas. De producten werden teruggeroepen uit grote en bekende retailketens. Dergelijke product recalls kosten al snel enkele miljoenen euro’s en vaak veroorzaken ze een kettingreactie in de supply chain. Daarom willen en moeten producenten en verwerkers van voedingsmiddelen het risico op fysieke verontreinigingen koste wat het kost vermijden.

Al in 2000 en 2009 schreef VMT uitgebreid over vreemde voorwerpen in voedingsmiddelen. Het artikel uit 2009 met een aantal opmerkelijke voorbeelden en het beleid van de NVWA toegelicht vindt u hier.

RASFF-meldingen

Het Europese Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF40) meldt grensoverschrijdend gevaren binnen Europa. Een overzicht van fysische gevaren in voedsel die via RASFF in de jaren 2015 en 2016 zijn gemeld, geef een indruk van de voorkomende gevaren (bron: De Eerste Staat van Voedselveiligheid, NVWA, 2018):

Vreemde voorwerpen RASFF NVWA tabel 6

De meeste meldingen gaan over insecten, plastic, glas- en metaaldeeltjes die niet in het levensmiddel thuishoren. Eenzelfde beeld is zichtbaar bij de meldingen die de NVWA ontving. In 2015 en 2016 zijn bij de NVWA de volgende aantallen meldingen van fysische verontreinigingen in levensmiddelen gedaan (bron: De Eerste Staat van Voedselveiligheid, NVWA, 2018):

Vreemde voorwerpen NVWA tabel 7

De NVWA-meldingen geven geen representatief beeld van alle fysische verontreinigen. Soms zijn er bijvoorbeeld meerdere meldingen over hetzelfde levensmiddel. Enkele meldingen gingen over niet verder gespecificeerde voorwerpen of haren in levensmiddelen. De tabel laat wel zien dat het vaakst melding wordt gemaakt van glas-, plastic- en metaaldeeltjes.

Fysieke verontreinigingen zijn detecteerbaar

Productinspectietechnologieën zijn inmiddels zo ver ontwikkeld dat de meeste soorten productvreemde deeltjes detecteerbaar zijn. De prestaties van dergelijke apparatuur hangen van allerlei factoren af die van invloed zijn op de gevoeligheid. Voorbeelden daarvan zijn de grootte en de locatie van de verontreiniging, de snelheid van de productielijn, de dichtheid van de verontreiniging vergeleken met het product dat wordt geïnspecteerd en het verpakkingsmateriaal dat wordt gebruikt.

Vroege detectie in vloeistoffen, pasta’s of slurries

processingHet soort voedingsmiddel is ook een belangrijke factor. Bij veel productieprocessen voor voedingsmiddelen arriveren de grondstoffen en binnenkomende goederen in de vorm van vloeistoffen, pasta’s of slurries die door diverse leidingen worden verpompt voordat ze worden gemengd. De detectie van verontreinigingen in dergelijke binnenkomende materialen vroeg in het productieproces heeft veel voordelen. Vloeistoffen, pasta’s en slurry’s zijn namelijk vaak homogener en eenvoudiger te inspecteren. De verontreinigingen zijn vaak ook groter en dus eenvoudiger te detecteren. Een vroege detectie beschermt bovendien waardevolle verwerkingsapparatuur verderop in het proces tegen verdere schade en het elimineert de verontreinigingen voordat er extra waarde aan het product wordt toegevoegd, zodat de hoeveelheid verspilling wordt geminimaliseerd.

Bulkproducten

MeelDe detectie van verontreinigingen in onverpakte, losse of korrelvormige bulkproducten gebeurt op efficiënte wijze door inspectiesystemen die ofwel boven een horizontale band, ofwel direct voorafgaand aan de verwerking of verpakking van het vrijvallende product zijn geïnstalleerd. Typische bulkproducten die op deze wijze geïnspecteerd kunnen worden zijn suiker, meel, zaden, granen en peulvruchten. Deze inspectiemethode is echter ook geschikt voor snacks, zoetwaren, vlees, gevogelte en vis. De eindinspectie van producten na de verwerking en de verpakking is de laatste kans om verontreinigingen te detecteren, voordat de producten naar retailers en supermarkten worden verzonden. In deze omgeving bepalen de soort verpakking en het type verontreiniging dat moet worden gedetecteerd het soort productinspectiesysteem dat ingezet dient te worden.

Due diligence garanderen

In het algemeen zijn de twee voornaamste technologieën voor de detectie van fysieke verontreinigingen metaaldetectie en X-ray inspectie. Moderne metaaldetectiesystemen kunnen alle mogelijke metalen identificeren, inclusief ferrometalen (chroom, staal, enz.) en non-ferrometalen (messing, aluminium, enz.). Ook detecteren ze magnetisch en niet-magnetisch roestvrijstaal. X-ray inspectiesystemen daarentegen detecteren niet alleen metaal, maar ook niet-metalen verontreinigingen, zoals glas, steen, bot en sommige soorten plastic en rubber.

Audit

De keuze tussen metaaldetectie en X-ray inspectie begint met de toepassing. De eerste stap is een Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP)- of een Hazard Analysis and Risk-based Preventive Controls (HARPC)-audit. Tijdens een HACCP-audit worden de verontreinigingsrisico’s van het productieproces in kaart gebracht, alsook de verontreinigingen die kunnen voorkomen. Kritieke controlepunten (CCP’s) moeten worden gedefinieerd om de risico’s te reduceren. Op deze CCP’s dient productinspectie-apparatuur te worden geïnstalleerd om de kans op verontreinigingen tot een acceptabel niveau te reduceren. Een HARPC-audit omvat niet alleen mogelijke verontreinigingen tijdens het fabricageproces, maar ook extra beveiligingsprocedures, zoals toegang door en controle van bezoekers.

Strenge eisen retail

Verder komt het steeds vaker voor dat grote supermarkten strenge retailcodes instellen, die vaak nog strikter zijn dan de internationale voedselveiligheidsreguleringen. Marks & Spencer is hier een goed voorbeeld van. Deze grote retailer hanteert alomvattende technische handelsvoorwaarden waarin de minimale technische vereisten voor leveranciers staan vermeld. Hierdoor kan M&S de klantbelofte waarmaken om alleen producten te leveren die veilig, compliant en van uitstekende kwaliteit zijn.

De beste technologie kiezen

Indien uit een audit blijkt dat metaal de enige waarschijnlijke verontreiniging is, dan is een metaaldetector de beste keuze. Echter, als de kans op andere verontreinigingen zoals glas, steen of kunststof met een hoge dichtheid ook aanwezig is, dan is een X-ray inspectiesysteem waarschijnlijk beter. In ieder geval is het altijd verstandig om een goede producttest uit te voeren om zeker te weten welke technologie de beste is.

Niet onfeilbaar

X-ray - product inspection of lasagnes Mettler ToledoMetaaldetectie en X-ray inspectie hebben verschillende functies en geen van beide technologieën is onfeilbaar. Als er bijvoorbeeld op aluminium verontreinigingen in niet-metalen verpakkingen moet worden gecontroleerd, dan is metaaldetectie gewoonlijk de beste oplossing. Aluminium is een lichtgewicht metaal en een goede elektrische geleider, maar de radiografische absorptie is lager dan die van andere metalen, zoals ferrometaal en roestvrijstaal. Hierdoor wordt de gevoeligheid van een X-ray inspectiesysteem gereduceerd, zodat alleen aluminiumdeeltjes kunnen worden gedetecteerd die tweemaal zo groot zijn als ferrometalen of roestvrijstalen verontreinigingen. Dankzij de goede geleidbaarheid kan een klein stukje aluminium echter goed door metaaldetectietechnologie worden opgemerkt. Daarom is metaaldetectie hiervoor de beste oplossing.

De detectie van metaalverontreinigingen in verpakkingen van aluminiumfolie is voor metaaldetectors echter een stuk lastiger. Dankzij de manier waarop een X-ray systeem functioneert, heeft aluminium verpakkingsmateriaal een verwaarloosbaar effect op het detectieniveau van X-ray technologie. X-ray inspectie kan de folie met een lage dichtheid eenvoudig doorlichten om de metalen verontreinigingen op te sporen, waardoor dit de betere oplossing is voor deze toepassing.

Vooruitzichten: digitalisering verbetert de efficiëntie

De veranderingen in de voedingsindustrie met een steeds grotere keuze aan producten die in steeds efficiëntere fabrieken worden geproduceerd, gestimuleerd door hogere verwachtingen van niet alleen retailers, maar ook consumenten, stimuleren momenteel een duidelijke en snelle ontwikkeling van de productinspectietechnologie. Moderne metaaldetectors en X-ray inspectiesystemen kunnen nu al steeds meer verschillende verontreinigingen met kleinere vormen en maten detecteren, met een betere resolutie en minder valse uitwerpen. Dankzij de ontwikkeling van betere software en meer intuïtieve touchscreens wordt de bruikbaarheid van deze technologie sterk verbeterd, waardoor de systemen sneller en automatisch in de productielijn geïntegreerd kunnen worden.

Realtime dataverzameling

Digitalisering is een belangrijke trend, en voedselproducenten zijn voortdurend op zoek naar een betere automatisering en traceerbaarheid in hun fabrieken. Een gekoppelde productie in een genetwerkte infrastructuur kan de efficiëntie en het beheer van de productielijn verbeteren. Bovendien kunnen niet alleen de productinspecties worden gestroomlijnd, maar is het nu ook mogelijk om de kwaliteitscontroles van alle bedrijfsactiviteiten te standaardiseren. Deze trend richting digitalisatie is mogelijk dankzij realtime dataverzameling, wat vaak handig is wanneer een mogelijke verontreiniging wordt aangetroffen.

Recall

In het geval van een product recall moeten producenten en merkeigenaren aan de overheidsinstanties kunnen aantonen dat ze de vereiste due diligence hebben toegepast. De meest effectieve manier om dat voor elkaar te krijgen is aan de hand van de realtime rapporten van alle verontreinigingsinspecties. Productinspectiesystemen omvatten nu volledige dataverzamelfuncties die de compliance met auditvereisten ondersteunen. Dit stelt producenten en verwerkers van voedingsmiddelen in staat om hun due diligence te bewijzen, omdat ze alle mogelijke voorzorgsmaatregelen hebben getroffen om de verontreinigingsrisico’s te minimaliseren.

Voor meer informatie over dit onderwerp kunt u de gratis white paper ‘Gegarandeerde voedselveiligheid door het voorkomen van fysieke verontreinigingen’ hier downloaden: www.mt.com/pi-contamination 

Praat mee over het voorkomen van verontreinigingen, het garanderen van compliance en het verbeteren van de operationele efficiëntie in de voedingsmiddelenindustrie. Ga naar #MTinsidefood op Twitter of registreer u voor onze blog op http://www.mt-product-inspection.com/

Auteur: Daniela Verhaeg, Productinspectie Specialist, METTLER TOLEDO met een aantal toevoegingen door redactie van VMT.

Reageer op dit artikel