artikel

Honderd jaar in de kou

Algemeen

De voedingsmiddelenindustrie is niet meer denkbaar zonder koeling. Sinds koeltechnieken mogelijk werden met het vloeibaar maken van helium is er veel gebeurd. De Nederlandse Vereniging voor Koude viert dit jaar haar honderdjarig bestaan.

Professor Heike Kamerlingh Onnes kreeg het op 10 juli 1908 voor het eerst voor elkaar om helium vloeibaar te maken. Het moment dat de thermometer enkele graden boven het absolute nulpunt (-273,15°C) aangaf was het einde van een mega-operatie en het begin van een nieuw tijdperk.

Kamerlingh Onnes had zich bij zijn aantreden in 1882 als professor aan de Universiteit van Leiden als doel gesteld deze mijlpaal in de natuurkunde te bereiken. Hij kreeg er in 1913 de Nobelprijs voor. Met de ontdekking luidde hij een nieuw tijdperk in en richtte op 23 september 1908 de Nederlandse Vereniging voor Koeltechniek op. In 1989 werd Koeltechniek vervangen door Koude om niet alleen recht te doen aan de techniek voor het bereiken van lage temperaturen, maar ook aan allerlei toepassingen. De vereniging staat voor alle technologische achtergronden en praktische oplossingen op het gebied van de koudetechnologie en luchtbehandeling en is onafhankelijk.

Duurzame kou
Koude maakt een belangrijk deel uit van de samenleving. En ook de voedingsmiddelenindustrie heeft veel baat bij moderne koeltechnieken. Onder de 500 leden van de NVvK bevinden zich veel vertegenwoordigers uit de food-industrie, zegt Gerard Vos, directeur NVvK. De vereniging ontstond uit de behoefte om te kunnen koelen. Vooral bij voedingsmiddelen was die behoefte groot.
In honderd jaar tijd is er op het gebied van koude veel veranderd.

“De koeltechniek gebeurde destijds met natuurlijke koudemiddelen, zoals ammoniak en kooldioxide”, legt Vos uit. “In de jaren dertig werden die gassen als gevaarlijk gezien en vervangen door chemische koudemiddelen die veelal freon werden genoemd. Omdat dat gas achteraf ozonaantastend en een broeikasgas is, worden de natuurlijke koudemiddelen nu weer gestimuleerd en gebruikt.”

Koeltechnieken
De nauwkeurigheid van koeltechnieken is toegenomen, ook omdat de eisen aan voedsel toenemen en er wordt meer en meer gekoeld, somt Vos de veranderingen op. Andere manieren van koelen zijn bijvoorbeeld magnetische en elektrische systemen die temperatuurverlaging veroorzaken. Ook de Stirlingmotor wordt ingezet voor koeling zij het nog in kleinschalige toepassingen. Het voordeel van deze technieken is dat er geen vloeistof of gas gebruikt wordt dat gevaar oplevert voor mens of milieu. Over de hele wereld worden producten gekoeld en vervoerd en er is een totale koudeketen ontstaan.

Duurzaamheidsaspect
Maar koelen wordt ook steeds vaker kritisch bekeken. Is het wel altijd nodig om te koelen en zijn er geen technieken die koude opwekken en minder energie vergen? Het duurzaamheidsaspect is ook in de gelederen van de NVvK doorgedrongen. De koelinstallatie wordt ook meer en meer toegepast als warmtepomp, waarbij opgewekte koude, die toch al op een hoger temperatuursniveau wordt gebracht, wordt hergebruikt.

Reageer op dit artikel