artikel

Europese Commissie eist 100% recycling van kunststof

Algemeen

Europese Commissie eist 100% recycling van kunststof

Voedingsmiddelenbedrijven zullen hun verpakkingsbeleid moeten bijstellen nu de Europese Commissie in haar plasticstrategie eist dat alle kunststof verpakkingen tegen 2030 recyclebaar of herbruikbaar zijn. In de plannen ontbreekt het volgens het Belgische Pack4Food aan aandacht voor biobased verpakkingen. Dit artikel is verschenen in VMT 11 van 28 september.

De Europese Commissie presenteerde half januari in Straatsburg haar plasticstrategie voor een meer circulaire economie, waar verpakkingen deel van uitmaken. Tegen 2030 moeten alle kunststof verpakkingen die op de Europese markt komen kosteneffectief gerecycled dan wel hergebruikt kunnen worden. Europese consumenten produceren 25 miljoen ton kunststofafval per jaar. Twee derde is verpakking, waarvan minder dan 30% wordt herwonnen. Het grootste deel gaat de verbrandingsoven in voor energieproductie of belandt op een stortplaats. Dat moet anders.

Recyclen en hergebruiken

Peter Ragaert en Hedwige Verherbrugghen van het consortium Pack4Food benadrukken het belang van recyclen en hergebruik van verpakkingen als langetermijnoplossing voor het verminderen van de hoeveelheid afval. “Belangrijk is dat voedingsbedrijven zich gaan richten op één of meer van de zes R’s”, somt Ragaert op.

“Reduce, Reuse, Recycle, Renewable, Redesign en Remove. Ecodesign van de verpakking mag overigens niet ten koste gaan van de houdbaarheid en de kwaliteit van de voedingsproducten.” Er is volgens Ragaert ook nog een zevende R, namelijk ‘Repair’: zelfhelende materialen die nu nog vooral in de ontwikkelingsfase zitten. Eerste toepassingen zijn te vinden in de medische wereld, maar ook voor voedselverpakkingen zijn er mogelijkheden, zoals voor het sluiten van lekken.

CIRCOPACK

Pack4Food heeft in augustus het projectvoorstel CIRCOPACK ingediend bij VLAIO in samenwerking met het Belgische Flanders’ FOOD, SensNet, UGent en UHasselt. Dit project omvat de ontwikkeling van een tool die het beslissingsproces rond de grondstoffenselectie voor verpakkingen binnen een circulaire economie ondersteunt. Voorop staat het behoud van de functionaliteit en voedselveiligheid van de producten.

Biobased verpakkingen

Ragaert en Verherbrugghen missen in de Plastic Strategy aandacht voor biobased kunststoffen. “Het kan natuurlijk zijn dat de Commissie dit bewust heeft gedaan om alle mogelijkheden in de verpakkingsontwikkeling open te laten”, zegt Verherbrugghen, die meer dan 20 jaar ervaring heeft met verpakkingsontwikkeling in de industrie. ‘Biobased’ wordt nogal eens gelinkt aan ‘composteerbaar’, maar dat is een misverstand. ‘Biobased’ verwijst alleen naar de hernieuwbaarheid van de grondstoffen (cellulose, suiker, zetmeel, melkzuur, eiwitten of via micro- organismen geproduceerde materialen).Of het materiaal composteerbaar is, hangt af van de chemische samenstelling van het polymeer (figuur 1).

biobased

Ragaert: “Feitelijk zijn er twee groepen biobased verpakkingsmaterialen: de eerste zijn (relatief nieuwe) materialen die biobased en composteerbaar zijn. De tweede zijn de van oorsprong fossiele materialen, die nu ook biobased kunnen zijn en die niet composteerbaar, maar wèl te recyclen zijn.” Duidelijkheid is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat verschillende materialen in de juiste keten – binnen de circulaire economie – terechtkomen.

Composteerbaar

Het logo OK Compost (voor industriële compostering, red.) en OK Compost-Home (voor thuiscompostering, red.) op een verpakking geeft aan of deze composteerbaar is. Punt van aandacht is volgens Verherbrugghen de nog relatieve onbekendheid van het logo: bij de consument, maar ook in de verpakkingssector.

Het certificeringsschema voor het logo is opgesteld door Vinçotte en later overgenomen door TÜV Austria. Het is gebaseerd op een Europese EN-norm 13432, die in België is omgezet in een Koninklijk Besluit (KB): ‘Houdende vaststelling van productnormen voor composteerbare en biologisch afbreekbare materialen’. België had met dit KB binnen Europa een primeur.

Recyclen sluit keten

“Het is zinloos recyclebare kunststof verpakkingen te ontwikkelen als de materialen niet worden herwonnen”, zegt Ragaert over het tweede aspect van de Europese strategie. “Verpakkingen moeten wereldwijd meer selectief worden opgehaald voor (mechanische) verwerking tot recyclaat.” Scheiden van stromen hoeft niet altijd op hightech gebaseerd te zijn, zo blijkt: PET zinkt en PE blijft drijven.

Vraag en aanbod van gerecycled materiaal zijn ook niet in evenwicht, omdat gerecycled materiaal (nog) niet kan concurreren met ‘virgin’ materiaal. Recycled PET (RPET) is vooralsnog het enige materiaal dat in voedselverpakkingen kan worden hergebruikt, meestal in een tussenlaag. Het aanbod van gerecycled PET is echter nog instabiel, weet Ragaert. PE-flessen en -flacons zijn momenteel als recyclaat alleen geschikt voor niet-voedselverpakkingen, omdat voor dit materiaal nog geen Europese regelgeving is voor wat betreft gecertificeerde recycleprocessen. Alleen voor PET-recycleprocessen is deze regelgeving – de EFSA – er inmiddels.

Voor een verdere groei van vraag en aanbod van recyclaat voor verpakkingen is volgens Ragaert in de eerste plaats voldoende volume en een uitstekende kwaliteit van het materiaal cruciaal. Ragaert: “Dit is ook een van de doelstellingen van de plasticstrategie van de Europese Commissie. Technologische ontwikkelingen en innovaties moeten in belangrijke mate zorgen voor aanbod van gerecycled materiaal tegen een goede marktprijs.” Europa stelt hiervoor in totaal € 100 miljoen beschikbaar.

Meerlaagsfolie

Uitdagend is het recyclen van meerlaagse kunststof verpakkingen, bijvoorbeeld voor pouches of verpakkingsschaaltjes. Eind vorig jaar was daarom de start van het VLAIO-TETRA-project Refoil dat wordt gecoördineerd door het Centrum voor Polymeer en Materiaaltechnologie (CPMT) binnen de Universiteit Gent (België). De twee andere partners zijn de Belgische onderzoeksgroep ProPoLiS (Processing Polymers and Lightweight Structures) aan de KU Leuven en Centexbel-VKC.

Eigen aan meerlaagsfolies is dat de lagen verschillende eigenschappen hebben (zoals zuurstof- en waterbarrière of sealen) die de kwaliteit en houdbaarheid van het product bepalen. “PET/ PE-schaaltjes voor het verpakken van bijvoorbeeld kaas of vleeswaren worden nu verbrand, maar mogen straks in de P+MD-zak om te recyclen. Binnen het Refoil-project werken onderzoekers alvast aan een technologie die het mogelijk maakt PE en PET, die van nature niet mengen, toch te kunnen mengen om tot een kwalitatief goed recyclaat te komen.

Reageer op dit artikel