artikel

Stevia: afwachten of inhaken

Algemeen

Stevia levert geen calorieën, is zoet, natuurlijk en verboden in de EU. Voedselveiligheidsinstantie EFSA beoordeelt de zoetstof binnen twee jaar. In Zuid-Amerika en Japan wordt het al jaren veelvuldig gebruikt. Is Stevia het wondermiddel dat obesitas te lijf zal gaan en moeten we in Europa daar dan niet als de wiedeweerga mee aan de slag om de boot niet te missen?

‘Stevia? Nee dat is nog niet toegestaan’, is het veel gehoorde antwoord op de vraag of fabrikanten bezig zijn met de zoetstof. Ook in de frisdrankenbranche, waar zoetstoffen toch een veelgebruikt goed zijn, leeft het stofje nog niet overal. “Uiteraard juicht de branche ontwikkelingen op het gebied van zoetstoffen toe en maken wij ons sterk om de scepsis over zoetstoffen in het algemeen weg te nemen. Toch kunnen we nog niet specifiek iets over Stevia zeggen, omdat het nog niet is goedgekeurd”, laat Dominique Goedegebuure van de Nederlandse Vereniging Frisdranken, Waters, Sappen weten.

Coca-Cola versus Pepsi
Twee grote spelers in dezelfde frisdrankenwereld bereiden zich wel voor op de komst van Stevia. Coca-Cola doet dat in samenwerking met Cargill en PepsiCo is een verband aangegaan met Whole Earth Sweetener. Coca-Cola en Cargill brengen samen Truvia op basis van rebiana (volgens de fabrikanten de best smakende delen van de Stevia-plant) op de markt. Tenminste, er lopen aanvragen in de VS en Europa.

“We wachten eerst de toelatingsprocedure af. Truvia is onderdeel van een belangrijke strategische route. Het haakt aan op de sterk groeiende trend naar light-producten”, zegt Guido van Alphen woordvoerder voor Coca-Cola. Hij ziet Stevia vooral als aanvulling op de al gebruikte kunstmatige zoetstoffen en denkt dat vervanging van de kunstmatige variant niet aan de orde is. “Een op de drie frisdranken is tegenwoordig light. Stevia kan meewerken aan de verdere doorgroei van light.”

PepsiCo heeft het drankje Sobelife als eerste op de markt gebracht in Peru. Dit drankje bevat Purevia, de zoetstof op basis van Stevia, ontwikkeld in samenwerking met Whole Earth Sweetener. Het voedingsmiddelenbedrijf ziet producten met Stevia als een mooie aanvulling op het bestaande assortiment. Of Stevia kunstmatige zoetstoffen zal gaan vervangen laat Cees-Jan Adema, woordvoerder van PepsiCo, nog in het midden. “Aan het einde van de rit bepaalt de vraag van de consument het aanbod.”

België versus Nederland
In Nederland houdt Stevia de gemoederen nog niet echt bezig, maar in België beginnen de harten wel sneller te kloppen als het woord Stevia valt. Vooral bij professor Jan Geuns van de Katholieke Universtiteit Leuven (KULeuven). Hij is een groot voorstander van de natuurlijke zoetstof en strijdt al jaren om het product goedgekeurd te krijgen in Europa. Hij is een van de oprichters van Eustas (European Stevia Association), een non-profit organisatie die als doel heeft aan te tonen dat Stevia veilig is. Zijn naam prijkt onder menig onderzoek naar de zoetstof en hij is er heilig van overtuigd dat de stof veilig is.

“Hopelijk gaat Stevia alle kunstmatige zoetmiddelen vervangen”, zegt Geuns. Hij is bang dat de EU achter gaat lopen. “In Zwitserland is Stevia nu ook gedeeltelijk toegelaten. Daar is een frisdrank met Stevia op de markt die toestemming heeft gekregen.” Geuns vindt het spijtig dat EFSA pas juni volgend jaar toekomt aan het beoordelen van het dossier. Andrew Cutting van EFSA laat desgevraagd weten dat de deadline voor voltooiing van de aanvraag maart 2010 is. Dat lijkt misschien nog ver weg, maar een aantal onderzoeksinstellingen samen met het innovatiecentrum Flanders’ FOOD nam alvast het initiatief om Vlaamse bedrijven te ondersteunen die willen beginnen met Stevia.

Bij de Nederlandse innovatiemotor Food Valley zijn nog geen projecten over Stevia gestart, om het contrast tussen de buurlanden nog maar eens te illustreren. Het Vlaamse project wil producten bereiden met Stevia of steviol glycosiden. De gerichte keuze van steviol glycosiden en de stabiliteit van de zoetstof in levensmiddelen vormen de hoofdonderdelen van de studie. Maar ook vragen over smaak komen aan bod. Bedrijven in verschillende voedingscategorieën werden uitgenodigd om deel te nemen.

“De topic leeft”, zegt Annelies Vandamme, wetenschappelijk medewerker bij Flanders’ FOOD. “Het ziet ernaar uit dat er voldoende bedrijven zijn om het project te laten doorgaan, al zijn nieuwe deelnemers natuurlijk ook nog steeds welkom” De partners in het Vlaamse project zijn ervan overtuigd dat nu de tijd is om met Stevia te starten. Of, zoals het laboratorium voor functionele biologie (KULeuven), de katholieke Hogeschool van Oostende en het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) in hun projectplan schrijven: “Het is onze overtuiging dat de Vlaamse bedrijven zich nu al moeten voorbereiden en niet moeten wachten tot de giganten de markt hebben ingepikt; dan is het te laat.”

Wondermiddel
Is Stevia een wondermiddel? Als we Geuns mogen geloven wel. Hij wijst op onderzoeken waarbij een gram Stevia per dag de gevoeligheid voor insuline kan verhogen. Een uitkomst voor mensen met diabetes type 2 waarbij het lichaam niet meer goed reageert op insuline. Dit zou een medische toepassing waarbij Stevia onder toezicht wordt toegediend kunnen zijn.

Wat voedingsmiddelen betreft zijn er tal van mogelijkheden in alle productcategorieën. Alleen in zure producten wordt Stevia waarschijnlijk afgebroken. Vooral bij lange houdbaarheid, maar daar is nog meer onderzoek naar nodig, zegt Geuns. Grootste nadeel blijft dus het ontbreken van toestemming. En iedereen is het er eigenlijk wel over eens dat ingrediënten pas gebruikt mogen worden na dat is vastgesteld dat ze veilig zijn. In het geval van Stevia gaat dat nog wel even duren. Blijft de vraag of je als fabrikant gaat wachten op goedkeuring of nu al gaat inhaken op de ontwikkelingen rond deze natuurlijke zoetstof.

Reageer op dit artikel