artikel

‘Op de markt gericht en de deuren wijd open naar de buitenwereld’

Algemeen

Een hogeschool voor agro en food is het nog steeds. Maar HAS Den Bosch is inmiddels meer. Vanuit de strategie ‘van en voor het bedrijfsleven’ wordt vooral het MKB expertise geboden. De Master-opleiding die binnenkort van start gaat, slaat de brug naar een nieuw terrein: voeding en gezondheid.

Zo’n dertig mensen worden eind maart rond vijf uur ‘s middags verwelkomd bij HAS Den Bosch. Meest jonge mensen, veel vrouwen. Ze worden ontvangen met een bijzonder welkomstdrankje in een reageerbuisje en lopen langs een food design-expositie.
Het zijn geïnteresseerden in de nieuwe opleiding van het Anton Jurgens Institute die in september van start gaat. “We creëren een Professional Master voor een specifiek segment. Voedingskundige en gezondheidsaspecten worden gecombineerd met bedrijfskundig ondernemerschap”, vertelt Albert Zwijgers, lector aan HAS Den Bosch, Unilever-man en innovatiemakelaar voor het Food & Nutrition-programma.
Het Anton Jurgens Institute is een nieuw onderdeel van HAS Den Bosch, dat in de afgelopen tien jaar uitgroeide van een hogeschool voor landbouw en food tot een centrum voor open innovatie.

Deuren wijd open
Naast landbouw, tuinbouw en levensmiddelentechnologie kan een student in Den Bosch inmiddels ook de opleidingen bedrijfskunde, milieukunde, plattelandsvernieuwing en, van recentere datum, Food Design & Innovation volgen. Eerder die middag praat ik over de positie van HAS Den Bosch met Zwijgers en Jeroen Naaijkens, voorzitter van het college van bestuur, in de wandelgangen algemeen directeur. Naaijkens, “net zo oud als de HAS”, licht toe: “Enkele nieuwe opleidingen, zoals milieukunde en plattelandsvernieuwing, kwamen bijna automatisch voort uit maatschappelijke ontwikkelingen. Een bedrijfskundige opleiding paste uitstekend in de portfolio.”
Voor de nieuwe food design-opleiding was de koers die HAS Den Bosch zo’n acht jaar geleden inzette belangrijk: “Zelfstandig blijven en gericht zijn op de markt met de deuren wijd open naar de buitenwereld. HAS Den Bosch moest van en voor het bedrijfsleven blijven, zo luidde de strategie. Deze versterking van de ondernemersoriëntatie leidde tot het inzicht dat we ons meer op de consument moesten richten. Consumenten vragen productvernieuwing, smaakontwikkeling en nieuwe verpakkingen. Er zijn mensen nodig die producten in elkaar zetten, die creatief zijn en de kloof tussen R&D en marketing overbruggen. De nieuwe opleiding Food Design & Innovation is daar de resultante van. Bovendien is het een onderwerp dat leeft bij jongeren”, aldus Naaijkens.

Relatie met MKB
Op onderwijsgebied heeft de vernieuwing HAS Den Bosch geen windeieren gelegd. Kampten veel technische en agrarische opleidingen met sterk dalende studentenaantallen, in Den Bosch bleef de instroom op peil en staat de teller voor het aantal studenten al tien jaar constant op 1500.
Belangrijk hiervoor waren en zijn nog altijd de activiteiten die HAS Den Bosch heeft ontwikkeld gericht op bedrijven. HAS Kennistransfer groeide in vijftien jaar uit tot een professionele advies- en opleidingsorganisatie met een omzet van ruim € 2 miljoen in 2006. In 2007 zal dat € 3 miljoen zijn, met circa 40 medewerkers. De adviseurs besteden 10 tot 20% van hun tijd aan doceren en omgekeerd verrichten docenten eenzelfde deel van hun tijd aan advieswerk. “Positief voor de ontwikkeling van onderwijs”, aldus Naaijkens. “Bovendien zijn studenten betrokken bij de projecten.”
HAS Kennistransfer is volgens Naaijkens succesvol doordat het zijn positie scherp heeft bepaald: “Wat wij kunnen is projecten toepassingsgericht vormgeven. Wij zien universiteiten dan ook niet als concurrenten. Wij zijn op een ander terrein actief en werken veel samen met het MKB. Maar vergis je niet. Ook Unilever doet hier onderzoek. Want ook een multinationale business bestaat vandaag de dag uit een verzameling MKB-eenheden.”

Buiten gebeurt het
Contacten met het bedrijfsleven hebben ook geleid tot het aanbieden van de onderzoeksfaciliteiten van het HAS-gebouw in Den Bosch aan derden. Dit gebeurt onder de naam HAS Facilities. De omzet bedroeg in 2006 € 95.000. Bedrijven als Uniekaas en ADM Special Ingredients werken in de technologiehal aan projecten. Unilever-bedrijf Alleggra sloot in 2006 een contract voor de huur van de brouwerij en bakkerij. Samen met afgestudeerden, stagiaires en personeel van HAS Den Bosch zijn er drie jaar gemiddeld zes mensen van Alleggra aan het werk. “Een specialisme als eivervangers ontwikkelen past hier beter dan in het grote Unilever in Vlaardingen”, aldus Zwijgers.

Nieuwe MBA
De jongste loot aan de HAS-boom is het Anton Jurgens Institute (zie kader). Dit instituut biedt de internationale Master-opleiding Business Creation in Food and Health aan. Vanuit het food-bedrijfsleven is er behoefte aan mensen die het moderne innovatietraject op zich kunnen nemen, zo weet Zwijgers vanuit zijn Unilever-ervaring. “De grens tussen voeding en gezondheid vervaagt. Niet alleen moeten de sectoren bij elkaar worden gebracht om tot innovatie te komen maar ook praktijk en wetenschap. Voeg daarbij het entrepreneurschap en je hebt waar deze nieuwe MBA en het Anton Jurgens Institute voor staan.”

Verbreden naar gezondheid
De plannen van HAS Den Bosch zijn grensoverschrijdend. Ook het nieuwe initiatief Kenniscentrum Food & Health van de gemeente Den Bosch past in dat toekomstbeeld. Naaijkens toont een ‘artist impression’: “De gemeente wil hier het nieuwe ziekenhuis bouwen, omgeven door bedrijven die zich op life sciences richten. De fysieke aanwezigheid van dat type bedrijven kan voor ons heel inspirerend zijn. Een buurman is snel opgezocht om te brainstormen over de relatie tussen voeding en gezondheid. Voor het gebied tussen food en farma kun je ongetwijfeld iets creëren.”
Naaijkens benadrukt dat het niet het zoveelste bedrijfsterrein wordt zoals er de laatste jaren diverse rond universiteiten zijn opgezet met vooral startende bedrijfjes. Ook zal het zich onderscheiden van Food Valley: “Hier draait het meer om entrepreneurschap. In Food Valley willen bedrijven die zich daar vestigen resultaten van fundamenteel onderzoek omzetten in producten. Bovendien werken we hier volgens de dynamiek die Zuid-Nederland kenmerkt: bij elkaar gaan zitten om plannetjes te maken. Direct, maar klein beginnen en vervolgens stap voor stap uitbouwen. Voor ons is verder belangrijk dat ZLTO naar Den Bosch komt. Dit versterkt onze samenwerking met hun kennispoot.”

Gerda Verburg
Duidelijk is dat de toekomst met vertrouwen tegemoet wordt gezien. “De ingeslagen weg vervolgen, zelfstandig, en het onderwijs blijven aanpassen aan maatschappelijke veranderingen”, aldus de HAS-voorman. Zijn ambitie ligt niet in de aantallen. “Ons huidige doel is dat humane gezondheid in al onze vakgebieden is doorgedrongen.”
De komst van Gerda Verburg als nieuwe minister op LNV wordt toegejuicht. Waar haar voorganger Veerman vooral een economische oriëntatie had, lijkt zij het vizier gericht te hebben op de maatschappij en de bijdrage daaraan van boerenbedrijven, foodbedrijven, opleidingen, et cetera, weet Naaijkens op basis van een eerste kennismaking: “Haar visie versterkt ons doel en maakt zichtbaar dat agrofood een leuke sector is om in te werken.”

Reageer op dit artikel