artikel

Halal voor iedereen

Algemeen

Albert Heijn maakt er speciale schapruimte voor vrij. Super de Boer heeft meer dan honderd producten in het assortiment. Van frikandel tot chocolade. De markt voor halalvoeding neemt toe. Is het groeiend aanbod vooral marketinggedreven of vervullen de gevulde schappen een dringende behoefte?

De geur van een kebabwinkel hangt in de gloednieuwe fabriek. Dampende Turkse pizza’s rollen uit de oven richting vriezer. Mekkafood produceert al vijftien jaar halalsnacks, eerst vanuit de fabriek in Duitsland, sinds kort ook vanuit het Limburgse Venlo. In dit nieuwe complex zullen vooral deegproducten worden gemaakt.

De fabriek heeft een oppervlakte van 3.500 vierkante meter. Veertig mensen zijn er werkzaam.“Bezoekers van de Horecava beoordeelden onze halalfrikandel als beste”, vertelt verkoopleider René van Appeldorn trots. Naast frikandellen en Turkse pizza’s behoren onder andere ook hamburgers, kroketten en döner kebab tot het snackassortiment. “Bij ons komt er geen varkensvlees binnen. Problemen met contaminatie hebben wij daarom ook niet”, aldus Van Appeldorn.

Onderzoekster Marjolein Aquina legt uit: “Wij nemen onze ingrediënten en grondstoffen alleen af van halal-gecertificeerde bedrijven.” De Duitse markt loopt zeker drie tot vier jaar voor op de Nederlandse, zo vertelt hij. Maar Nederland ontwikkelt zich sterk. De snackfabrikant liet een consumentenanalyse uitvoeren om na te gaan wie hun klant eigenlijk was.

Aquina was verrast dat steeds meer niet-moslims hun producten eten. “Het bleek dat de autochtonen de snacks vooral smakelijker vinden dan die van andere merken.” Ondanks dat meer dan de helft van de ondervraagde consumenten het begrip halal wel kent, bleek minder dan 40% hiervan een correcte omschrijving te kunnen geven.

Wat is halal?
Halal betekent toegestaan. De Koran schrijft onder meer voor dat je geen vlees van onreine en verboden dieren mag eten, zoals varkens, paarden, ezels en amfibieën. Het vlees dat wel is toegestaan moet afkomstig zijn van een dier dat op rituele wijze is geslacht. Tijdens dit proces moet de naam van Allah worden genoemd. Een geslacht dier kan alleen halal worden indien al het bloed eruit is gevloeid. Dit omdat bloed haram (verboden) is.

Ook ingrediënten van dierlijke afkomst behoren halal te zijn. Bindmiddelen als gelatine (E441) en synthetische vetzuren (E471 en 472) zijn de meest voorkomende ingrediënten waar moslims op moeten letten. Deze stoffen fungeren als bindmiddel in levensmiddelen. Meestal is niet te zien of er runder-, varkens- of visafval is gebruikt voor de productie. Allen de producent kan dit aangeven.

Daarnaast horen ingrediënten afgeleid van een dier zoals stremsel ook afkomstig te zijn van een halal geslacht kalf. Ook kleurstoffen afkomstig van insecten (E120, karmozijnrood) zijn verboden.
Speciale certificeringsorganisaties adviseren en inspecteren halalproducenten. Ben Ali-Salah, directeur van Halal Correct Certification, profiteert van de toegenomen vraag naar halalproducten. “We merken niets van de recessie! Ik heb dit jaar nog mensen aangenomen.” Ondernemers vragen advies over hoe ze het bedrijf moeten inrichten om voor een keurmerk in aanmerking te komen.

Daarnaast voeren Ali-Salah en zijn collega’s veel inspecties uit. “Ik zie wel eens worstjes waar ik aan de E-nummers kan zien dat ze het keurmerk niet mogen dragen.” Deze inspecties blijven nodig, omdat er steeds meer levensmiddelen speciaal voor moslims op de markt komen.

Gigantische markt
In Nederland wonen ruim een miljoen moslims, in Frankrijk zeven en in Duitsland twee miljoen. Potentiële kopers zijn in Europa dus volop aanwezig. Met halal chocolade en kauwgum probeert Marhaba Foods deze consument te bereiken. In doorsnee varianten van deze producten kunnen mogelijk emulgatoren voorkomen waarvan niet duidelijk is of het afkomstig is van een halal geslacht dier.

Gjalt Landman, de verkoopdirecteur van het nog jonge bedrijf, zegt met Marhaba een echt halalmerk aan het assortiment van de retail te willen toevoegen. De jonge ondernemers kiezen bewust voor de doorsnee supermarkt. “Want de tweede en derde generatie moslims zijn net als de Nederlanders op zoek naar gemak. Ze willen maar naar één supermarkt om alles in een keer te kunnen inslaan”, legt Landman uit.

Uit eigen onderzoek van Marhaba blijkt dat als deze groep geen halal producten aantreft op de schappen, ze overstappen op vegetarische producten. Landman levert minder aan traditionele winkels. Om twee redenen. “We zien dat 25 procent van onze producten wordt gekocht door niet-moslims. Bovendien hebben traditionele winkels geen centrale inkooporganisatie waardoor zaken doen heel moeizaam verloopt.”

Het assortiment bevat nu tien zoetwaren en twee bolognesesauzen. De halal chocolade laat het bedrijf maken bij een speciaal gecertificeerde fabriek. Alles is in een procedureel handboek vastgelegd. “Als op een productielocatie bijvoorbeeld ook alcohol wordt gebruikt in bonbons, dan produceren ze op maandagochtend als eerste op de schone productielijn onze chocoladerepen.”

Certificering
De controle van de chocolade en de andere snoepwaren voert Halal Audit Company (HAC) uit. HAC merkt dat bedrijven die al een HACCP-systeem hebben, al voor driekwart voldoen aan een halalkeuring. De belangrijkste wijzigingen vinden plaats bij de opslag van ingrediënten. “Bedrijven horen haram en halal ingrediënten apart op te slaan. Bovendien moet het etiket duidelijk aangeven wat in de verpakking zit.” Auditor Murat Korkmazyurek van HAC meldt dat in een fabriek waar ook dierlijke ingrediënten worden verwerkt, een strikte scheiding met halal ingrediënten en een goed gedocumenteerd schoonmaaksysteem noodzakelijk zijn om het halalcertificaat te verkrijgen.

Traditionele supermarkten
Hoewel Landman van Marhaba Foods minder levert aan traditionele winkels heeft Dunya International geen problemen om halal producten in te kopen. In deze Nijmeegse internationale traditionele supermarkt staan de potjes appelmoes van Hak keurig naast de Turkse jam. In totaal verkoopt deze drukbezochte supermarkt meer dan 10.000 artikelen uit 32 verschillende landen.

De vleesafdeling is geheel halal. Kadir Buyukkaya, eigenaar van deze Gelderse grootgrutter ziet dat mensen vooral halal kopen vanwege de kwaliteit en de prijs. “Ze zeggen dat ze het lekkerder vinden.” Hij merkt ook dat halal een markt op zich is geworden. “Sommigen misbruiken het geloof voor handel, er is nu zelfs halal shampoo!”

Certificeerder Ali-Salah ziet hierin een verschil in de perceptie van halal tussen eerste en tweede/derde generatie moslims. “Voor de oudere generatie betekent halal een schaap kopen bij de boer en het laten slachten bij een islamitische slager. De tweede en derde generatie zijn veel bewuster met hun geloof bezig en willen van elk product dat ze eten weten of het halal is.” Dit is ook zijn verklaring voor de toenemende vraag naar dit soort producten.

Bio-halal
Ook de oer-Hollandse retail speelt in op deze groeiende behoefte aan halal producten. Zo verkoopt Albert Heijn zestien verschillende producten allemaal in de categorie vlees en vleeswaren. De supermarktketen richtte een speciaal koelmeubel in voor de gekruide hamburgers, kebabspiezen en lamslappen. Sinds de introductie in 2006 is sprake van een stabiele groei. In 60 van de meer dan 800 filialen zijn deze producten te koop.

Dat zijn vooral de winkels in de Randstad met veel moslimklanten. Ook Super de Boer richt zich op de Randstad met zijn assortiment. Met meer dan honderd artikelen in de droge kruiden en een verzameling kant-en-klare maaltijden onder het merk Wereldkoks (onder andere bami-, nasi en rotimaaltijden) is het assortiment uitgebreider dan dat van concurrent AH.

En de ontwikkelingen gaan door. Marhaba Foods ontwikkelt een bolognesesaus met lamsvlees. De nieuwe fabriek van Mekkafood heeft uitbreidingsmogelijkheden genoeg om aan de vraag te voldoen. En het grootste probleem van Dunya International speelt op het personele vlak; de eigenaren hebben moeite om genoeg gekwalificeerd personeel te vinden.

Certificeerders hebben ook geen gebrek aan werk. Ali-Salah heeft onlangs een biologisch halalkeurmerk, HalalPlus, geïntroduceerd. “Voor de hoogopgeleide, milieubewuste moslim. Maar we verwachten dat ook de autochtone consument hier gevoelig voor zal zijn. Een Duitse fabrikant diende onlangs een aanvraag in voor het certificeren van een biologisch halalworstje.”

Reageer op dit artikel