artikel

Grenzeloze frisdranken

Algemeen

Frisdranken zijn wereldwijd razend populair. Wel treden er binnen dit drankensegment verschuivingen op. Zo maakt gebotteld water opgang ten koste van koolzuurhoudende frisdranken. Opvallende trend is de opkomst van gezondheidbevorderende functionele frisdranken. Ook nieuwe smaken zijn in zwang. En er worden verrassende combinaties met vruchtensappen, zuivel en soja ontwikkeld.

De deelnemers aan het van 2 tot 4 maart in Amsterdam gehouden ‘First Global Soft Drinks Congress’ werden virtueel verwend met honderden voorbeelden van nieuwe, originele frisdranken. Het Britse adviesbureau Zenith International uit Bath organiseerde deze bijeenkomst voor de eerste maal. Met sprekers en deelnemers uit alle windstreken, van Europa tot en met Noord- en Midden-Amerika alsook Australië en Japan, bleek het congres inderdaad ‘global’ te zijn. Het toonde aan dat de frisdrankensector springlevend is en heeft begrepen waar de behoeften van de hedendaagse consument liggen.

Nieuwe smaken
Een opvallende trend bij de ontwikkeling van nieuwe frisdranken zijn de nieuwe smaken. Zo bracht het Oostenrijkse bedrijf Vöslauer in zijn ‘Balance’-lijn waters uit met de smaken ‘blood orange’/koriander, abrikozen/gember, ananas/grapefruit/aloë vera en roos/granaatappel. In Duitsland presenteert Ileburger in zijn ‘Wellness Relax’-lijn een perzik/mango/lapacho theedrank. Andere voorbeelden zijn dranken met diverse plantenextracten zoals pepermunt of ginkgo biloba.
Voor een deel kwam deze smaaktrend uit gezondheidoverwegingen voort. Daarbij kan worden gedacht aan de enkele procenten vruchtensap die zijn toegevoegd of de verrijking met kruidenextracten en gezondheidbevorderende functionele ingrediënten.

Light
Gezondheid, en specifiek het inmiddels erkende wereldwijde probleem van zwaarlijvigheid, speelt daarnaast ook in andere zin in de frisdrankensector. Laagcalorische (in het Engels ‘diet’ en bij ons ‘light’ genoemd) dranken zijn troef. Als resultante hiervan hebben suikerhoudende dranken marktaandeel ingeleverd.
Opvallend is dat consumenten óf caloriearme óf reguliere suikerbevattende producten kiezen en deze ook afwisselend consumeren. De ‘tussenin’-producten met half suiker en half zoetstof, bijvoorbeeld C2 (van Coca-Cola) en ‘Edge’ (van Pepsico), blijken minder succesvol te zijn (zie foto). Wel zijn er regionaal grote verschillen. Zo is er in Duitsland een potentieel grote markt voor producten met een gereduceerd caloriegehalte. Op de Britse markt vertegenwoordigen de ‘partially sugar replaced’-producten een ‘derde segment’ naast suikerhoudende frisdranken en frisdranken met zoetstoffen.

Functionele frisdranken
Geheel beantwoordend aan een toenemend gezondheidbewustzijn bij de consument, is de opkomst van ‘functionele’ frisdranken. Het gaat om gezondheid¬bevorderende producten en dranken die het risico op het ontstaan van ziekten verminderen. Feit is wel dat het vooral de beter gesitueerde en ontwikkelde bevolkingsgroepen zijn die deze producten eerder en meer consumeren.
Tijdens het congres werd over soorten functionele dranken gediscussieerd. Een onderverdeling in categorieën bleek moeilijk. De grenzen zijn aan het vervagen en (traditionele) frisdrankcategorieën lopen meer en meer in elkaar over (zie schema).

Regionale verschillen
Wereldwijd vertoont de categorie gebotteld water de grootste groei van de verschillende categorieën frisdranken (zie kader). Globale statistieken vertellen echter een verhaal. Het andere verhaal is dat elke regio in de wereld zijn eigen trends kent.

Een buitengewone groei laten bijvoorbeeld in Duitsland de ‘schorles’ zien. Dit zijn frisdranken die een 50/50-mengsel vormen van mineraalwater en helder vruchtensap. Eveneens razend populair in Duitsland, en ook in Oostenrijk, zijn de zogenoemde wellness-dranken. Voorbeelden zijn de multivitaminevruchtendranken en de ACE-antioxidantdranken. In continentaal Europa maken vooral de combinatiedranken van zuivel en vruchtensap opgang.

De winnende concepten in de Verenigde Staten en Japan zullen naar verwachting binnen afzienbare tijd naar Europa overwaaien. Daarbij gaat het om:
– ‘lifestyle’-drankjes, die goed zijn voor hart, gewrichten, ogen, huid, et cetera.
– ‘sportwaters’, voedingscomponenten bevattende drankjes die de fysiologische behoeften van sportmensen afdekken.
– ‘near-water drinks’, waters met vitaminen, mineralen, voedingsvezels, aminozuren en andere voedingsstoffen.
– ‘smoothies’, een moeilijk te definiëren categorie van dranken die gekarakteriseerd worden als mengsels van (meestal) zuivel en vruchtensap of -puree. De vruchtencomponent geeft het product een zachte en ietwat smeuïge (‘smooth’) textuur. Door hun samenstelling worden smoothies als uiterst gezond beschouwd.

Great taste
Smaak en dan ‘great taste’ is een absolute voorwaarde voor succes van frisdranken, zo vertelde elke inleider tijdens het congres. Toch viel op dat de uitkomst van productontwikkelingswerk nogal eens te wensen overlaat. Dit kon worden gestaafd aan de producten die op het congres beschikbaar waren om te proeven. Ondanks het gegeven dat bepaalde kruiden bevattende functionele waters weinig smaak hadden, zijn ze, aldus de sprekers, in de markt succesvol.

Remmen
De grote innovatiedrang van de drankenindustrie heeft naast nieuwe producten ook innovatieve, op convenience afgestemde verpakkingsvormen opgeleverd. PET en andere plastic materialen maakten een zeer individuele vormgeving mogelijk. Kleine, handzame verpakkingen (’single serve’) stimuleerden en populariseerden de buitenshuisconsumptie.

Maar de industrie heeft ook te maken met invloeden die innovatie bemoeilijken. In relatie tot de verpakkingsontwikkelingen is dat het milieu. In Duitsland bijvoorbeeld, leidde milieuoverwegingen tot de ‘Verpackungsverordnung’ waarmee wegwerpverpakkingen aan banden worden gelegd.

Remmend voor vernieuwing is verder de toenemende kracht van de internationale detailhandel. De drankenindustrie wordt tot messcherpe prijsconcurrentie gedwongen. Op het congres viel te beluisteren dat dit niet alleen een remmende invloed op innovatie heeft en zal blijven hebben, maar dat het zelfs het bestaansrecht van merkartikelenfabrikanten bedreigt. Een factor die tevens druk uitoefent op de marges van de voedingsmiddelenindustrie zijn de steeds strenger wordende voedselveiligheidseisen.

Innovaties
Enkele van de nieuwe producten en productcategorieën die op het congres de revue passeerden, zijn zeker het vermelden waard. ‘Lipton Green Tea’ van Unilever past in de categorie functionele dranken (zie foto). Het vormt voor Unilever een versterking in het segment ijsthee. De positieve effecten voor de gezondheid van groene thee, in het bijzonder dankzij het hoge gehalte aan polyfenolen met een sterke antioxidantwerking, zijn reeds lang bekend. Consumenten zien groene thee als een natuurlijk en oorspronkelijk en daarom betrouwbaar product. Het beantwoordt goed aan de wereldwijde trend van ‘looking and feeling better’.
Opvallend was ook het aantal nieuwe, vooral op jongeren gerichte producten. Deze bevatten vrijwel altijd vruchtensap, soms in combinatie met zuivel, zijn altijd verrijkt met vitaminen en vaak ook met mineralen. Voorbeelden van frisdrankenproducent Cadbury Schweppes zijn ‘Bio Trina’, een met melk verrijkt product met 20% sap en toegevoegde vitaminen A, C en E, en ’Oasis Top Doo’ (zie foto’s).

In de categorie vruchtendranken hebben consumenten de toegevoegde smaak van ‘blood orange’ ontdekt. Het rode sap van de bloedsinaasappel leent zich door zijn zuurbittere smaak en donkere kleur uitstekend voor mengsels met de gewone (blonde) sinaasappel en vele andere vruchtensoorten.

De opkomende categorie probiotische dranken is vooral in Scandinavië populair. Het zijn dranken die levende bacteriën bevatten. De bacteriën overleven het maagzuur en de gal en bereiken intact de dikke darm om daar hun goede werk te doen. Mede dankzij de kleine flesjes van onder andere Yakult, Actimel (Danone) en LC1 (Nestlé) wordt langzaam maar zeker het bewustzijn van de goede werking van deze probiotische bacteriën bij West-Europese consumenten versterkt. Er mag daarom worden verwacht dat meer probiotische dranken op de markt verschijnen, in het bijzonder mengproducten van vruchtensap en zuivel.

Sojadranken
Een opkomende productcategorie is die van sojadranken. Deze hebben lang moeten lijden onder het slechte imago van een boonachtige smaak. Zowel nieuwe technologieën bij de productie van de sojamelk als de combinatie met maskerende ingrediënten (bepaalde vruchten¬sappen en aroma’s) lijken dit probleem vrijwel te hebben opgelost. Ook het gebruik van eiwitisolaten uit soja draagt bij aan smaak zonder ‘off-taste’. De verwachting is dat vanwege de vele erkende of vermoede gezondheidsvoordelen van soja (hart, botten, suikerziekte, vrouwenproblemen tijdens de overgang, kanker) de toepassing van sojamelk en soja-eiwit in dranken sterk zal toenemen. In Europa is deze trend al zichtbaar in het Verenigd Koninkrijk en Spanje.

Reageer op dit artikel