artikel

Eetlustremmend en cholesterolverlagend

Algemeen

Niet matigen en toch gezond blijven. TNO Kwaliteit van Leven ontwikkelde functionele ingrediënten waarmee dat ideaal binnen handbereik kan komen. Reuteran is een natuurlijke eetlustremmer die mensen langer een vol gevoel geeft. En sfingolipiden helpen het cholesterolgehalte te verlagen, terwijl ze tegelijkertijd het triglyceridegehalte aanpakken.

Gezond eten en meer bewegen – voor veel mensen is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Vandaar het succes van functionele voedingsmiddelen die de gezondheid bevorderen zonder dat mensen hun leefstijl hoeven aan te passen. Denk aan Becel Pro-Active en Benecol met plantensterolen en stanolen die cholesterolverlagend werken. TNO ontwikkelde twee nieuwe, natuurlijke ingrediënten die kunnen helpen overgewicht en het metabole syndroom te bestrijden. Een ervan is ‘reuteran’, een ingrediënt dat een vol gevoel veroorzaakt zodat mensen minder gaan eten. Het andere zijn ‘sfingolipiden’ die het cholesterolgehalte sterk verlagen, maar ook – en dat is nieuw – het triglyceridegehalte in het bloed verlagen.

Verzadigend effect
De melkzuurbacterie Lactobacillus reuteri produceert een uniek exopolysaccharide, ‘reuteran’, dat is opgebouwd uit glucose en slecht afbreekbaar is door amylases in het maagdarmkanaal. Reuteran heeft daardoor een lage glycemische index: door de langzame afbraak komt glucose langzaam in het lichaam. Bovendien wordt reuteran onder zure omstandigheden, zoals in de maag, viskeus. Dit effect wordt versterkt in aanwezigheid van eiwitten, die in elke maaltijd aanwezig zijn. De verhoogde viscositeit, die de maaglediging kan vertragen, zorgt er samen met de lage glycemische index voor dat er langer een verzadigd gevoel blijft bestaan. Uit een proef met vrijwilligers blijkt dat inname van reuteran tot een significant verminderd hongergevoel leidt gedurende vier uur na de maaltijd. Het gevoel van ‘vol zitten’ was met reuteran ook gedurende vier uur significant groter dan in de controlegroep die geen reuteran at. Het effect van reuteran op ‘trek in eten’ en de hoeveelheid voedsel die men zou willen eten waren significant anders ten opzichte van maltodextrine (controle). De insuline- en glucoseniveaus werden door reuteran gunstig beïnvloed. De stoelgang werd niet beïnvloed.

Reuteran lijkt een duidelijk effect op bloedglucose en insuline te hebben en een gunstig effect op subjectieve hongergevoelens. Reuteran kan als verzadigend ingrediënt helpen om de voedselinname te beperken en daarmee overgewicht te bestrijden.

Cholesterolverlager ‘plus’
Sfingolipiden zijn lichaamseigen stoffen die tevens in geringe hoeveelheden voorkomen in melk, ei, vlees, bakkersgist en soja. Van de meer dan 300 verschillende sfingolipiden komen sfingomyeline (uit melk en ei) en cerebrosides (uit groente en soja) het meest voor. Het grote verschil tussen sfingolipiden en andere lipiden (triglyceriden en fosfolipiden), is de sfingolipidebase die onderdeel uitmaakt van elk sfingolipide. De ontdekking dat sfingolipiden betrokken zijn bij vele essentiële levensprocessen is pas een paar jaar oud en over de effecten van sfingolipiden in de voeding is nog weinig bekend.

TNO heeft het effect van enkele sfingolipiden op het cholesterol- en triglyceridegehalte onderzocht in speciale muizen die net als de mens van (te) vette voeding een hoog cholesterol- en triglyceridegehalte krijgen. Afhankelijk van de soort lipide en de dosering daalden het plasmacholesterolgehalte én het plasmatriglyceridegehalte met 20 tot 60% in het bloed van de muis. Vooral het verlagen van de triglyceriden is bijzonder en onderscheidt sfingolipiden van de populaire sterol- en stanolesters. Een zeer belangrijke waarneming was dat de levers van deze muizen veel minder vetopslag vertoonden en dat er tevens minder ontstekingsmarkers in het bloed aanwezig waren. Dit is indicatief voor een betere algemene gezondheid en vooral voor een betere levergezondheid.

Effect in de mens
In een proef met vrijwilligers werd het effect van een sfingolipide ook in mensen aangetoond. Er werd geen significant effect op het bloedtriglyceridegehalte gevonden, maar dit is verklaarbaar door het geringe aantal vrijwilligers dat aan de studie deelnam. Bij een dagelijkse inname van slechts een gram sfingolipide daalde het totale plasmacholesterol met 10% en het LDL-cholesterol met 13%. Ter vergelijking: om deze percentages te bereiken met de gangbare plantensterolen en stanolen is een dagelijkse inname van twee tot drie gram nodig. Plantensterolen en stanolen verlagen bovendien het triglyceridegehalte in het bloed nauwelijks.

Sfingolipiden lijken dus qua cholesterolverlaging twee tot drie keer zo effectief te zijn als de commercieel toegepaste plantensterolen en stanolen. Bovendien zouden ze, zoals de muizenproeven aantonen, ook in de mens triglyceriden kunnen verlagen en leverfuncties verbeteren.

TNO toonde tevens aan dat sfingolipiden in diermodellen effectief zijn in het verbeteren van de insulinewerking, het voorkómen van vette lever en het voorkómen van arteriosclerose. Daarmee zijn sfingolipiden een nieuw effectief ingrediënt voor het bestrijden van het metabole syndroom.

Reageer op dit artikel