artikel

Dit zijn de gevolgen voor handel in voedingsmiddelen na de Brexit

Algemeen

Dit zijn de gevolgen voor handel in voedingsmiddelen na de Brexit

Bijna dagelijks berichten de media over de Brexit, het vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie (EU). Het formele lidmaatschap eindigt uiterlijk 29 maart 2019. Welke gevolgen staan er voor de voedingsmiddelenindustrie op stapel? Dit artikel is verschenen in VMT 12 van 19 oktober 2018.

Beide partijen onderhandelen al meer dan anderhalf jaar over de Brexit sinds het VK op 29 maart 2017 het lidmaatschap van de EU opzegde. Gedurende deze periode hebben de VK en de EU onderhandeld over een withdrawal agreement waarin beide partijen afspraken maken over de Brexit.

Het verdrag betreffende de EU schrijft namelijk voor dat het lidmaatschap uiterlijk twee jaar na de opzegging eindigt, of zoveel eerder als partijen een overeenkomst bereiken, dus uiterlijk op 29 maart 2019.

No-deal Brexit

Als er op die datum geen overeenstemming is over de onderlinge samenwerking na de Brexit, wordt het VK een land als elk ander land buiten de EU. Met de kwalificatie ‘derde-land’ krijgt het VK dan dezelfde behandeling als Mexico, Somalië en Pakistan (om maar een paar voorbeelden te noemen).

Deze situatie is een worstcasescenario en wordt de ‘no-deal Brexit’ genoemd. Als beide partijen geen afspraken maken ontstaat de situatie dat EU-vliegtuigen niet zonder meer op vliegvelden in het VK mogen landen en vice versa. Ook standaard importtarieven gaan gelden, wat betekent dat een partij zuivel van het VK naar de EU een importbelasting van meer dan 35% kan verwachten en een partij vlees een tarief van meer dan 15%.

Voor beide voorbeeldproducten geldt dat de export van het VK naar de EU meer dan € 1 miljard bedraagt. Een no-deal Brexit heeft dus grote gevolgen voor de voedingsmiddelenindustrie, aan beide zijden van het Kanaal. Dit no-dealscenario is echter wel een stuk waarschijnlijker geworden, sinds op de laatste Europese top in het Oostenrijkse Salzburg het take it or leave it-voorstel van het VK is afgewezen.

Het VK wilde een handelsunie met de EU vormen, maar niet op het gebied van personenverkeer, diensten en grenscontroles. De EU wil niet dat het VK onderscheid kan maken in de ‘heilige’ EU-beginselen van vrij verkeer van goederen, personen en diensten. De EU wees het voorstel dus af. Met nog minder dan een half jaar te gaan tot 29 maart 2019 is de no-deal Brexit niet uitgesloten, aangezien de onderhandelingen (begin oktober, red.) stilliggen en ook beide parlementen nog moeten stemmen over een uiteindelijke overeenkomst.

Met deze stand van zaken is het verstandig voor ondernemingen in de voedingsmiddelensector om alvast (nood)plannen klaar te hebben voor het geval de export of import substantieel wordt getroffen door een no-dealscenario. Hiervoor heeft de Britse overheid recent een aantal no-deal guidelines gepubliceerd, onder meer voor de voedingsmiddelenindustrie.

De relevant notices voor een nodealsituatie richten zich op genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), productie en etikettering van voedingsmiddelen en biologische voedingsmiddelen.

Guidance notices on food

Voor ggo’s zal een no-deal Brexit geen grote gevolgen hebben omdat er in het VK weinig EU-ggo’s worden gebruikt. Voor biologische producten gaat er meer veranderen. Britse producten mogen niet langer het biologische EU-logo (het blaadje van witte sterren op een groen vlak) dragen. Ook moeten Britse instanties producten controleren voordat ze in de EU mogen worden verhandeld.

Hiervoor moeten die instanties wel eerst worden geaccrediteerd door de Europese Commissie (een procedure van zo’n negen maanden die niet eerder dan 29 maart 2019 kan starten). Met andere woorden: bij gebrek aan nadere afspraken is negen maanden lang de import van biologische producten uit het VK onmogelijk. Verder moet een nieuw traceability-systeem worden opgezet, nu het VK geen gebruik meer mag maken van het Europese Traces-systeem.

Voedingsmiddelenproducenten die naar het VK willen exporteren moeten dat nieuwe systeem dan ook implementeren. De standaarden in het VK voor biologische producten blijven ongeveer hetzelfde als de EU-standaarden, maar er komt een nieuw logo. Voor producenten die biologische producten naar het VK willen exporteren geldt dus dat zij een nieuw traceability-systeem moeten toevoegen en hun logo moeten aanpassen.

Voor het produceren en etiketteren van voedingsmiddelen geldt dat de oorsprongsbenamingen moeten worden aangepast. Honing uit het VK is bijvoorbeeld geen ‘EU-honing’ meer. Ook dient voor elk product uit de VK een adres van een importeur in de EU op het etiket te worden genoemd (en voor EU-producten een importeur uit het VK).

Ook wordt het voor bepaalde producten moeilijker om in de EU te verhandelen als deze uit het VK komen. Zo moet bijvoorbeeld Brits mineraalwater eerst in een EU-lidstaat worden toegelaten voordat dit in de EU mag worden verhandeld. Ook een dergelijke aanvraag kan pas na 29 maart 2019 worden gedaan.

Overgangsperiode

Of een deal over de uittreding voor 29 maart 2019 wordt bereikt is nog maar de vraag, zeker nu zelfs binnen de Brexit-beweging in het VK geen eenduidige richting is bepaald. Daarom is het goed vast voorbereid te zijn op de mogelijkheid dat een no-deal Brexit werkelijkheid wordt. De guidances geven hier al enige richting voor, maar de specifieke uitwerking moet tegen die tijd nog worden vastgelegd.

Hopelijk geldt daarvoor ook een soort overgangsperiode. Los daarvan heeft een Brexit ook grote gevolgen voor de handel (in voedingsmiddelen) met het VK als geheel. Het VK heeft nog een half jaar om grensposten, douanecontroles en keuringsinstanties op te zetten voor alle inkomende en uitgaande goederen.

Dit zal zeker in het begin veel vertraging en papierwerk opleveren. Het is te hopen dat de politiek een akkoord bereikt om zoveel mogelijk business as usual te laten verlopen.


Auteur: Victor van Ahee is advocaat in het Food & Beverages-team van Loyens & Loeff, kennispartner van VMT.



Reageer op dit artikel