artikel

‘Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn’

Ingrediënt & Product

‘Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn’

Gezond ouder worden is niet alleen het voorkomen of uitstellen van ziekte, maar met name het voorkomen en terugdringen van beperkingen in het functioneren.

Dat stelde het ministerie van Volksgezondheid in het rapport Gezonder ouder worden in Nederland in 2012. De onderzoeksgroep van professor Lisette de Groot van Wageningen UR houdt zich bezig met de vraag hoe dit te bereiken via voeding.

Op de dag van het interview zijn ouderen op meerdere manieren in het nieuws. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dat het aantal ouderen dat overlijdt na een val fors toeneemt. Een belangrijke oorzaak van de vele valpartijen is dat mensen ouder worden. Ze leven daardoor ook langer met ziektes en aandoeningen, meldt de NOS. Diezelfde dag was het ook nieuws dat de AOW-leeftijd in 2022 verder omhoog gaat. De reden hiervoor is de hogere levensverwachting volgens de nieuwste ramingen van het CBS. “Daar dragen we ook aan bij”, lacht professor Lisette de Groot. De Wageningse onderzoeksgroep van De Groot onderzoekt hoe de mens door inname van de juiste voeding gezonder oud kan worden.

Welk onderzoek voert u uit naar veroudering en voeding?
“Onze groep focust op drie onderzoekslijnen. De eerste is osteoporose oftewel botontkalking. Veel onderzoek daarnaar is uitgevoerd met vrouwelijke proefpersonen omdat vrouwen in de menopauze met botontkalking te maken krijgen. Het probleem speelt echter bij alle ouderen. Door de lage botmassa zijn ouderen vatbaarder voor breuken. Dat sluit aan bij het nieuwsbericht over het vallen van ouderen.

De andere twee onderzoekslijnen zijn sarcopenie en cognitieve achteruitgang. De eerste is verlies van spiermassa, dat vanaf het veertigste levensjaar in gang wordt gezet. De tweede is het verlies van geestelijke vermogens, dat gemiddeld rond het zestigste levensjaar begint en kan eindigen in dementie.”

Waarom ligt de focus op deze drie?
“We hebben bewust voor deze drie ouderdomsproblemen gekozen, omdat ze samen het lichamelijk en geestelijk functioneren van ouderen sterk beïnvloeden. Wat ouderen willen – en wij allemaal – is zolang mogelijk geestelijk en fysiek zelfredzaam zijn.”

Wat staat al vast uit het onderzoek naar een gezonde levensstijl van ouderen?
“Het is duidelijk dat een dagelijkse inname van 20 microgram vitamine D het risico op fracturen en valincidenten met 20 tot 28 procent verlaagt. Voor een goede botgezondheid is vitamine D zeer belangrijk. Uit de voedselconsumptiepeilingen van 2013 blijkt dat maar één op de vier man – nen en één op de vijf vrouwen het suppletie suppletie-advies naleeft. Daar valt nog een wereld te winnen.

Voor de invloed van voedingsmiddelen op cognitieve achteruitgang is nog maar weinig bewijs. De ontwikkeling van de ziekte is traag. In de beginfase van alzheimer zijn de waar te nemen verschillen in cognitieve achteruitgang daarom erg klein. Vitamine B12 wordt geassocieerd met het vertragen van alzheimer, maar een Nederlandse studie vond geen bewijs dat vitamine B12 en foliumzuur invloed hadden op het geheugen bij gezonde ouderen.

Sterker bewijs is er voor het tegengaan van sarcopenie. Een studie toonde aan dat de combinatie van consumptie van eiwit en krachttraining voor een significante verhoging van de spiermassa en spierkracht bij kwetsbare ouderen heeft gezorgd.”

Eiwit staat flink in de belangstelling. Ook in ouderenonderzoek?
“Dat klopt. Onderzoek naar de invloed van eiwit op spieren is ook binnen een kortere tijdspanne uit te voeren dan onderzoek naar dementie. De grote effecten die we zien bij het aanbrengen van sterke stimuli (krachttraining en een hoge
eiwitinname, red.) brengt de onderzoekswereld in beweging. Het wordt bijna een hype. Maar ook bij dit type onderzoek is het hard werken om de deelnemers voor het onderzoek zover te krijgen dat ze meedoen.”

Is er ook een overkoepelend onderzoek waarbij naar alle effecten van ouderdom wordt gekeken?
“Dit doen we in de Europese studie, NuAge genaamd. Alle drie onderzoekslijnen van mijn groep hangen ook samen. Zo heeft eiwit naast een effect op de spieren ook invloed op de botten. Vitamine D is ook belangrijk voor het functioneren van het brein en vitamine B is behalve voor de hersenen ook voor de botten van belang. Om het verouderingsonderzoek in Nederland bijeen te brengen, zijn verschillende partijen samen de Nederlandse Vereniging voor verouderingsonderzoek (NVVO) begonnen. We trekken samen op en lobbyen bij de overheid voor meer geld voor onderzoek naar veroudering.”

Hoe kunnen voedingsmiddelenbedrijven aansluiten bij het onderwerp gezonder ouder worden?
“Opschuiven richting gezondere voeding zoals beschreven staat in de richtlijnen Goede Voeding is altijd goed. Uit het groot Europees onderzoek Seneca bleek dat een gezonde levensstijl op zeventigjarige leeftijd – gezonde voeding, beweging, niet roken en matig alcoholgebruik – voor 65 procent minder sterfte zorgde in vergelijking met ouderen die dat niet naleven. Er loopt nu een ander Europees project NuAge waar – bij de effecten op celniveau bij consumptie van een mediterraan of een regulier westers dieet op de gezondheid van ouderen wordt onderzocht. De resultaten worden volgend jaar verwacht.

Ik verwacht ook dat de scheidslijn tussen medische en reguliere voeding voor ouderen vager zal worden. Fragiele ouderen van wie de eetlust afneemt, moeten voeding met meer nutriënten consumeren. Als ouderen gewicht beginnen te verliezen, kan het al te laat zijn. Ook de trend dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen, zal de zorg aan huis doen toenemen. Dat geldt ook voor de vraag naar voeding met genoeg nutriënten.”

Statistieken

  • Nederland telt begin 2015 3 miljoen 65-plussers, van wie 0,7 miljoen 80-plussers. Dit aantal zal de komende jaren snel stijgen. In 2040 leven er 4,7 miljoen 65-plussers in Nederland – 26 procent van de totale bevolking – onder wie 2 miljoen 80-plussers. Bron: CBS
  • Nederland telt op dit moment ruim 270.000 mensen met dementie. Door de vergrijzing en doordat de bevolking ouder wordt, stijgt dit aantal in de toekomst explosief. In 2040 zal ruim een half miljoen mensen lijden aan dementie. Bron: Alzheimer Nederland
  • Onder de Nederlandse bevolking wordt het aantal patiënten met een fractuur bij 50-plussers geschat op 80.000 per jaar. De jaarlijkse incidentie van een heupfractuur in de Nederlandse huisartsenpraktijk bedraagt ongeveer 1 per 1.000 bij personen ouder dan 65 jaar en ongeveer 5 per 1.000 bij 75-plussers. Het RIVM schat de prevalentie van osteoporose in de Nederlandse huisartsenpraktijk op 4 per 1.000 patiënten. De incidentie en prevalentie van fracturen en osteoporose zijn hoger bij vrouwen dan bij mannen en nemen boven de 65 jaar sterk toe. Bron: www.nhg.org
  • Uit Nederlands onderzoek bij ouderen blijkt dat 0 tot 15 procent van de gezonde ouderen sarcopenie heeft. Bij geriatrische patiënten is dit 2 tot 34 procent. Het percentage is afhankelijk van de definitie en de meetinstrumenten die men hanteert. Bron: www.voedingonline.nl
Reageer op dit artikel