artikel

Aan de slag met nieuwe regels voedings- en gezondheidsclaims

Algemeen

Bedrijven moeten hun handen nu al uit de mouwen steken en aan de slag gaan met de nieuwe Europese regelgeving voor voedings- en gezondheidsclaims, ook al zijn er nog praktische onduidelijkheden rondom overgangstermijnen en voedingsprofielen. Dat was de boodschap van de themamiddag die het Hoofdproductschap Akkerbouw in maart organiseerde.

De nieuwe wetgeving rond voedings- en gezondheidsclaims houdt de gemoederen flink bezig, getuige de overvolle zaal op 20 maart. Bij de themamiddag, georganiseerd door het Hoofdproductschap Akkerbouw, waren vertegenwoordigers van zowel bedrijfsleven, overheid en onderzoeksinstellingen als consumentenorganisaties aanwezig. Aan bod kwamen het wat, waarom en hoe van de regelgeving, overgangsregelingen en -termijnen, de procedure voor het aanmelden van nieuwe claims, de praktische consequenties voor het bedrijfsleven en de handhaving van de nieuwe regelgeving door de VWA.

Gezonde keuze
“Willen we iets doen aan welvaartsziekten als overgewicht, dan moeten we de keuze voor gezonde voeding gemakkelijker maken. Daarvoor is een mix van beleidsinstrumenten nodig, niet alleen productaanpassing en voorlichting, maar ook regelgeving die voorkomt dat de consument misleid wordt. Daarbij komt dat duidelijke regels productinnovatie bevorderen.” Zo gaf Ria Westendorp, hoofd Voeding en voedselveiligheid bij de directie voeding, gezondheidsbescherming en preventie van het ministerie van VWS, aan waar het de nieuwe regelgeving uiteindelijk om te doen is.

“Zowel voedings- als gezondheidsclaims mogen alleen worden gedaan bij voldoende wetenschappelijk bewijs, bij een fysiologisch effect en een significante hoeveelheid van effectieve nutriënten in het eindproduct. Alleen voedingsclaims die in de bijlage van de verordening staan, mogen worden gebruikt”, aldus Westendorp. Zie voor nadere informatie ook ‘Strijd om claims is begonnen’ (VMT 2006, 24) en ‘Nieuwe verordening gezondheidsclaims’ (VMT 2006, 14/15). De bijlage telt 24 toegestane voedingsclaims, met daaraan gekoppelde gebruiksvoorwaarden. Enkele voorbeelden zijn ‘vetarm’ (vetgehalte maximaal 3 g/100 g voor vaste stof of 1,5 g/100 ml voor vloeistoffen), ‘bron van eiwitten’ (minimaal 12 en.% geleverd door eiwitten) en ‘natriumarm’ (maximaal 0,12 g natrium per 100 g of 100 ml).
Voor gezondheidsclaims zijn de eisen nog strenger. “Generieke gezondheidsclaims mogen alleen als ze op een positieve lijst van toegestane gezondheidsclaims staan. Voor ziekterisicoreductieclaims en claims gericht op kinderen geldt een zwaardere autorisatieprocedure dan voor generieke claims. Claims gericht op de mate en snelheid van gewichtverlies, aanbevelingen van individuele artsen en claims over de schadelijkheid van het niet eten van een product zijn verboden. Op het etiket moet het belang van een gevarieerde voeding vermeld staan, de hoeveelheid die men van het product moet eten om een effect te hebben en een waarschuwing voor overmatig gebruik of voor doelgroepen waarvoor het product niet geschikt is”, aldus het hoofd Voeding en voedselveiligheid.
Zij benadrukte dat er nog wel wat puntjes op de i ontbreken. “De nationale lijsten met toegestane claims – gezamenlijk vormen die de ‘positieve’ EU-lijst – moeten nog opgesteld worden. Datzelfde geldt voor de voedingsprofielen en de, in eerste instantie vergeten, overgangsregelingen voor claims gericht op kinderen.”

‘Uitverkoop’
Jan-Willem van den Brink, beleidsmedewerker Voeding en voedselveiligheid bij de directie voeding, gezondheidsbescherming en preventie van het ministerie van VWS, ging dieper in op de overgangsregelingen (art. 28). Een belangrijke regeling is de ‘uitverkoop’. “Producten geproduceerd voor 1 juli 2007 die niet voldoen aan de verordening mogen tot uiterlijk 31 juli 2009 in de handel worden gebracht. Producten van na 1 juli 2007 moeten voldoen aan de nieuwe regelgeving”, aldus Van den Brink.
Betreft het een product met een voedingsclaim dat voor 1 januari 2006 legaal op de markt was in een of meer lidstaten, maar komt de voedingsclaim niet voor in de bijlage van de verordening, dan mag de fabrikant die claim tot 19 januari 2010 blijven voeren. Komt een voedingsclaim wel voor in de bijlage, maar voldoet het product niet aan het nog op te stellen profiel, dan mag de claim maximaal twee jaar na het vaststellen van het profiel worden gebruikt. “Deze regeling gaat bijvoorbeeld op als je een vitamine C-rijk drankje op de markt heb gebracht dat te veel suiker of vet bevat”, zo illustreerde de beleidsmedewerker.
Generieke gezondheidsclaims en claims gericht op kinderen mogen gebruikt worden tot er een positieve lijst met claims is opgesteld, uiterlijk 31 januari 2010. “Komt een claim niet op de lijst, dan mag de fabrikant hem vanaf dat moment niet meer hanteren”, aldus Van den Brink.
Wie een product op de markt heeft met een claim gericht op psychologische of afslankeffecten, moet uiterlijk 19 januari 2008 een vergunning aanvragen. De claim is toegestaan tot zes maanden na het besluit over toekenning. “Denk er ook om dat het product aan het voedingsprofiel moet voldoen”, zo waarschuwde de beleidsmedewerker.

Op de hoogte blijven
Van den Brink benadrukte dat zijn presentatie slechts een deel van de lading dekte en dat deadlines nog konden veranderen: “Lees daarom zelf de verordening goed door, evenals de samenvatting van artikel 28 over de overgangstermijnen. Wees bovendien alert op verdere ontwikkelingen en eventuele wijzigingen.”
De VWA zal bedrijven het eerste jaar (juli 2007 tot en met juli 2008) helpen met claims, zo vertelde Yvonne Huigen, productmanager bij de VWA. “Een controleur van de VWA kan bij zijn bezoek informeren naar de bekendheid met de claimsverordening en de fabrikant vragen hoe het staat met de ontwikkeling van nieuwe etiketten. Eventueel verwijst hij de fabrikant door naar de brancheorganisatie. Is een claim of etiket niet correct, dan ziet de VWA dat als een kleine overtreding, die schriftelijk wordt gemeld.”

Streng
Vanaf uiterlijk 1 juli 2009, als de uitverkooptermijn is verstreken, treedt de autoriteit strenger op. Voldoen etiketten en claims niet aan de verordening, dan krijgt de producent een waarschuwing waarop hij schriftelijk moet reageren. Bij verkeerde voedingsprofielen treedt de VWA vanaf 20 januari 2011 streng op, in het ergste geval met een boeterapport en betaalde herinspectie.

Marieke Lugt, food legislation officer bij Friesland Foods, kwam in haar presentatie met een aantal praktische tips: “Voor bedrijven met producten die kort houdbaar zijn, zoals de zuivelindustrie, zijn de overgangstermijnen krap. Ga daarom meteen aan de slag. Inventariseer je huidige en toekomstige voedings- en gezondheidsclaims. In hoeverre zijn ze in Nederland of Europa toegestaan? Onderneem zonodig actie voor wat betreft productsamenstelling of het aanmelden van een claims, en controleer of de voedingswaarde-informatie op etiketten aan de nieuwe regelgeving voldoet.”

Reageer op dit artikel