artikel

Mkb’ers werken samen in Verspilling is Verrukkelijk

Algemeen

Mkb’ers werken samen in Verspilling is Verrukkelijk

Mkb’ers die zich inzetten voor hergebruik van reststromen of tegengaan van verspilling, willen uiteindelijk allemaal hetzelfde en lopen tegen vergelijkbare uitdagingen aan. Daarom hebben achttien bedrijven zich verenigd in het platform Verspilling is Verrukkelijk. “Als collectief zijn we een interessantere gesprekspartner voor onze klanten”, zegt adviseur Pieter Goudswaard van MVO Nederland. Dit artikel is verschenen in VMT 4 van 19 april 2019.

Het platform Verspilling is Verrukkelijk is eind 2017 ontstaan. “Acht ondernemers kwamen op het idee meer samen te werken, om zo van elkaar te leren en samen meer impact te realiseren”, vertelt Pieter Goudswaard, adviseur bij MVO Nederland. “Wij hebben die samenwerking mee opgezet en vervolgens vanaf de zijlijn gevolgd. We hadden namelijk het gevoel dat de ondernemers er wel uit kwamen zonder onze hulp.” Toch sloot MVO Nederland zich begin 2018 weer volledig aan. “Het bleek namelijk lastig eruit te komen zonder een onafhankelijke partij die alleen denkt vanuit het algemeen belang”, vertelt Goudswaard. “De individuele ondernemers hebben weliswaar een gezamenlijke missie, maar ook een sterke eigen mening en eigenbelang. Daarom hebben we ons weer bij het samenwerkingsverband gevoegd. Het aantal aangesloten bedrijven is toen uitgebreid van acht naar achttien.” De ondersteuning door MVO Nederland wordt mede gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) via het programma Van Kiem tot Kracht.


Verspilling

“Onderschat wordt hoe groot het verspillingsprobleem is”, vertelt mede- eigenaar Stefan Baecke van Yespers. “Een derde van ons voedsel wordt verspild. Dat is zo veel dat mensen zich daar geen voorstelling van kunnen maken. Onze missie is geslaagd als we in staat zijn om een substantieel deel van die verspilling terug te dringen.”


Relatief kleine bedrijven

En wat zijn die uitdagingen waar veel onder nemers tegenaan lopen? “Het belangrijkste probleem is dat veel bedrijven relatief klein zijn”, antwoordt Goudswaard. “Daardoor is het bijvoorbeeld lastig om met retailers in gesprek te komen. Als collectief ben je plotseling wel een interessante gesprekspartner. Zo hebben we voor een Jumbo-ondernemer één Verspilling is Verrukkelijk-schap ontworpen waarin verschillende producten worden gepresenteerd. Dit is een succes. Een Plus-ondernemer in Maarn doet nu ook mee en we zijn met meer supermarktondernemers in gesprek om dit verder uit te rollen.” Goudswaard vertelt dat de samenwerking haar vruchten ook afwerpt bij de deelname aan evenementen. “We hebben een pool waarin we de evenementen onderling verdelen die interessant voor ons zijn. Zo hebben we samen een stand gehad op de Horevaca. Onder meer de ondernemer achter de Fruitmotor was er present. Zij vertelde er haar eigen verhaal en stond er tevens namens de groep. Als mensen een vraag hadden over een product van Yespers, kon zij ook daarop antwoord geven.”


Inzet retail

Dave Bakker, eigenaar van AND Cheesetrade, hoopt dat ook retailers meer circulair gaan denken. “Wij willen niet alleen producten leveren. We willen daar ook de reststromen voor terugkrijgen. Deze kunnen we weer opnieuw verwaarden, bijvoorbeeld tot grondstoffen voor nieuwe circulaire producten. Ik ben ervan overtuigd dat we daarmee de derving kunnen terugdringen en dat we een deel daarvan opnieuw winstgevend kunnen maken.”


Kwaliteitsborging

Dave Bakker is een van de aangesloten ondernemers. Met zijn bedrijf AND Cheesetrade is hij al achttien jaar bezig met de verwaarding van reststromen. “We hebben altijd in de coulissen gefungeerd, omdat we niet altijd goed begrepen werden. Het klinkt niet lekker als je vertelt dat je afgekeurde kazen verwerkt tot nieuwe producten. Zo’n tweeënhalf jaar geleden is daar een omslag in gekomen. Er is meer draagvlak voor de circulaire gedachte en daarom is het steeds beter mogelijk het verhaal te vertellen.” En hoewel consumenten dit verhaal steeds beter begrijpen, merkt Bakker dat het voor bedrijven soms nog lastig is om anders te gaan denken. “Door de voedselschandalen, de commercialisering van de kwaliteitssystemen, zoals BRC en IFS, en de steeds meer verfijnde analysemethoden komt er een overkill aan risicoinventarisatie en -beperking. Hoe hoger de eisen, hoe meer voedsel er wordt verspild. Hier moet een betere balans in worden gevonden. Hoewel voedselveiligheid in de hele keten geborgd is, worden producten die niet aan de specificaties voldoen volgens het kwaliteitssysteem vernietigd. Daarin moeten meer nuances worden aangebracht. Daarom praten we nooit over afval maar over uitval. Die andere manier van denken biedt meer mogelijkheden.”

Lineaire denken doorbreken

Ook Stefan Baecke, mede-eigenaar van Yespers, merkt dat het soms lastig is om als klein bedrijf het lineaire denken van de grote bedrijven te doorbreken. “We willen graag met meer grote bedrijven samenwerken, omdat we daarmee meer impact hebben. Maar de marges in de voedselketen zijn laag en het hergebruik van reststromen kost geld. Grote bedrijven zijn niet altijd bereid om daarin te investeren.” Baecke lost dit op door keer op keer hetzelfde verhaal te vertellen. “Op een gegeven moment kom je, ook bij die grote bedrijven, iemand tegen die bereid is om zijn nek uit te steken. Dat kan het begin zijn van een goede samenwerking.” Yespers’ doel is verspilling voorkomen. Dat doet het bedrijf onder andere dicht bij de bron in ontwikkelingslanden. “De coöperaties in die landen telen hun versproducten voor de export”, legt Baecke uit. “Een deel van de producten die niet geschikt zijn voor de export, wordt verkocht op lokale markten. De rest wordt gedumpt. Wij werken samen met lokale partners om het overgebleven fruit lokaal te verwerken in puree. Dit heeft als bijkomend positief effect dat er lokaal banen worden gecreëerd. Dit halffabricaat gebruiken we zelf als ingrediënt in onze producten en is beschikbaar voor andere producenten. Zo vergroten we samen de impact.”


Tips voor starters

“Probeer niet alles tot in de puntjes uit te denken, maar begin gewoon met ondernemen. In de praktijk loopt het toch anders dan je vooraf had gedacht”, zegt MVO-adviseur Pieter Goudswaard, als we hem vragen naar tips voor startende ondernemers in de circulaire economie. “En: doe niet alles zelf. Maar bedenk waar je kracht ligt en besteed de rest uit. Bijvoorbeeld producten produceren is een vak apart. Dat kun je prima over – laten aan een andere partij als je zelf over weinig expertise beschikt. Dan kun je je beter concentreren op de zaken waar je wel goed in bent, waardoor je sneller kunt schakelen.” Zijn laatste tip: praat met andere ondernemers. “Zij weten bijvoorbeeld hoe je voor de juiste ingrediënten zorgt en welke markten wel of juist niet kansrijk zijn. Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. De meeste ondernemers willen die informatie graag met je delen.”


Idealistische uitgangspunten

Goudswaard vertelt dat de ondernemers in het platform Verspilling is Verrukkelijk op veel gebieden van elkaar leren. “Het garanderen van de juiste productkwaliteit is vrijwel nooit een issue”, merkt hij. “Veilig produceren van producten is hun vak of ze laten het over aan professionele partners. De issues waar ze wel tegenaan lopen, liggen bijvoorbeeld op het gebied van de wetgeving. Zo zijn er ondernemers die reststromen gebruiken voor de productie van cosmeticaproducten. De cosmeticawet is zeer streng. Daaraan voldoen, vraagt veel van de ondernemers.” Tot slot noemt Goudswaard ad-hoc-produceren als item waar vrijwel alle ondernemers mee te maken hebben. “Er wordt in de keten niet geproduceerd of geteeld om te verspillen”, zegt de MVO-adviseur. “Dus je bent niet verzekerd van een constante toevoer van grondstoffen. Het is het vak van de ondernemers om de productiecapaciteit continu aan te passen aan de wisselende toevoer van grondstoffen.”

Reageer op dit artikel