artikel

Fruitsapje wil geen uitzondering zijn

Algemeen

Hero Fruit2day was de eerste. Niet lang daarna volgde Knorr Vie. Sinds kort is er Heinz Sunshine. Het schap met ‘verse’ fruit- en groentedrankjes groeit snel vol. Maar zijn fruit- en groentesap net zo gezond als fruit of groente? Of ze ook in de ‘bij voorkeur’-categorie van het Voedingscentrum vallen, moet nog blijken.

Dionne Irving

Hero Fruit2day was de eerste. Niet lang daarna volgde Knorr Vie. Sinds kort is er Heinz Sunshine. Het schap met ‘verse’ fruit- en groentedrankjes groeit snel vol. Maar zijn fruit- en groentesap net zo gezond als fruit of groente? Of ze ook in de ‘bij voorkeur’-categorie van het Voedingscentrum vallen, moet nog blijken.

Op het NVVL Jaarcongres werd hevig gediscussieerd over de bijdrage van groente- en fruitsapjes aan de dagelijkse inname van groente en fruit. De centrale vraag van het congres was: hoe ver(werkt) kunnen we gaan? Wanneer is groente nog groente? De zaal was gevuld met voedingskundigen, onderzoekers en een enkele technoloog en salesmanager. Eerst kwamen Wageningse onderzoekers aan het woord over de gezonde stoffen in groente en fruit. Vervolgens lieten product- en procesontwikkelaars bij bedrijven zien welke innovaties er op het gebied van groente en fruit mogelijk zijn. Toen het Voedingscentrum uitlegde welke overwegingen een rol spelen om groente- en fruitsappen mee te tellen bij de dagelijkse aanbevolen consumptie, brak de discussie goed los. Maar eerst de onderzoekers…

Gezondheidseffect groente en fruit
Dr. Marijke Vonk Noordegraaf-Schouten sprak over de relatie tussen voeding en kanker aan de hand van een uitgebreid literatuuronderzoek hiernaar door een groep internationale experts. Als projectleider van het Wageningse deel van dit onderzoek presenteerde zij de belangrijkste conclusies en aanbevelingen. De beschermende werking van groenten en fruit tegen kanker blijkt niet zo overtuigend bewezen als werd gedacht. De gevonden bewijzen zijn zwak, omdat er veel variatie zit in de gebruikte grondstof bij de studies. Voor de analyse zijn rauwe en bewerkte groenten op één hoop gegooid. Bovendien kan ook de levensstijl een verklarende factor zijn: mensen die veel groente en fruit eten, hebben minder vaak overgewicht en leven over het algemeen gezonder. Want wat wel hard te concluderen valt, is dat overgewicht het risico op diverse kankersoorten verhoogt.
“Het lastige van groenten en fruit”, vertelde Charon Zondervan, programmamanager “Food, nutrition and behaviour” aan de universiteit van Wageningen, “is dat bioactieve stoffen een positieve werking in het ene systeem kunnen hebben, maar een negatieve werking in een ander.”
Matthijs Dekker onderzoekt, ook in Wageningen, bioactieve stoffen in groente, in het bijzonder de rol van glucosinolaten in brassicagroenten zoals broccoli. Zijn onderzoeksgroep gaat na waar deze stoffen verloren gaan in de productieketen. Dat blijkt te gebeuren tijdens het productieproces en, vooral, bij de consumenten thuis. Dekker: “De consument is de meest onbetrouwbare stap in de keten! Hij zou de groente vaker moeten stomen in plaats van koken in grote hoeveelheden water.”
Zondervan pleitte voor een meer pragmatische blik op groenten en fruit. De industrie gaf hij het volgende advies mee: “Focus op lekker in plaats van gezond en wees innovatief met nieuwe producten, verpakkingen en marketingconcepten.” Hij benadrukte dat de huidige groente- en fruitconsumptie in Europa 50% is van de aanbevolen hoeveelheid. “Er wacht een markt van 40 miljard euro!”

Proces- en productinnovaties
Misschien met dit bedrag in het achterhoofd presenteerden enkele bedrijven productinnovaties op het gebied van groente en fruit. Anke Schlatmann van Unilever toonde Knorr Vie fruit- en groentesap en Knorr kleursoepen. Dhr. Haasen van Friesland Foods Appelsientje vergeleek een glas Appelsientje met een glas vers geperst sap. Er bleek weinig verschil tussen de belangrijkste voedingsstoffen te zijn. Overkoepelend liet Corrinne Goenee van White Tree zien dat er patronen te vinden zijn in marketing & communicatie van groenten en fruit. Als voorbeelden noemde ze de ontwikkeling rondom stoomgroenten, portieverpakkingen en recepten op de verpakking. Perfotec presenteerde een lasertechniek om minigaatjes in de verpakking van verse groenten te maken om zo de houdbaarheid te verlengen. Top bv vertelde dat de milde procestechnieken PEF en omhic heating de laatste twee tot drie jaar eindelijk op de markt zijn gekomen.

Bij voorkeur of bij uitzondering?
Na al deze informatie over gezonde stoffen, innovatieve producten en technieken bracht het Voedingscentrum iedereen weer met beide benen op de grond door te stellen dat het beschermende effect van groente en fruit niet zonder meer kan worden geprojecteerd op groente- en vruchtensappen. Dit is conform het advies Richtlijnen goede voeding december 2006 van de Gezondheidsraad. Boudewijn Breedveld van het Voedingscentrum legde uit: “Als fruit uitgeperst, geconcentreerd en weer aangelengd wordt, is er volgens de regels van de Gezondheidsraad, een factor x, die staat voor de mate van bewerking, verschil met een vers geperste sinaasappel. Deze factor is de reden dat een glas vruchtensap in de ogen van de Gezondheidsraad niet als vervanger maar als aanvulling op de fruitconsumptie moet worden gezien en Appelsientje dus niet in de voorkeurscategorie terechtkomt.” Friesland Foods is het daar niet mee eens. Uit onderzoek blijkt dat een glas Appelsientje dezelfde hoeveelheid nutriënten bevat als een glas vers geperst sap. Ook Hero, ontwikkelaar van Fruit2day, was het hiermee eens. Beide fabrikanten vinden de focus op het tekort aan vezels in fruitsappen te kort door de bocht. Een afgevaardigde van de Coca-Cola-company vond dat de aanwezigheid van foliumzuur en vitamine C in sappen een marker moet zijn voor gezondheid. Maar, zeiden sommigen, de vezels zijn van wezenlijk belang voor het verzadigingsgevoel en deze factor kan niet worden genegeerd bij de aanbevelingen voor groente- en fruitsappen.
Corrinne Goenee van White Tree kwam vervolgens met eeninteressante aanvulling. “Misschien moeten we voedingswaarde uitsplitsen in ‘calorische waarde’ en ‘gezondheidswaarde’. Gebruik een energielabel voor calorieën en een gezondheidslabel voor essentiële voedingsstoffen. In dat geval denk ik dat sommige sappen, vanwege hun suikergehalte, calorisch gezien in de middenweg terechtkomen, maar qua gezondheidswaarde in de voorkeurscategorie. Dat kun je uitleggen aan de consument en fabrikant.”
Zou dit mogelijk een antwoord op de centrale vraag van het congres zijn?
In ieder geval is er ook internationaal nog geen overeenstemming over de exacte meerwaarde van fruit- en groentesappen. Het voorstel van het Voedingscentrum is om producten volwaardige vervangers van basisvoedingsmiddelen te noemen als ze meer dan 10% uitmaken van de aanbevolen hoeveelheid voedingsstoffen voor de betreffende productgroep. In Amerika moet bijvoorbeeld in het kader van claimwetgeving 10% van één van de zes voedingsstoffen (vitamine A, C, calcium, ijzer, eiwit of vezel) in het product aanwezig zijn. “Dat is voor dit moment een pragmatische oplossing.”

Reageer op dit artikel