artikel

Besparen op stoominstallatie

Algemeen

Stoomketels worden toegepast voor thermische energie-opwekking. Technisch gesproken lijkt er weinig nieuws onder de zon. Toch zijn rendementen onder druk van de gasprijzen verbeterd en hebben installaties door moderne uitvoeringen en automatisering minder aandacht nodig. Een oude stoominstallatie doorstaat niet zonder meer de toets der kritiek. Gelukkig zijn veel verbeteringen eenvoudig te realiseren.

Constructies van stoomketels zijn vergelijkbaar met die van 50 jaar geleden. De principes van de branders en de waterbehandeling zijn al jaren bekend. Toch is aan een stoomketel van 30 jaar oud door nieuwe inzichten veel te verbeteren. Het gaat dan om zowel technische zaken als bedrijfsvoering. Investeringen in een bestaand stoomsysteem kunnen daarom bedrijfseconomisch verantwoord zijn.

Ervaring met stoominstallaties in Nederland leert dat in het opwekkingstraject (ketelhuis) gemiddeld 2 tot 3% te besparen valt. In het distributienet en in de verbruikssfeer is dit zelfs 5 tot 8% Indien het potentieel aan besparingsmogelijkheden volledig zou worden benut, zou het gaan om 1% op het totale Nederlandse gasverbruik en bijbehorende reductie op CO2-uitstoot.
Waar op letten?

Dat het energiebesparingspotentieel niet wordt benut, heeft mede te maken met het gebrek aan aandacht voor stoominstallaties, in het managementteam en in het reguliere onderwijs. De aandachtpunten voor stoominstallaties op een rij.

Good Housekeeping
Het hoofd technische dienst in bedrijven is tegenwoordig meer manager dan techneut. De beoordeling en het onderhoud van de componenten van het stoomsysteem worden gedaan door het onderhoudspersoneel en zijn vooral gericht op de stoomverbruikers (de productiemiddelen). Een simpele condenspot kan een lekverlies veroorzaken dat enkele tienduizenden euro’s per jaar kost. Goed onderhoud van een stoomsysteem kan veel energieverlies voorkomen.

Organisatiestructuur
Aankoop, onderhoud en energieverbruik zijn vaak gescheiden verantwoordelijkheden binnen een bedrijf. Een speciaal projectteam plaatst de installatie, de technische dienst zorgt voor onderhoud, bediening en technisch toezicht, terwijl de energiemanager verantwoordelijk is voor het brandstofverbruik en de geproduceerde emissies van de installatie. De betrokkenen hebben bij stoominstallaties nogal eens gescheiden doelstellingen. Hierdoor ontbreekt de samenhang en zijn de resultaten soms contraproductief. Worden bijvoorbeeld vanwege budgetbeperkingen bij de aankoop lagere rendementen geaccepteerd, dan moet het hoge energieverbruik later worden gecorrigeerd vanuit het budget van de energiemanager. Gedeelde verantwoordelijkheid rond stoominstallaties kan dit soort leed voorkomen.

Financiering
Vaak zijn er meerdere mogelijkheden om energie te besparen. Die moeten uiteraard wel worden afgewogen tegen de kosten. Het is opvallend dat zelfs bij gerenommeerde bedrijven veelal het begrip ‘terugverdientijd’ wordt gehanteerd. Men deelt simpelweg de investering door de jaarlijkse besparing. Is de uitkomst hoger dan twee jaar, dan gaat het project niet door. Dit impliceert een noodzakelijk rendement van 50%. Het is de vraag of dit reëel is. Energie-installaties hebben een technische levensduur van 10 tot zelfs 30 jaar. Investeringen zouden dan ook over een daarbij passende termijn moeten worden beoordeeld met behulp van een gedetailleerde kosten-batenanalyse. Indien toch het begrip ‘terugverdientijd’ moet worden gehanteerd, is een periode van drie tot vijf jaar reëler.

Tips
Voor een energiebesparingsproject rond stoominstallaties de volgende tips:
– Laat ook het hoger management een uitspraak doen over het ingeschatte belang van de energiesystemen. Denk hierbij aan (energie)kosten, beschikbaarheid en betrouwbaarheid.
– Analyseer of de bestaande installatie voldoet aan de door het management gestelde eisen.
– Inventariseer alle grondstofverbruiken en de overige kosten van het bestaande energiesysteem en reken de daarbij horende vaste en variabele kosten uit (‘total cost of ownership’).
– Zorg er voor dat voldoende inzicht, interesse en kennis aanwezig is binnen het bedrijf, zowel op het gebied van kosten, stoomtechniek als energiebeheer.
– Beoordeel besparingsprojecten aan de hand van een kosten-batenanalyse.

Reageer op dit artikel