artikel

Meer eisen aan voedselverpakking

Algemeen

De EU bereidt regelgeving voor die verpakkingen voor voedsel met daarin gerecycled plastics veiliger moet maken. Omdat de herkomst van het plastic bekend moet zijn, kunnen inzamelbakken niet langer worden gebruikt. Fabrikanten kunnen via een registratienummer op de papieren nagaan of het geleverde plastic voldoet aan de wettelijke eisen.

Wetgeving
Thema: optimaal verpakken

Rob Veraart
R. Veraart, scientist Keller and Heckman, Brussel en auteur van de website www.foodcontactmaterials.com en de losbladige ‘Verpakkingen- en gebruiksartikelen besluit’, 0032-2 645 50 83, veraart@khlaw.com.

Nieuwe EU-wetgeving maakt gerecycled plastic veiliger
Meer eisen aan voedselverpakking

De EU bereidt regelgeving voor die verpakkingen voor voedsel met daarin gerecycled plastics veiliger moet maken. Omdat de herkomst van het plastic bekend moet zijn, kunnen inzamelbakken niet langer worden gebruikt. Fabrikanten kunnen via een registratienummer op de papieren nagaan of het geleverde plastic voldoet aan de wettelijke eisen.

Aan een primaire verpakking die van gerecycled plastic is gemaakt stelt de EU op dit moment geen specifieke voorwaarden. Fabrikanten moeten voldoen aan de eisen die in het ‘Verpakkingen en gebruiksartikelen besluit’ van de Warenwet staan. In de Warenwet zijn de Europese richtlijnen voor plastics (beschreven in 2002/72/EC en amendementen) geïmplementeerd. In het buitenland kunnen zij echter op problemen stuiten doordat daar andere regels gelden. Sommige landen, zoals België, hebben een verplicht registratiesysteem. Andere, bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland, hebben een vrijwillig registratiesysteem (dat bijna vereist wordt door afnemers in deze landen). En landen zoals Spanje en Italië hadden een ban op het gebruik van gerecyclede plastics.
De Europese Commissie wil een einde maken aan deze situatie. Nog in de eerste helft van dit jaar wordt er een Europese verordening van kracht die nadere eisen aan het hergebruik van plastics stelt. De conceptversie (en na publicatie de definitieve versie) van deze wetgeving staat onder andere op www.foodcontactmaterials.com/recycling.

Vier soorten recycling
De nieuwe wetgeving gaat alleen over voedselcontactmaterialen die gemaakt worden van plastic dat is gerecycled. De wetgever onderscheidt daarbij vier soorten recycling met ieder hun specifieke eisen. Aan de eerste, de primaire recycling, stelt de wetgever, als gezegd, geen aanvullende eisen. Het gaat hier namelijk om het hergebruik van in-house scrap: restanten, afsnijdsels, enzovoorts in de fabriek zelf. Dit materiaal heeft de fabriek dus nog niet verlaten, laat staan dat het al in contact is geweest met voedingsmiddelen. Deze toepassing brengt dus geen risico met zich mee.
Bij secundaire recycling wordt na het eerste gebruik voor het verpakken van voedsel het plastic mechanisch gereinigd. Stoffen die door het plastic mogelijk zijn opgenomen, worden daarmee verwijderd. Na reiniging kan het recyclaat al dan niet in een mengsel met virgin materiaal worden hergebruikt voor de productie van verpakkingen die in contact komen met voedsel. Ook in het geval van tertiaire recycling vindt de wetgever het niet nodig om aanvullende eisen te stellen. Plastic is opgebouwd uit monomeren. Bij tertiaire recycling worden polymere ketens van het plastic afgebroken tot één of meerdere monomeren die vervolgens worden teruggewonnen. Deze monomeren worden gezuiverd om er een nieuw polymeer van te maken. Doordat de eisen om een goed polymeer te maken erg hoog zijn, zijn nieuwe niet nodig en is hergebruik toegestaan.
Onder quaternaire recycling ten slotte valt plastic dat na het eerste gebruik wordt verbrand. Omdat de energie die opgeslagen is in het plastic bij het verbranden wordt vrijgemaakt, wordt dit ook wel recycling van energie genoemd.
Verder is het zo dat plastic dat achter een barrière zit waardoor de in het gerecyclede materiaal aanwezige stoffen in minder dan 10 ppb naar het voedsel kunnen migreren, niet hoeft te voldoen aan de eisen in deze nieuwe richtlijn. Eisen die aan een dergelijke barrière gesteld worden, zijn beschreven in het vierde amendement van de plasticrichtlijn, 2007/20/19/EC.

Nieuwe eisen
Als een bedrijf plastic wil hergebruiken, door middel van secundaire recycling zonder gebruik te maken van een barrièrelaag, moet dit plastic aan diverse eisen voldoen.
Allereerst moet het hergebruikte plastic voor contact met voedsel geschikt zijn. Om die reden komen de zeer uiteenlopende (non-food) verpakkingen uit verzamelbakken niet voor hergebruik voor voedseltoepassingen in aanmerking. Het systeem van inzamelen van PET-flessen, zoals in Nederland wordt gehanteerd, is een goed voorbeeld hoe het moet. Echter dit is een uitzondering in de EU. Dergelijke systemen zullen elders moeten worden opgezet om aan de stijgende vraag te voldoen. Dat zou nog wel eens niet zo gemakkelijk kunnen verlopen, waardoor er een tekort aan grondstoffen voor recyclingfabrieken zou kunnen ontstaan.
Daarnaast moet de EU de processen autoriseren en moeten de recyclagesystemen voldoen aan de eisen die gesteld zijn aan good manufacturing practice, GMP, zoals vermeld in verordening (EC) 2023/2006. De nieuwe recyclingwetgeving zal ook aanvullende GMP-eisen bevatten voor recyclingfabrieken.

Registratie
Om een secundair recyclingproces geautoriseerd te krijgen, moet een recyclingbedrijf een dossier indienen, dat globaal uit de volgende onderdelen bestaat:
– De naam en het adres van de indiener.
– De naam van het recyclingproces.
– Een beschrijving van een test die de efficiency van het recyclingsysteem kan aantonen (de challenge test) indien er geen sprake is van een closed-loop systeem (bijvoorbeeld kratten die alleen gebruikt worden om groenten te vervoeren in een afgeschermd systeem). Bij een challenge test wordt een hoeveelheid plastic verontreinigd met een bekende hoeveelheid model contaminanten die ieder de effecten van een type verontreiniging representeren. Het verontreinigende plastic wordt gereinigd door het recyclagesysteem waarna gemeten wordt of en in welke hoeveelheid de model contaminanten terug te vinden zijn in het herverwerkte plastic.
– Een beschrijving van het plastic dat gerecycled gaat worden en hoe de verwerker kan garanderen dat het verwerkte materiaal geschikt is om voedsel te verpakken.
– Een beschrijving van restricties die van toepassing zijn op het gerecyclede product (dat het herverwerkte materiaal (recyclaat) bijvoorbeeld bijgemengd moet worden met een minimale hoeveelheid virgin materiaal of dat het eindproduct niet met vette levensmiddelen in contact mag komen).
– Een risicoanalyse en een beschrijving hoe het bedrijf de kritische punten moet controleren.
Een recyclingsysteem dat is goedgekeurd, krijgt een registratienummer. Dit nummer moet in documenten bij verkoop worden vermeld indien het granulaat of het eindproduct (gedeeltelijk) bestaat uit secundair gerecycled plastic. Er zijn aanvullende eisen voor de documentatie van zowel granulaat als eindproducten gemaakt uit secundair gerecycled plastic.

Tijdschema
Omdat er al verschillende secundaire recyclagesystemen in gebruik zijn en er in sommige landen nog geen eisen zijn, heeft de EU een overgangsperiode ingesteld. Tijdens deze overgangsperiode is het nog niet noodzakelijk dat de processen gerecycled zijn, en heeft de gebruiker van het recyclagesystemen de kans om zijn proces te registreren. Het tijdschema is als volgt:
– Na publicatie van de wetgeving zal de wet na twintig dagen van kracht worden.
– Er zijn nog geen richtlijnen over hoe een dossier moet worden samengesteld. Deze zullen worden gepubliceerd binnen zes maanden nadat de wet van kracht is geworden.
– Daarna hebben recyclingsbedrijven achttien maanden de tijd om een dossier samen te stellen en in te dienen.
– De European Food and Safety Authority, de EFSA, zal de ingediende dossiers beoordelen, waarna de commissie een opinie zal geven. Daarna zullen de goedgekeurde processen in een decision worden gepubliceerd.
Vanaf die tijd mogen alleen nog materialen geproduceerd en gebruikt worden die geautoriseerd zijn. De voorraad van materialen en eindproducten, gemaakt met een recyclagesysteem dat al in gebruik was voor de wetgeving van kracht werd, mogen binnen voorwaarden nog worden verhandeld.
Naar schatting duurt het nog twee tot tweeënhalf jaar voordat de nieuwe wetgeving effectief van kracht is. Desondanks moet de gebruiker van een recyclingsysteem tijdig met het samenstellen van een dossier beginnen. Verder doen gebruikers van (producten uit) gerecycled materiaal er verstandig aan om tijdig bij hun leverancier na te vragen of de gerecyclede grondstof aan de nieuwe eisen voldoet en of er een dossier ingediend wordt/is. Uiteindelijk zal er dus een geharmoniseerd systeem zijn voor gerecyclede plastics, zodat ook voor deze groep materialen in de hele EU dezelfde regels gelden. De risico’s op handelsbelemmeringen bij export of import binnen de EU verminderen daardoor aanzienlijk.

Reageer op dit artikel