artikel

Fraude tegengaan met PIA-standaard

Voedselveiligheid & Kwaliteit

Fraude tegengaan met PIA-standaard

De Product Integrity Audit (PIA), ontwikkeld door Albert Heijn en ISACert, moet fraude tegengaan en de productintegriteit kunnen waarborgen. Vooruit lopend op het VMT Food Event op 14 april, waar de standaard uitgebreid wordt toegelicht, vertelt Rob van de Straat, qualitymanager Trusted Products bij Albert Heijn, over doel, opzet en eerste ervaringen. “We willen het bewustzijn bij onze toeleveranciers voor frauderisico’s vergroten.”

“Twee jaar gelden besloot Albert Heijn meer te focussen op fraudepreventie en integriteit. We hebben onze leveranciers ingedeeld in de risicocategorieën laag, midden en hoog. Datzelfde hebben we gedaan met de producten die we verkopen. Zet die twee tegenover elkaar in een matrix en al snel is duidelijk waar je weinig en veel risico loopt. Vervolgens hebben we samen met ISACert een standaard ontwikkeld waarmee we objectief in kaart kunnen brengen hoe het bij een toeleverancier is gesteld met fraude en integriteit. Deze Product Integrity Audit-standaard is eigendom van Albert Heijn.”

Vijf hoofdcriteria

“Kern van de standaard zijn de criteria die ervoor moeten zorgen dat toeleveranciers hun fraude- en inte griteitsrisico’s kennen, daarvoor passende beheersmaatregelen nemen en verbeterplannen opstellen. De vragen daarover hebben we gebundeld in vijf hoofdcategorieën: bedrijfscultuur & management, risicobewustzijn & productintegriteitsysteem, massabalansen & traceerbaarheid, beheersmaatregelen & verbeterplannen, en bedrijfskarakteristiek & indruk auditor.

De indruk en het gevoel van de auditor laten we nog niet meewegen in de eind score. Een certificerende instelling (CI) wil een bedrijf op een objectieve manier beoordelen, maar toch moet een auditor iets met zijn gevoel kunnen doen. Bijvoorbeeld dat hij de totaalscore met maximaal plus of min 10 procent corrigeert. Dat zou ik wel aan durven, maar we moeten dit nog samen met de CI’s verder uitwerken. Door de hoofdcriteria in een spiderdiagram te zetten, maken we als het ware een foto van een bedrijf. Daarop kunnen we zien wat de sterke en zwakke kanten zijn voor wat betreft fraude en productintegriteit. Over de dipjes gaan we met de leverancier in gesprek.”

Pilot met versleveranciers

“Begin vorig jaar hebben we de standaard getest, samen met Jacob Schilstra van ISACert, dat eveneens een presentatie op het Food Event houdt. In deze pilot participeerden onze dedicated versleveranciers van vlees en vis, sectoren met een hoogrisicoprofiel. We wilden weten hoe ver zij met fraudepreventie en productintegriteit zijn. Later volgden onze leveranciers van groente en groenteproducten en kaasleveranciers. Slechte situaties hebben we niet aangetroffen. Toch was het mooi om te zien dat zij ondanks hun hoge niveau door deze audit nog stappen hebben gemaakt. Naarmate productrendement belangrijker is en grondstoffen duurder zijn, blijken zaken als massabalansen beter ontwikkeld. Moeilijker wordt het bij samengestelde producten en sectoren die veelal werken met lage grondstofprijzen. Denk aan een AGF-sector.”

Samengestelde producten

“Over de nauwkeurigheid en frequentie van massabalansen maken en traceerbaarheid hebben we soms behoorlijke discussies gevoerd. Je ziet dat een aantal leveranciers na de audit duidelijke stappen hebben gezet. Ze hebben een batch nauwkeuriger omschreven en nauwkeuriger door de productie gevolgd, zodat ze beter weten in welke producten deze batch is verwerkt. Automatisering wordt erg belangrijk, zeker bij samengestelde producten zoals maaltijdsalades en pizza’s. Processen worden daarbij zo complex dat je deze vrijwel niet meer handmatig kunt beheren. Je zult moeten gaan werken met scanbare producten. Ook hebben we stappen gemaakt in de managementrapportages en interne audits. Directies zijn zich meer bewust van de risico’s.”

Uitbreiden naar alle categorieën

“Na de dedicated versleveranciers gaan we van elk van de overige productcategorieën drie bedrijven bevragen op de PIA-standaard. We onderzoeken alle categorieën. Daarmee onderstrepen we dat er overal fraude kan plaatsvinden, ook in sectoren en bedrijven waar je dat niet verwacht. Op deze manier krijgen we een beeld van wie en welke sectoren al met productintegriteit bezig zijn.

Behalve de PIA zetten we ook in op analyses van eindproducten en onaangekondigde audits. De PIA’s worden door ISACert uitgevoerd. De onaangekondigde audits doe ikzelf. Daarbij duik ik dieper in de AHrecepturen: kloppen die wel met de spe – cificaties in onze database, worden ze wel geproduceerd op de manier zoals we hebben afgesproken en kloppen de dozen en inkoop wel met wat we hebben afgesproken.”

Gespecialiseerde auditors

“Het screenen van alle productcategorieën is ambitieus, ook al omdat we tot nu toe met één CI werken die inmiddels twee van haar auditors hiervoor heeft opgeleid. Er zijn namelijk andere vaardigheden nodig. Het is een ander vak dan Foodsafety-auditor. Vandaar dat we een combinatie met audits voor voedselveiligheid alleen denkbaar achten bij laagrisicobedrijven met laagrisicoproducten.

Die PIA-auditor geven we een set aan hulpmiddelen mee. Denk aan onze klachtenregistratie, productspecificaties, interne rapporten van onaangekondigde audits of bezoeken van onze kwaliteitsmensen over het bedrijf en analyseresultaten van eindproducten. Daarnaast vraag ik de auditor extra aandacht te besteden aan producten waarin risicovolle ingrediënten worden verwerkt, bijvoorbeeld pijnboompitten of geitenkaas in maaltijdsalades. Met ISACert willen we de standaard en audit verder ontwikkelen.

Inmiddels zijn we ons – ook met het oog op de capaciteit – aan het oriënteren op een tweede certificerende instelling die ook veel ervaring heeft met traceerbaarheid en massabalansen. Na afloop van de audit schrijft de integrity- auditor een rapport met de non-conformities. De CI stuurt dit rapport ook naar ons op. Niet de CI maar wij kijken of een bedrijf de verbetermaatregelen heeft doorgevoerd. In eerste instantie zullen we ons daarvoor richten tot het hoofd kwaliteit van de onderneming. Als het rapport niet naar tevredenheid wordt opgevolgd, geven we dit door aan onze categorydirector en vragen we dit onder de aandacht te brengen van de directie van het bedrijf, bijvoorbeeld tijdens de eindejaarsgesprekken.”

Ervaringen tot nu toe

“De eerste ervaringen in de praktijk zijn goed. De PIA is vernieuwend en prikkelend. Soms is er ook wel wat irritatie. We spelen wel advocaat van de duivel door leveranciers te vragen of ze nu wel precies weten hoe een proces in elkaar steekt, hoe transparant hun keten eigenlijk is en of de grondstofspecificaties wel goed zijn vastgelegd. Voor een aantal van hen is dat een eyeopener.

Leveranciers kunnen voor de audit maximaal 100 punten halen: voor elk van de vijf hoofdcriteria 100 punten, waarvan dan het gemiddelde wordt genomen. De ervaring tot nu toe leert dat de score een bandbreedte vertoont van 30 punten.

In het algemeen kunnen we stellen dat leveranciers die in het verleden te maken hadden met een incident, hun zaken beter op orde hebben. Blijkbaar hebben zij geleerd van hun fouten. De huidige indeling en weging levert nog onvoldoende onder – scheidend vermogen op tussen laag-, midden- en hoog risicobedrijven. Daarom kijken we naar de samenstelling en zwaarte van de vijf hoofdcriteria. Nu wegen ze nog alle vijf even zwaar. Moeten we bijvoorbeeld traceerbaarheid & massabalansen zwaarder laten wegen? Als we eind dit jaar meer data hebben, kunnen we daar waarschijnlijk meer over zeggen.

Bij de samengestelde producten zien we nogal eens dat fabrikanten te weinig kennis hebben van producten die niet tot hun core behoren, zoals kruiden bij vleesverwerkers of vlees, kaas of noten bij producenten van maaltijdsalades. Wij helpen onze leveranciers de goede producten te kopen of de juiste leveranciers te kiezen. Daar kunnen nog grote stappen worden gezet. Voor voedselveiligheid is dat vaak al prima geregeld, maar wat betreft fraudepreventie en productintegriteit moet het bewustzijn nog duidelijk groeien. We gaan niet zo ver om leveranciers voor te schrijven van wie zij bepaalde grondstoffen moeten betrekken, daarvoor is het nog veel te vroeg. Tenzij we een risico erg hoog inschatten. We hebben veel liever dat onze toeleveranciers zelf op basis van eigen onderzoek en risico’s bepalen met wie zij in zee gaan.

Onze versvleesleverancier heeft spontaan de PIA uitgerold naar zijn toeleveranciers. Daarmee gaan ze een stap verder in de keten. Dat is nieuw. Tot nu toe richten we ons op de last stage of production, het bedrijf dat de laatste bewerking van een product heeft uitgevoerd.

Het is nog te vroeg om het er over al te hebben of de PIA een leveranciersvoorwaarde wordt. Eigenlijk vragen we met de PIA helemaal geen rare dingen. Het is veel meer dat we met onze leveranciers in gesprek zijn. We willen werken aan bewustwording en vinden dat belangrijker dan de PIA als leveringsvoorwaarde op te leggen.”

Integriteitsaudit breder beschikbaar

“Fraude en integriteit is niet iets dat Albert Heijn voor zichzelf wil houden. Dat moet branchebreed worden opgepakt. We zullen de productintegriteitsaudit daarom ook in breder verband bespreken. Ook via dit artikel en de lezingen op het Food Event willen we er de aandacht op vestigen. Er komt zeker een moment dat we als Albert Heijn zeggen dat we deze standaard voor fraude en integriteit breder beschikbaar willen stellen.

Het zou interessant zijn als er een soort RASFF-systeem komt voor incidenten met fraude en integriteit, zodat een sector daarvan snel op de hoogte is. Verder overwegen we om de fraudetool van SSafe, onlangs door Pricewater Coopers gelanceerd, op te nemen in onze standaard. Albert Heijn heeft ook input gegeven voor deze Food Fraud Vulnerability Assessment-tool en we zijn blij dat hij er inmiddels is. Het is een prima hulpmiddel voor bedrijven om een goed beeld te krijgen van de risico’s en hun kwetsbaarheden. Het is een goed middel ter voorbereiding op de PIAaudit. De tool is nog niet opgenomen in de standaard in de zin dat bedrijven hun rapportage erover beschikbaar stellen, maar we vinden het een interessante gedachte.”

Reageer op dit artikel