artikel

Food loopt warm voor geothermie

Algemeen

Food loopt warm voor geothermie

Voedingsmiddelenfabrikanten besparen massaal energie in hun productie. Hoe minder ze verbruiken, hoe lager immers de kosten. De volgende stap, van fossiele brandstoffen naar alternatieve brandstoffen, is lastiger. Wind- en zonne-energie en biomassa zijn goede alternatieven maar lijken fossiele brandstoffen niet helemaal te kunnen vervangen. Wellicht biedt ultradiepe geothermie die mogelijkheid wel. Dit artikel komt uit de printuitgave van VMT 10.

Mars heeft zich ten doel gesteld in 2040 CO2-neutraal te produceren. Energiebesparingsmaatregelen helpen daarbij. Om de voetafdruk flink te verkleinen, is vergroening van de energievoorziening noodzakelijk. “In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk maken we op grote schaal gebruik van windenergie. En in Nederland steunen wij onderzoek naar geothermie”, zegt woordvoerder Roel Govers van Mars Nederland.

Aardwarmte

Geothermie, ofwel aardwarmte, kan weleens het nieuwe ei van Columbus zijn om de verduurzaming van de energievoorziening te versnellen. De BV Nederland heeft er in ieder geval vertrouwen in. Onder de aanvoering van de ministeries van Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu, Energiebeheer Nederland (EBN), TNO en zeven bedrijvenconsortia zijn medio juni de handtekeningen gezet onder de Green Deal Ultra Diepe Geothermie (UDG). De partijen verwachten dat ongeveer 30 procent van de warmte die de Nederlandse industrie nodig heeft, in de toekomst door ultradiepe geothermie (zie kader) geleverd kan worden. Hierbij wordt aardwarmte op minstens 4.000 meter diepte naar boven gehaald. “De geothermie die we al kennen – voor verwarming van kassen en huizen, red. – is door de te lage temperaturen niet geschikt voor de industrie. Het is daarom noodzakelijk geothermie op grotere dieptes toe te passen. De green deal is een belangrijke stap om de potentie hiervoor in kaart te brengen”, zei demissionair minister van Economische Zaken Henk Kamp tijdens de jaarlijkse presentatie van het EBN-rapport Focus on Energy in Den Haag. Geothermie kan helpen om het doel van het kabinet te behalen: de CO2-uitstoot in 2050 terugbrengen naar nul.

Voedingsindustrie

“De energievorm is een belofte voor de voedingsmiddelenindustrie”, verwacht Lodewijk Burghout van Hydreco Geomec. Dit bedrijf specialiseert zich in de exploitatie en begeleiding van aardwarmteprojecten en leidt het UDG-project Geothermie Brabant. In heel Nederland zijn zeven consortia actief met projecten in drie regio’s: Friesland, Midden-Nederland met onder meer Oost-Brabant, en Zuid met Rotterdam en Schiedam. Vooral de chemische industrie en de voedingsindustrie zijn geïnteresseerd. Mars Nederland, FrieslandCampina en Bavaria zijn deelnemers aan de pilot Geothermie Brabant. In BN De Stem spreekt Jan-Renier Swinkels van Bavaria van ‘een doorbraak in duurzaamheid’. “Al dertig jaar bezuinigen we elk jaar twee procent op ons energieverbruik. Als we geen elektriciteit of gas meer nodig hebben, kunnen we een grote stap maken.”

Systemen fabriek

Het is belangrijk dat voedingsbedrijven ervoor zorgen dat de nieuwe energievorm toepasbaar wordt in hun systemen, vertelt Burghout. “Bij gas kun je de temperatuur vrij eenvoudig regelen. Bij geothermie is dit anders. Om de temperatuur in stoom trapsgewijs te kunnen regelen, moet je investeren om de systemen aan te passen of te vernieuwen.” Volgens hem moet je dan denken aan het omleggen van leidingen. “Zoals een aparte ringleiding voor geothermie.” Ook is het belangrijk in het systeemontwerp rekening te houden met het afvoeren van afgekoeld water. “Dat moet niet op dezelfde plek gebeuren als waar je het warm water vandaan haalt.”

FrieslandCampina

Bij Geothermie Brabant is het zuivelbedrijf FrieslandCampina ‘slechts’ een van de deelnemers, maar bij het geothermieproject in Friesland is het de trekker. De hoop is dat de fabriek in Leeuwarden straks helemaal kan draaien op aardwarmte. Net als Mars wil de zuivelmultinational klimaatneutraal groeien. Al sinds 2007 bekijkt het bedrijf de mogelijkheden van geothermie. Maar met de ondertekening van de green deal in juni raakte alles in een stroomversnelling, vertelt William Wold, manager Sustainability & Environment. Als aardwarmte in de toekomst de voornaamste energiebron wordt in Leeuwarden, zal de infrastructuur in de fabriek niet heel veel veranderen. Die is helemaal toegerust op stoom. Er zijn echter wel verschillen tussen het regelen van het vermogen bij aardgas en geothermie. “Bij gas is het secondewerk. Het productieproces op temperatuur brengen met aardwarmte is echter een langduriger proces.”

Investeringen

FrieslandCampina investeert miljoenen euro’s in onderzoek naar geothermie. Dat is alleen mogelijk samen met partners, benadrukt het bedrijf, maar het is het allemaal waard. De energiebehoefte is immers groot. “En als we overstap kunnen maken, hebben we geen fossiele brandstoffen meer nodig.” De terugverdientijd van de investeringen ligt tussen de vijf en tien jaar, de levensduur van de put bedraagt ongeveer dertig jaar. Daarna gaat het temperatuurniveau dalen. “Er staan nog vele vragen open. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met de businesscase: waar moet je exact zijn in de aardkorst om aardwarmte via water naar boven te pompen. De komende twee jaar zijn cruciaal of we wel of niet verder gaan met geothermie.”

Toekomst geothermie

Geothermie kan ongekende mogelijkheden bieden, door geothermische warmte ook om te zetten naar elektriciteit, een stadium waar FrieslandCampina naar eigen zeggen nog lang niet is. Eerst zijn er nog veel onzekerheden te overwinnen. Ook moet er beter gekeken worden naar de milieux en veiligheidsrisico’s bij de winning, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen in een kritische evaluatie die in juli uitkwam. Er moet vooral scherp gekeken worden naar geothermie in aardbevingsgevoelige gebieden zoals Oost-Brabant. In 2020 wordt bekend of de proefprojecten van de zeven consortia iets opleveren. Dan komen de eerste resultaten van de pilots naar buiten.

Reageer op dit artikel