artikel

ISO 22000 volgend jaar af

Algemeen

Vier voedingsmiddelenconcerns hebben het initiatief genomen om bij ISO 22000 een basisvoorwaardenprogramma op te stellen. Dit document kan over een jaar de status van officiële CEN- of ISO-norm krijgen. De retailers hebben al aangegeven dat ISO 22000 dan voldoet aan nagenoeg alle eisen van hun benchmark-model.

De publicatie van ISO 22000 in september 2005 vormt eigenlijk de basis voor normalisatie van voedselveiligheid bij ISO. De norm stelt eisen aan een managementsysteem voor voedselveiligheid en is gericht op alle schakels in de voedselketen. ISO 22000 combineert ‘the best of both worlds’: concrete voedselveiligheidcondities, gebaseerd op de HACCP-standaard van de Codex Alimentarius, en een effectief management van de beheersmaatregelen op basis van de kwaliteitsmanagementstandaard ISO 9001.

Steeds meer certificaten
Een groeiend aantal organisaties in de agro-food sector gebruikt inmiddels de norm. Op dit moment zijn bij ISO al circa 1.100 organisaties bekend die een ISO 22000-certificaat hebben behaald. Het werkelijke aantal zal waarschijnlijk hoger liggen en is groeiend.

Een deel van de sector, met name de retail, nam tot nu toe een afwachtende houding aan. Nu fabrikanten een aanvullend normalisatiedocument ontwikkelen met daarin basisvoorwaarden ten aanzien van de hygiëne (‘prerequisite programmes’; PRP), voldoet de norm aan een belangrijke eis van de retail. Dit vergroot het draagvlak van ISO 22000 in de sector en zal naar verwachting het gebruik verhogen, ook door fabrikanten.

Generiek
Al bij het opstellen van ISO 22000 discussieerden de experts flink over de stijl van de norm. Sommigen van hen waren voorstander van een norm met veel detailinformatie, uitgesplitst naar de verschillende sectoren in de voedselketen. Voorbeelden van dergelijke gedetailleerde informatie zijn de basisvoorwaardenprogramma’s. Deze kunnen per sector verschillen.

Maar al snel werd deze benadering als onrealistisch bestempeld. Door de integrale opname van het grote aantal beschikbare basisvoorwaardenprogramma’s in de norm, zou ISO 22000 de afmeting krijgen van een telefoonboek en bij publicatie op punten waarschijnlijk al niet meer actueel, en nooit volledig, zijn.

De opstellers besloten daarom al snel om van ISO 22000 een generieke norm te maken, met daarin algemene eisen aan onder andere communicatie in de keten, gevarenanalyse en systeemmanagement. Te veel detailinformatie werd vermeden.

Deze benadering past prima in het streven om een norm te maken voor een zo groot mogelijk deel van de voedingsmiddelenketen. Aan de vraag naar meer gedetailleerde en sectorspecifieke eisen is voldaan met behulp van modules. Het is aan een sector zelf om een dergelijke aanvulling te ontwikkelen.

PRP Voedingsmiddelen
Kraft, Danone, Unilever en Nestlé zijn in 2007 begonnen met het ontwikkelen van een module voor voedingsmiddelenproducenten. Het document is ontwikkeld binnen de Europese voedingsmiddelenindustrie (CIAA) in samenwerking met de retail (GFSI).

Het bevat gedetailleerde eisen aan basisvoorwaardenprogramma’s voor voedingsmiddelenproducerende organisaties in de keten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan eisen aan de productielocatie (constructie van het gebouw), reinigingsprotocollen, kruisbesmetting, ongediertebeheersing en persoonlijke hygiëne. De eisen zijn bedoeld om het managementsysteem voor voedselveiligheid volgens ISO 22000 te ondersteunen.

Hogere acceptatie
De vier voedingsmiddelenconcerns willen met het PRP-document bij de stakeholders in de keten de acceptatie van ISO 22000 vergroten. Met name de retail heeft meerdere malen aangegeven dat het ontbreken van een dergelijk document met eisen aan basishygiënevoorwaarden een belangrijke drempel is voor een brede invoering en acceptatie van de ISO-norm.

Bemoedigend in dit verband is dat de retailers verenigd in het Global Food Safety Inititative (GFSI) al hebben aangegeven dat de inhoud van ISO 22000 in combinatie met ISO/TS 22003 (eisen aan auditing en certificatie) en het nieuw te ontwikkelen basisvoorwaardendocument, overeenstemt met nagenoeg alle eisen uit het GFSI Guidance document for Food Safety Audit and Certification schemes.

Normalisatie
In de loop van dit jaar zal de industrie het basisvoorwaardendocument aanmelden voor omzetting in een officiële norm. Snelheid en flexibiliteit zijn daarbij belangrijke voorwaarden. Een mogelijkheid om dit aan te pakken is om te beginnen met het maken van een nationale norm van het document, bijvoorbeeld een Nederlandse, Britse, Franse of Duitse norm. Dat kan relatief snel, in ongeveer één jaar, maar heeft als nadeel dat het eindresultaat ook een nationale status heeft. Daarnaast is het ongebruikelijk dat er bij het opstellen van een nationaal normalisatiedocument buitenlandse experts aanschuiven. Het aantal deelnemende stakeholders zowel als de status en het draagvlak van een dergelijke nationale norm zijn dus beperkt.

Workshop-aanpak
Het ligt meer voor de hand om het document direct in te brengen bij ISO (mondiaal) of bij CEN (Europees). Als snelheid essentieel is, kunnen de indieners kiezen voor een zogenaamde CEN of ISO Workshop Agreement (IWA bij ISO of CWA bij CEN). Dit type snelle en flexibele normalisatieprocessen biedt de mogelijkheid om binnen één jaar een norm af te ronden. Zowel bij ISO als bij CEN kunnen internationale belanghebbende partijen aanschuiven en meewerken aan het opstellen van het normdocument.

Na inhoudelijke afronding publiceert CEN het document, bijvoorbeeld binnen een maand. Vanaf dat moment is de CWA bij elk nationaal normalisatie-instituut (NEN, DIN, BSI, AFNOR) beschikbaar. De CWA is dan van kracht en kan onder meer gebruikt worden in een certificatietraject, eventueel in combinatie met ISO 22000.

Groot voordeel van de Workshop-aanpak is dat het eindresultaat direct een internationale (IWA) of Europese (CWA) status heeft. Dat sluit beter aan bij de status van ISO 22000.

Deelname Nederland
De NEN-normcommissie ‘Voedselveiligheid managementsystemen’ is in Nederland het platform voor belanghebbende partijen om deel te kunnen nemen aan normalisatie op het gebied van voedselveiligheid. De normcommissie is onder andere verantwoordelijk voor ISO 22000 (eisen managementsysteem voedselveiligheid), ISO/TS 22003 (eisen auditing en certificatie) en ISO 22005 (traceerbaarheid).

De commissie zal zich dit jaar vooral richten op de ontwikkeling van bovengenoemde norm over basishygiënevoorwaarden. Personen of organisaties die belangstelling hebben voor deelname aan deze commissie kunnen contact opnemen met de auteur.

Reageer op dit artikel