artikel

Zon, wind en biogas winnen terrein

Technologie & Techniek

Zon, wind en biogas winnen terrein

Heineken Nederland wil zijn brouwerijen en logistiek klimaatneutraal maken. De brouwerij in Den Bosch, waar onder andere het nieuwe bier Heineken 0.0% wordt gebrouwen, verwacht in 2020 op de helft te zijn met deze ambitie. Hoe? Met wind en biogas en een beetje zon. Dit artikel komt uit de printuitgave van VMT 10.

Het is een zonnige dag in juli als VMT de brouwerij van Heineken in Den Bosch bezoekt. Een dag waarop de 12.000 zonnepanelen op de gebouwen van Heineken in heel Nederland volop zonne-energie kunnen opslaan. “Die leveren momenteel twee procent van onze elektriciteitsbehoefte, de windturbine acht procent”, vertelt SHE-manager Wilfried Aarsen als we op het dak van het brouwhuis staan van de locatie Den Bosch en naar de diverse projecten kijken waarmee groene energie wordt gewonnen. De brouwerij staat niet ver van de Brabanthallen, dicht bij de Maas, en is omringd door bedrijven. Het bier bestemd voor de buurlanden gaat via de weg, de rest wordt beleverd via de scheepvaart. Ook grondstoffen komen via het water, zoals de mout uit onder andere Frankrijk. De kratten worden opgestapeld in containers. Via het water vinden ze hun weg naar de havens van Rotterdam en Antwerpen. De ambitie om klimaatneutraal te opereren, kan het bedrijf niet alleen realiseren. “We hebben daarvoor partners nodig, in de keten maar ook in de directe omgeving. Het is een puzzel”, legt Aarsen uit.

Innovation brewery

Heineken heeft drie brouwerijen in Nederland. De locatie in Zoeterwoude – the flexible global brewery – heeft de grootste capaciteit van de drie: 14 miljoen hectoliter per jaar. In Wijlre staat de Brandbrouwerij, die jaarlijks een half miljoen hectoliter van het speciaalbier produceert. Den Bosch – capaciteit: 6,2 miljoen hectoliter – wordt de innovation brewery genoemd. Hier rollen speciaalbieren van de band, zoals Affligem, Amstel Radler, H41, Wieckse Witte en het nieuwe bier Heineken 0.0%. In totaal worden er 68 biertypes in de hoofdstad van Noord-Brabant gebrouwen. “We maken hier meer specialiteiten en minder pils”, licht brouwerijdirecteur Pieter van der Meulen toe. “Deze brouwerij is daarom complexer dan de andere twee. We hebben twee brouwhuizen, vier gisttypes, 27 wortsoorten, negen verpakkingslijnen en dus 68 biertypes.” Heineken verwacht dat consumenten op termijn in hun aankoopkeuze de carbon footprint steeds zwaarder laten meewegen. Daarom focust de marktleider via het duurzaamheidsprogramma Brewing a Better World op een klimaatneutrale productie keten.

Klimaatneutraal bouwen

Het duurzaamheidsprogramma kent zes pijlers. Een ervan luidt minder CO2-uitstoot. “Naast verantwoorde alcoholconsumptie is dit in Nederland een van de belangrijkste pijlers”, vertelt duurzaamheidsmanager Esther Kruiper. De brouwerijen zijn verantwoordelijk voor elf procent van de totale CO2-voetafdruk van de multinational. “De rest zit buiten onze muren, onder meer in de productie van de grondstoffen en in het koelen bij onze klanten. We focussen in eerste instantie op verlaging van de CO2-uitstoot binnen onze muren, maar willen we helemaal klimaatneutraal worden, dan moeten we met onze supplychainpartners samenwerken.” Het doel is zowel de brouwerijen als de logistiek te vergroenen. “We hebben een hele lijst met mogelijkheden. Die hebben we gerankt. Het kopen van energiecertificaten staat voor ons helemaal onderaan. Het liefst wekken we duurzame energie zelf op, daarna kijken we wat we met onze omgeving kunnen doen.” De brouwerij draait op elektriciteit (40%) en stoom (60%). “Elektriciteit vergroenen is relatief gemakkelijk,” legt Kruiper uit. Dat doen de brouwerijen in Zoeterwoude en in Den Bosch met energie die afkomstig is van windturbines en zonnepanelen.

Biogas

Om de thermische behoefte aan energie om te zetten in duurzame energie, gebruikt de brouwerij geen aardgas maar biogas om de stookketels te verwarmen zodat ze stoom produceren. Op de vestiging in Den Bosch staat een van de eerste anaerobe afvalwaterzuiveringen die in Nederland werden geïnstalleerd. Die levert al anderhalf miljoen kubieke meter aan biogas rechtstreeks aan de ketels. Dit dekt zestien procent van de totale gasbehoefte. Maar de brouwerij wil graag nog meer biogas inzetten. Daarom werkt ze ook samen met het waterschap Aa en Maas, dat rioolwaterslib van de stad Den Bosch vergist. Het waterschap wekte eerst elektriciteit en warmte op, maar kon die warmte alleen in de winter kwijt. Het biogas dat daar wordt geproduceerd, gaat nu direct naar de brouwerij in plaats van naar een warmtekrachtcentrale. Voor het waterschap is dat ook duurzaam. Aarsen wijst mij waar het biogas van het waterschap wordt geproduceerd: op twee kilometer van de brouwerij. De gasleiding loopt onder het gebied door naar de brouwerij, die samen met bedrijven in de omgeving kijkt of hun reststromen omgevormd kunnen worden tot biogas in plaats van te worden vergist.

Voer voor koeien

Heineken gebruikt de grootste eigen reststroom bostel – 80 procent van het afval van de brouwerij – niet voor de productie van biogas. Het dient als voer voor de Nederlandse koeien omdat het veel vezels en mineralen bevat. “We halen er zo meer waarde uit,” verklaart Kruiper. “De duurzaamste toepassing is het gebruik voor humane consumptie. Dat gebeurt ook al op kleine schaal. Er wordt bijvoorbeeld brood of granola van gemaakt. Maar omdat we zoveel bostel hebben, gaat het meeste naar de koeien.” In Oostenrijk staat een Heinekenbrouwerij die al helemaal klimaatneutraal is. Daar wordt de bostel wel omgezet in energie. “Elke brouwerij zoekt uit hoe ze de uitstoot kan verlagen, de lokale omgeving speelt daarin een grote rol.”

Energiebesparing en efficiëntie

“We zijn al jaren bezig met efficiëntie en continuous improvement om energie en water te besparen”, vertelt Kruiper. De brouwerij in Zoeterwoude staat bovenaan in de efficiëntiebenchmark van Heineken Global. “Energiebesparing komt voor vergroening. Alles wat we daarna nog nodig hebben, willen we duurzaam winnen,” leggen Aarsen en Kruiper uit. Wat dat betekent, vertelt Aarsen terwijl we rondlopen in het oude brouwhuis met de karakteristieke koperen ketels. Die werden in 2005 buiten gebruik gesteld en door rvs-ketels vervangen. “Deze omschakeling betekende al een grote energie- en waterbesparing omdat we het proces hebben geautomatiseerd. De implementatie van het CIP-systeem zorgde voor een enorme besparing.”

Lange adem

“Ik werk nu negen jaar bij de brouwerij. We begonnen acht jaar geleden met biogas. Dat gaat pas nu echt lopen. In de loop van dit jaar verwachten we het eerste biogas van het waterschap. Vergroeningstrajecten zijn projecten van lange adem”, vertelt Aarsen. Kruiper valt hem bij: “Het duurde zeven jaar voordat de windturbines in Zoeterwoude operationeel waren. Er gaat een heel proces van vergunningen aan vooraf en dat vergt tijd. We geloven dat de consument van de toekomst dit wil. Als je niet op tijd begint, ben je niet op tijd klaar”, zegt Kruiper. Nu is 18 procent van de gebruikte energie CO2-vrij. “We hebben voor elke brouwerij een plan om het aanwezige gat te vullen.” Maar levert vergroening de producent ook direct wat op? Volgens Kruiper is duurzaamheid niet alleen een economische afweging. “Energiebesparing is een cost saving. Elke kilowattuur die je niet hoeft te kopen, is een besparing. Energievergroening is een investering en geen saving, maar wel een investering voor de toekomst.” Aarsen vult aan: “Belangrijk is wel dat de kostprijs niet te hoog wordt. We moeten ervoor waken dat we niet te duur gaan produceren, anders heeft de brouwerij hier geen bestaansrecht.”

Geen windexpert

Om efficiënt te kunnen brouwen, werkt de brouwerij samen met andere bedrijven. Onder andere via power purchase agreements (ppa’s). De brouwerij investeert dan niet zelf. Eneco exploiteert de windturbines en Heineken neemt gegarandeerd vijftien jaar windenergie af. “Wij zijn goed in bierbrouwen, maar geen expert in windenergie. We zijn wel klant en de turbines staan op ons terrein, maar we zijn geen eigenaar.” In de omgeving van de brouwerij in Den Bosch staat nu één windturbine. Er zijn plannen om nog vier windturbines te realiseren, waarvan er één beschikbaar wordt gesteld voor omwonenden. Aarsen: “Ze leveren veel energie, meer dan zonnepanelen, maar ze zijn wel veel zichtbaarder. Hoewel alle partijen hebben ingestemd met plaatsing, is er achteraf vaak discussie over de locatie.” Ze zijn echter hard nodig om de doelstelling te halen. Kruiper rekent voor: “Een windturbine levert evenveel energie als 12.000 zonnepanelen.” Ook voor panelen werkt de brouwerij met ppa’s, in dit geval samen met Solar Acces. “Wij zorgen dat de daken geschikt zijn en zij plaatsen de zonnepanelen.” Er is nog plaats voor 16.000 panelen. “We zijn nu in gesprek met alle partijen om het mogelijk te maken dat ze volgend jaar op de daken liggen.”

Reageer op dit artikel