artikel

‘Concurreren doe je op het schap, niet bij het transport’

Algemeen

Samenwerken in logistiek is in foodland niet langer vloeken in de kerk. Gebruikelijk is het echter nog niet. Wat zijn de obstakels die een volgens experts zo logische en noodzakelijke bundeling van logistieke stromen belemmeren? (Ervarings)deskundigen geven hun visie.

Producenten en retailers hebben een natuurlijke neiging om anderen niet in de keuken te laten kijken. Dat zegt Marcel Michon van Buck Consultants, een internationaal adviesbureau op het gebied van logistiek en infrastructuur. “Er is veel argwaan.” Geslaagde concepten zijn dan ook eerder uitzondering dan regel. Michon: “Maar ze zijn er wel. In de zoetwarensector hebben bakkers elkaar gevonden: de logistiek van banket is volledig gebundeld, terwijl men op het schap met elkaar concurreert. Tien jaar geleden was dat baanbrekend. Maar je moet de concurrentie uitvechten daar waar je concurreert. Voor foodfabrikanten is dat in het schap, en niet de vrachtwagen.”

Bavaria
Er is al veel sprake van passieve samenwerking. “Logistieke dienstverleners proberen hun goederenstromen zoveel mogelijk te bundelen, zonder dat dit actief door producenten of afnemers ondersteund wordt”, vertelt Michon. “Als een producent zegt dat hij dit absoluut niet wil, dan zal het ook niet gebeuren, maar anders wel.”

Waarom is dan een samenwerking tussen directe concurrenten zoals Distrivaart niet gelukt? “Distrivaart (een logistiek samenwerkingsproject tussen concurrerende bierbrouwers zoals Heineken en Grolsch, red.) was eigenlijk te innovatief, gezien de te korte tijd die het kreeg”, meent Michon. “Het idee was goed, maar toen na de pilotfase de subsidie stopte, hield het op. Het was niet zo dat die concurrenten niet wilden samenwerken, maar het project kreeg onvoldoende tijd om zich te bewijzen.” Toch doet Bavaria nu op kleine schaal hetzelfde. “Bavaria vervoert behalve bier ook frisdrank van andere producenten naar verkooppunten. Deels concurreert frisdrank ook met bier, maar toch wordt het samen vervoerd. Het besef dat bundeling voordelen oplevert, is er dus wel degelijk.”

Grotere stromen
Volgens Dirk ’t Hooft, directeur van Nederland Distributieland (NDL/HIDC), is het een grote misvatting dat door het bundelen van stromen eigen logistieke USP’s verdwijnen. “Feit is echter dat een groot deel van de logistieke keten geen onderscheidend vermogen biedt voor een producent of retailer. Het is immers geen kernactiviteit.”

Volgens ’t Hooft streeft elke organisatie naar optimalisatie van de logistieke keten. Het is dan logisch om goederenstromen te bundelen. Bij grotere stromen kan de capaciteitsbenutting van vrachtwagens stijgen en kunnen bulkmodaliteiten zoals treintransport en binnenvaart makkelijker ingezet worden. “Zo kan een bierbrouwer voor de export van fabriek naar haven al makkelijker grote modaliteiten zoals binnenvaarttransport met containers inzetten. In het binnenland zijn de goederenstromen daarvoor vaak te gering van omvang. Daarom blijft Distrivaart als concept een goed voorbeeld van hoe bundeling van goederenstromen kostenbesparing oplevert en efficiency verbetert.”

Chips en schoenen
Volgens ’t Hooft moeten organisaties in de foodindustrie het aandurven om meer dan alleen het pure transport uit handen te geven. “Een gespecialiseerde logistieke dienstverlener kan, mits hij maar beschikt over voldoende informatie, efficiënter logistieke stromen bundelen, waarbij voor verschillende modaliteiten gekozen kan worden. We hebben berekend dat de gemiddelde beladingsgraad van vrachtwagens makkelijk van 65 procent naar 90 procent kan. De gemiddelde kostenbesparing kan 20- 25 procent bedragen.”

Naar aanleiding van een discussie op het GS1 Nederland-congres vorig jaar september, is ’t Hooft op zoek gegaan naar partijen die een pilot willen opzetten om de voordelen van goederenbundeling via diverse modaliteiten uit te proberen. “Anders blijven we maar praten en komen we nergens. Daarom gaan we nu met onder meer Procter & Gamble en Nike een pilot opzetten die als business case kan dienen. Want ook chips en schoenen kunnen een groot deel van de logistieke weg samen vervoerd worden.”

Kritische massa
Ferry Boseker, directeur operations Benelux van Hero Nederland, is een groot voorstander van bundeling van logistieke stromen. Dat was mede de reden waarom hij op persoonlijke titel zitting nam in de Commissie Van Laarhoven, gericht op het stimuleren van logistieke innovatie. Goed voor de kosten, goed voor de CO2-uitstoot, goed voor de doorstroming, zo vat hij de doelen van de Commissie samen. “Het is duidelijk dat ons huidige logistieke model vastloopt. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat je pas echt optimaal je logistiek in kan richten wanneer de goederenstromen gebundeld worden. Op enkele multinationals na kan geen enkel bedrijf voldoende kritische massa opbrengen om die optimale efficiency te bereiken.”

Beste mix
In Hazeldonk staat een voorloper van het 4C-concept (het Cross Chain Control Center), een van de initiatieven van de Commissie Van Laarhoven. In het Food Consolidation Center werken SCA Packaging, Hero en sinds kort ook HAK samen bij het combineren van vrachten. Daarbij gaat het niet zozeer om de beladingsgraad als wel om het zo vol mogelijk krijgen van de vrachtauto met de beste mix van lichte en zware producten. “Leveringen worden zo geharmoniseerd, ook voor retailers. Ik hoor ook van eerst sceptische retailers dat ze blij zijn met de resultaten. Maar het blijft beperkt tot een paar partijen.”

Volwassener
Boseker stelt dat de foodbranche, om dit punt van samenwerking te bereiken, al een stuk volwassener geworden is. Deels onder druk, zoals van overheidsregels, deels door eigen inzicht. “Als het anoniem gebeurt, op initiatief van logistieke dienstverleners, maakt niemand zich er nog druk over.” Het probleem bij deze de facto samenwerking is dat de logistieke partijen geen vrijheid hebben om de stromen zo efficiënt mogelijk in te delen. “Als de verladers hun schouders eronder zetten, dan kan dat wel. Dan kun je afleveringen aan retailers synchroniseren en dan kun je die retailers daar ook openlijk over benaderen.”

Boseker heeft goede hoop dat het traditionele concurrentiedenken geslecht wordt. “Je ziet dat er op dat gebied ook bij retailers beweging in zit. Een voorbeeld is Plus, dat met onder meer Unilever en Kimberly-Clark samenwerkt om vanuit hun MCC gesynchroniseerde ladingen te krijgen.”

Reageer op dit artikel