artikel

Doet Schijf van Vijf kaas in de ban?

Algemeen

Het broodje kaas hoeft niet te worden opgegeven zoals veel media dachten toen het Voedingscentrum de nieuwe Schijf van Vijf introduceerde. Wel wil het met het buiten beeld laten van kaas een duidelijk signaal afgeven. Kaas bevat naast waardevolle voedingsstoffen immers veel verzadigd vet en calorieën. Het Voedingscentrum adviseert daarom magere zuivel en 20+ of 30+-kaas.

Veel mensen eten te veel en verkeerd. De nieuwe Schijf van Vijf, met in het midden vijf regels, moet mensen bewust maken van wat gezond eten inhoudt. Gezond eten betekent volgens het Voedingscentrum vooral met gezond verstand bewuste keuzes maken met de vijf regels als leidraad: ‘Eet gevarieerd, eet niet te veel, gebruik minder verzadigd vet, eet volop groente, fruit en brood en ga veilig met uw voedsel om’ (zie kader).

Vet
“De meest gegeten volvette kaas levert per portie meer verzadigd vet dan de veel gedronken melk(producten). Daarom hebben vloeibare melk(producten) de voorkeur als calciumbron”, aldus Jacqueline Vink, hoofd Communicatie van het Voedingscentrum. “Maar ook bij vlees en vleeswaren raden we aan om voor de magere varianten te kiezen.“

De meeste Nederlandse mannen tussen de 20 en 50 hebben genoeg aan 2.500 kilocalorieën per dag. Voor vrouwen is 2.000 kilocalorieën voldoende. “Binnen die basisvoeding passen twee à drie porties vloeibare zuivel en een plak kaas. Wordt er gegeten volgens de Schijf van Vijf dan heeft een volwassen man gemiddeld ongeveer 500 kilocalorieën en een volwassen vrouw ongeveer 350 kilocalorieën ‘over’ om buiten de Schijf te eten en te drinken. Die ruimte kan worden ingevuld met een extra boterham met kaas of met bijvoorbeeld koekjes.”

Totstandkoming
Aan de hernieuwde Schijf van Vijf ligt een onderzoek naar de bekendheid bij de consument van de Schijf van Vijf uit 1953 ten grondslag. In 2002 kon 77% van de ondervraagden zich de Schijf van Vijf nog herinneren. “Eigenlijk best opmerkelijk als je bedenkt dat in 1980 de Maaltijdschijf en in 1991 de Voedingswijzer als opvolgers van de Schijf van Vijf zijn geïntroduceerd”, meldt Vink.

Voor het Voedingscentrum reden om het bekende model nieuw leven in te blazen en te koppelen aan de huidige kennis over gezondheid. Bij de totstandkoming hiervan maakte het Voedingscentrum onder meer gebruik van de aangepaste richtlijnen en nieuwe normen van de Gezondheidsraad, de verschillende Voedselconsumptiepeilingen en de meest recente Voedselconsumptiepeiling onder jongeren, het rapport ‘Ons eten gemeten’ van het RIVM en de kabinetsnota ‘Langer gezond leven: Ook een kwestie van gezond gedrag’ van het ministerie van VWS. “Omdat er over deze onderzoeken en rapporten consensus bestaat in de voedingswereld heeft iedereen in indirecte zin meegewerkt aan de totstandkoming van de Schijf van Vijf, maar we zijn bijvoorbeeld niet met de industrie om tafel gaan zitten”, licht Patricia Schutte van het Voedingscentrum toe. “We werken al jaren met een zogeheten kennisnetwerk en daaruit is veel inhoudelijke informatie gehaald. Daarna heeft puur en alleen het Voedingscentrum de vertaalslag gemaakt in de nieuwe Schijf van Vijf.”

FNLI
Cindy Penders van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie(FNLI) reageert op de nieuwe Schijf van Vijf: “Wij hopen dat de Schijf een bijdrage levert in het streven van consumenten naar een gezond en gevarieerd voedingspatroon.”

Hoofdproductschap Akkerbouwproducten
Gerrit Koornneef, afdeling Voedsel en voeding van het Hoofdproductschap Akkerbouwproducten: “De Schijf van Vijf weerspiegelt goed het belang van de levensmiddelen die onder onze productschappen vallen. Dit zijn de voedingsmiddelen uit groep twee: brood, (ontbijt)granen, aardappelen, rijst, pasta en peulvruchten. De producten uit deze groep zijn ook goed herkenbaar voor de consument.”

Nederlands Visbureau
Tilly Sintnicolaas van het Nederlands Visbureau: “In de voedingsvoorlichting kan de Schijf van Vijf een praktisch instrument zijn om consumenten duidelijk te maken waar zij op moeten letten. Het gaat ons minder om de producten die op de Schijf staan maar meer om de vijf adviezen. Wij kunnen ons hier goed in vinden.”

Nederlandse Zuivel Organisatie
Aad Vernooij van de Nederlandse Zuivel Organisatie: “De Schijf van Vijf is een van de manieren om de consument te wijzen op een aantal regels ten aanzien van goede voeding. Belangrijk is ook om rekening te houden met de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden die het Voedingscentrum communiceert via andere media. We vinden het terecht dat zuivel als productcategorie is vertegenwoordigd. Uiteraard ontbreken er producten omdat er maar voor een paar plaats is op de huidige schijf.”

Productschap Margarine, Vetten en Oliën
Claudia Oomen van het Productschap MVO: “Qua vormgeving beter dan de oude voedingswijzer. De uitstraling is vooral ‘gezond’, terwijl gezond en lekker ook prima samen kunnen gaan. De vraag is daarom of dit de consument voldoende motiveert om een juiste keuze te maken. Verder zijn enkele van de regels waarschijnlijk lastig te interpreteren voor consumenten. Zo zullen veel consumenten niet weten wat belangrijke bronnen zijn van verzadigd vet (zo’n 50% wordt geleverd door vlees en zuivel). Op veel producten is dit niet op het etiket vermeld. Wat betreft de categorie vetten en oliën is het jammer dat de opkomende productgroep vloeibare margarine en bak- en braadproducten niet getoond wordt.”

Voorlichtingsbureau Vlees
Fons van Leeuwen van het Voorlichtingsbureau Vlees: “In zijn algemeenheid een goede zaak dat er een aanbeveling is voor gezond eten. Het is ook een goede zaak dat de Schijf weer van stal gehaald is. We zijn verheugd dat vlees erop staat. Ten opzichte van vorige dagelijks aanbevolen hoeveelheden is er zelfs een stijging in de hoeveelheid. Dit was 100 gram en is nu 100 tot 120 gram voor mensen ouder dan 12 jaar. Dat doet ons deugd. Minder deugd doet het ons dat alleen rundvlees is afgebeeld. We hebben een veel ruimer assortiment, één stuk vlees is wel erg mager. Magere varkensvleessoorten hadden er ook op gekund. Een echt groot probleem hebben we met de aanbeveling dat vlees kan worden vervangen door vleesvervangers met hetzelfde gewicht. We hebben TNO onderzoek laten doen en daaruit blijkt dat je met vleesvervangers te weinig essentiële mineralen en vitaminen binnen krijgt. Heamijzer uit vlees wordt bijvoorbeeld drie keer zo goed opgenomen als ijzer uit andere voeding, dus zou je drie keer zo veel vleesvervangers moeten eten om dezelfde hoeveelheid ijzer binnen te krijgen. Ook van zink en vitamine B12 krijg je veel te weinig binnen als je aanbeveling een op een voorstelt.”

Reageer op dit artikel