artikel

Claimsverordening onwerkbaar in de praktijk

Algemeen

De praktische uitvoering van de Europese claimsverordening stelt de industrie voor problemen. De voedingsprofielen zijn nog niet bekend en toch moet uiteindelijk ieder bestaand en nieuw product aan de verordening voldoen. Voor gezondheidsclaims is een belangrijke deadline op 31 oktober verstreken en dreigt er een vacuüm tot het moment van definitieve goedkeuring.

De industrie heeft behoefte aan heldere informatie omtrent invoering en handhaving van de nieuwe claimverordening 1924/2006, zo bleek 5 oktober tijdens de VMT-praktijkdag in Maarssen. Dagvoorzitter Frans Kok (WUR) had weinig moeite om vanaf de allereerste spreker de ongeveer 60 belangstellenden in de zaal actief te betrekken in de discussies. Enkele deelnemers uit België maakten duidelijk dat de verordening ook bij onze zuiderburen tot onrust en vragen leidt.

Waar moet een fabrikant in de praktijk op letten? Spreker Erika Smale van het Hoofdproductschap Akkerbouw (HPA) en Productschappencommissie Levensmiddelen Wetgeving (PLW)) legde de grote lijnen en de verschillende pijnpunten op tafel. Allereerst moet duidelijk zijn of het gaat om een voedingsclaim of een gezondheidsclaim. Let op, vele algemene aanduidingen of merken kunnen uitgelegd worden als gezondheidsclaim. Bijvoorbeeld ‘bevat antioxidanten’, wat een relatie met de gezondheid van de consument impliceert. De claim ‘bevat pre- of probiotica’ gaat waarschijnlijk ook tot de gezondheidsclaims behoren, en niet tot de voedingsclaims van het type ‘bevat voedingsstof X’. De tekst ‘voor een stralende huid’ op een notenmix werd door het panel van deskundigen unaniem beschouwd als een cosmetische claim. Deze claim valt buiten de verordening, ondanks vraagtekens bij de wetenschappelijke onderbouwing.

Voedingsprofielen
Uiterlijk in januari 2009 zullen de voedingsprofielen worden gepubliceerd. Het is nog volstrekt onduidelijk welke productcategorieën zullen worden vastgesteld en hoe deze eruit komen te zien. De industrie wacht gespannen af; de gevolgen van de voedingsprofielen zijn voor hen groot. Voldoet een product niet aan de criteria, dan kan er in principe geen voedingsclaim worden gehanteerd. Hierop zijn (uiteraard) twee uitzonderingen. Een product dat vanwege bijvoorbeeld het te hoge gehalte aan suiker buiten het profiel valt, zou toch een claim kunnen dragen (bijvoorbeeld rijk aan ijzer), mits het hoge suikergehalte ook onder de aandacht van de consument wordt gebracht. Daarnaast hoeft voor een voedingsclaim over bijvoorbeeld een verlaagd zoutgehalte dit gehalte niet binnen het voedingsprofiel te vallen.

Voedingsclaims
Een voedingsclaim moet op de lijst in de bijlage van verordening 1924/2006 voorkomen. De tekst in de verordening laat ruimte voor voedingsclaims in afwijkende bewoordingen. Het is nog onduidelijk waar de grens voor woordkeuzes ligt, maar dat fabrikanten deze gaan opzoeken ligt voor de hand. Bij het bespreken van de annex met voedingsclaims door onder andere Christine Grit, manager voeding & gezondheid bij de FNLI, werd geoordeeld dat de claim ‘ongezouten’ strikt genomen niet voorkomt op de lijst. Hoe handhaver VWA hiermee om zal gaan, is nog niet duidelijk. Bedrijven doen er verstandig aan dat producten met het predicaat ‘ongezouten’ voldoen aan de norm voor ‘zoutloos’ (maximaal 0,005 gr Na per 100 gr) of ten minste ‘zoutarm’ (maximaal 0,12 gr Na per 100 gr).

Een andere zeer gewenste toevoeging aan de lijst met voedingsclaims betreft de omega-3-vetzuren. De kans dat dit gebeurt, is echter klein. Vertegenwoordiger Henk van den Berg van het Voedingscentrum, tevens lid van het EFSA NDA-panel (dieetproducten, voeding en allergieën), gaf aan dat bij een dergelijke claim eerst de discussie onder wetenschappers en de verwarring bij de consument over de verschillende omega’s moet zijn weggenomen.

Gezondheidsclaims
Bij de gezondheidsclaims zijn verschillende varianten mogelijk. Voor ziekterisicobeperkende en kinderclaims is de route via overgangstermijnen en indiening naar goedkeuring nog niet helemaal helder. Mogelijk wordt de verordening hiervoor nog aangepast. Het goedkeuringstraject voor de groep ‘generieke gezondheidsclaims’ is gestart. Bestaande generieke gezondheidsclaims (bijvoorbeeld ‘calcium is goed voor de botten’) konden tot 31 oktober 2007 worden ingediend bij het ministerie van VWS.

In Nederland heeft de FNLI een gezamenlijke lijst ingediend die voor een deel op Europees niveau en in samenwerking met onder andere de supplementenindustrie is opgesteld. Op de standaardformulieren voor het indienen van de generieke claims werd met nadruk gevraagd om (wetenschappelijke) onderbouwing van ieder geclaimd effect. Terecht werd tijdens de workshop gediscussieerd over wat nu een wetenschappelijke onderbouwing precies inhoudt. Ondanks de EFSA-richtlijnen hiervoor is niet duidelijk hoeveel studies van welk type volstaan. Hoe meer, des te beter, lijkt het devies, maar dat is vooral voor kleinere bedrijven onhaalbaar.

Gedurende de overgangsperiode blijft het gebruik van bestaande generieke gezondheidsclaims toegestaan. Dit geldt alleen voor claims die tijdig zijn ingediend en alleen voor producten die vóór 1 juli 2007 in de handel waren. De verwachting is dat EFSA de definitieve lijst met goedgekeurde claims in januari 2010 zal publiceren. Velen twijfelen aan de haalbaarheid van deze termijn. Er zijn op Europees niveau duizenden claims ingediend en het vertalen en onderzoeken ervan is een tijdrovende klus.

Reikwijdte
De reikwijdte van de claimsverordening is een belangrijk punt van aandacht. Uit de tekst blijkt dat alle claims op levensmiddelen en voedingssupplementen voor zowel consument als instellingen eronder vallen. De verordening geldt daarnaast ook voor alle uitingen in reclame, logo’s en websites. In de praktijk kan dit bijvoorbeeld gevolgen hebben voor het Ik Kies Bewust logo (IKB), zo werd duidelijk uit de lezing van Suzan Horst. Zij is corporate quality assurance manager bij Campina. Dit logo, met alle communicatie eromheen, kan worden opgevat als een gezondheidsclaim.

Om die reden is ook voor goedkeuring van dit logo als gezondheidsclaim een procedure gestart. Als IKB een gezondheidsclaim wordt, dan kan dit gevolgen hebben voor de manier waarop het logo op producten mag worden gebruikt. Dergelijke algemene voedings- en gezondheidsclaims zouden namelijk altijd vergezeld moeten gaan van een specifieke claim. Een voorbeeld zijn de ‘light’-claims, waaraan altijd een claim moet worden toegevoegd waaruit blijkt op welk terrein het product ‘light’ is, bijvoorbeeld energie of vetgehalte.

Reageer op dit artikel