artikel

‘Robotisering neemt enorme vlucht’

Algemeen

‘Robotisering neemt enorme vlucht’

Robots gaan ons verrassen met nieuwe toepassingen. Dat verwacht senior onderzoeker Linda Kool van het Rathenau Instituut. Robots kunnen bijvoorbeeld een rol krijgen bij productontwikkeling. Maar om een echte robotiseringsslag te maken, zullen veel bedrijven hun hele productieproces opnieuw moeten inrichten. Dit artikel komt uit de printuitgave van VMT 15.

Robotisering neemt de komende jaren een enorme vlucht, voorspelt senior onderzoeker Linda Kool. “De technologie is zo ver ontwikkeld dat robots goed toepasbaar zijn in de voedingsmiddelenindustrie”, schetst ze de stand van zaken. “Je moet dan denken aan fysieke robots, slimme software en bijvoorbeeld smartglasses.” Kool legt uit dat deze technologieën op twee manieren zijn in te zetten. Met een relatief kleine investering kunnen ze het bestaande werk voor het personeel eenvoudiger of lichter maken. “Maar voor een vergaande robotisering moeten veel bedrijven hun hele productieproces opnieuw inrichten. De inzet van robots vereist een robotvriendelijke omgeving.”

Smartglasses bij bakkerij

Als voorbeeld van een toepassing noemt Kool de biologische bakkerij De Trog in België, die drie jaar geleden smartglasses aanschafte voor de orderpickers. Het bedrijf bakt zo’n 50 verschillende broden die ’s morgens klaargezet moeten worden voor 150 klanten. “Dit was altijd een ingewikkelde klus voor de orderpickers en daardoor ging er weleens wat fout”, vertelt ze. “Ze hebben dit opgelost met smartglasses.” Met deze intelligente bril kijkt de orderpicker naar de barcode van de klant. De bril scant de code en de juiste bestelling verschijnt in het glas. Omdat de medewerkers beide handen vrij hebben, kunnen ze sneller werken. Bovendien is het aantal fouten met twee derde gereduceerd. Kool: “Dit is een mooie toepassing, maar het is nog geen robotiseringsslag. Daarvoor zou het hele proces opnieuw ingericht moeten worden. Dit vergt een forse investering en het is de vraag of dit voor ieder bedrijf nodig is.”

Ford voorloper

De onderzoeker zegt dat deze ontwikkeling vergelijkbaar is met de mechanisering die al 200 jaar plaatsvindt. “Ambachtslieden hebben het werkproces altijd op hun eigen manier ingericht. De mechanisering maakte dit werk gemakkelijker. Een echt grote stap werd echter pas gezet toen fabrikanten het proces op een andere manier gingen inrichten. Ford was daar voorloper in. Deze autofabrikant deelde het proces op in stappen en standaardiseerde de taken. Zo ontstond er een productielijn. Dit gaf de basis om het hele proces te mechaniseren en later te automatiseren. Bij robotisering werkt het net zo.”

Winnende combinatie

Niet elk bedrijf kan zich de investering veroorloven die daarvoor nodig is. Kool verwacht dat robotisering daarom het snelst gaat bij grote bedrijven. “En elk bedrijf zal zoeken naar de winnende combinatie tussen mensenwerk en robotisering”, zegt ze. “Een robot heeft een aantal voordelen. Hij kan 24 uur per dag doorwerken en levert over het algemeen een consistenter resultaat dan de mens. Bovendien zijn sommige taken zwaar of slecht voor de gezondheid, zoals het spuiten van auto’s met verf. Het is logisch om dit als eerste over te laten aan een robot. Aan de andere kant mist een ro bot soms de flexibiliteit die voor sommige taken nodig is. Daarom is hij bij complexe taken niet altijd sneller. En soms is er gevoel bij nodig. In de groente- en fruitsector zijn veel werkzaamheden gerobotiseerd, zoals het oogsten. Sommige taken blijven echter lastig voor een robot, zoals het verwijderen van het schutblad bij groentes. De robot moet precies zien hoe dit blad vastzit en hij mag niet te hard trekken. Deze taak kan nog altijd beter worden uitgevoerd door mensen.”

Medewerkers betrekken

Bij de aanschaf van een robot moeten ondernemers rekening houden met een aantal zaken. “In de eerste plaats is het belangrijk om de medewerkers mee te nemen in de verandering”, zegt Kool. “Schiphol is daar een goed voorbeeld van. De luchthaven zet robots in voor het tillen van de bagage, wat het werk verlicht. Een koffer van 20 kg voelt daardoor bij wijze van spreken aan als een van 2 kg. Schiphol heeft de medewerkers betrokken bij dit veranderingsproces. Daardoor zagen zij dat het werk niet zou verdwijnen en minder zwaar werd. Dat wil niet zeggen dat de komst van robots het werk er altijd leuker op maakt. Het biedt misschien nieuwe kansen voor medewerkers met gevoel voor techniek. Omdat niet iedereen die slag kan maken, is het belangrijk daar oog voor te hebben.”

Cybercrime is risico

Ook cybercrime is een nieuw risico. “We zien dat veel bedrijven die risico’s onder- schatten”, zegt Kool. “Je hoeft natuurlijk niet bang te zijn dat de Russische inlichtingendienst gaat inbreken bij de robot van de bakkerij op de hoek. Maar bedrijven lopen wel degelijk nieuwe risico’s bij de aanschaf van een robot. Ik zou daar niet te naïef in zijn. Ict-leveranciers bieden allerlei beveiligingsproducten en -diensten aan. Waar het de mkb-bedrijven echter aan ontbreekt is voldoende kennis om in te schatten of die de juiste oplossing bieden in hun situatie. Daarom is het goed dat het vorige kabinet op Prinsjesdag bekendmaakte dat er 2,5 miljoen euro per jaar wordt uitgetrokken voor een Digital Trust Centre. Dit centrum moet ondernemers helpen hun eigen cybersecurity op orde te krijgen.” En zoals elk elektronisch apparaat kan een robot een keer uitvallen. Kool: “Veel bedrijven hebben onderhoudsmonteurs in dienst die storingen kunnen verhelpen. Maar wat doe je als een robot voor langere tijd uit de running is? Nu de robotisering toeneemt, komen ook daar nieuwe oplossingen voor. Er is bijvoorbeeld al een uitzendbureau voor robots. Hier kunnen bedrijven robots inhuren om hun capaciteit te verhogen of om hun eigen robot tijdelijk te vervangen.”

Productontwikkeling

Kool verwacht dat robots ons in de nabije toekomst nog gaan verrassen. Zij kunnen bijvoorbeeld een functie krijgen in productontwikkeling. “De robot Chef Watson van IBM is al in staat om recepten te ontwikkelen. Hij houdt daarbij rekening met de smaakvoorkeuren. Een chef-kok die met deze robot heeft gewerkt, was enthousiast omdat hij door de robot op nieuwe ideeën werd gebracht.” Toch verwacht de onderzoeker dat zeker niet alles gerobotiseerd kan worden. “Je zult altijd mensen nodig hebben omdat zij flexibeler zijn.”

 

Dit artikel verscheen in de printuitgave van VMT 15 binnen het thema Mensen en Loopbaan.

Reageer op dit artikel