artikel

‘We willen laten zien dat wat normaal lijkt niet altijd normaal is’

Algemeen

Slaafvrije chocolade, de gezondheidshype en grootschalige ontbossing voor diervoedergewassen. Het zijn slechts enkele van de vele thema’s die tv-programma De Keuringsdienst van Waarde de afgelopen vier jaar belichtte. Presentator Roland Duong: “We willen de kijker laten zien dat wat normaal lijkt niet altijd normaal is.”

Het begon allemaal met twee oud-studenten Filmacademie in een wilde bui. “Producent Maurice Dekker en ik gingen op pad met een eierdoosje en met vragen als ‘hoe scharrel is een scharrelei?’. Van de indrukken die we opdeden maakten we gekke filmpjes. We vonden het zo’n leuk format dat we besloten op basis hiervan een tv-programma te ontwikkelen”, vertelt een enthousiaste Roland Duong, presentator van De Keuringsdienst van Waarde.

Filosofie
Creativiteit en nieuwsgierigheid. Dat zijn de twee eigenschappen die de twaalf medewerkers, waaronder Volkskrant-journalist Wouter Klootwijk en boegbeeld van de slaafvrije chocolade Teun van de Keuken, van De Keuringsdienst van Waarde met elkaar gemeen hebben. “We bedenken de thema’s vanuit onze eigen interesse, vanuit de boeiende dingen die we zelf in het dagelijkse leven tegenkomen. Zo komen we op originele vragen, bijvoorbeeld of een vruchtensap als Coolbest inderdaad gekoeld bewaard moet worden”, illustreert Duong.

Hij benadrukt dat de Keuringdienst van Waarde anders is dan andere actualiteitenprogramma’s. “Die willen in de eerste plaats onderwerpen aan de kaak stellen. Ons gaat het er om mensen bewust maken van de gekte die er heerst. We willen verwondering opwekken door simpele vragen te stellen over hoe we omgaan met ons voedsel.”

De ‘echte’ keuringsdienst, de Keuringsdienst van Waren, stond aanvankelijk niet om het programma te springen. “Ze vonden dat onze naam te veel op die van hun leek en dat zou de consument in verwarring brengen. Wij presenteren ons echter niet als een keuringsdienst, maar als onszelf. Uiteindelijk is het met de onderlinge verstandhouding goed gekomen, al is er geen sprake van een structurele samenwerking.”

Breed publiek
Misschien zijn het wel de huis-tuin-en-keukenonderwerpen die de Keuringsdienst van Waarde voor zo veel – gemiddeld een half miljoen per uitzending – uiteenlopende mensen, zowel hoog als laag opgeleid, aantrekkelijk maakt. “We zijn vooral populair bij mensen in de leeftijd van achttien tot vijfendertig. Dat is bijzonder want het is voor de publieke omroep moeilijk om jonge kijkers te trekken. Bovendien worden we door veel mensen in de industrie bekeken. Dat beschouw ik als een compliment. Het voelt als een dialoog op afstand.”

Bijzondere ervaringen
Duong presenteert De Keuringdienst van Waarde met veel plezier. Hij heeft met het programma dan ook veel bijzondere momenten meegemaakt, zoals een helikoptervlucht boven Argentinië. “Ik realiseerde me tijdens die vlucht pas echt op wat voor schaal er ontbossing plaatsvindt voor de productie van veevoedergewassen zoals soja en maïs.” Een ander voorbeeld is de ‘varkenscyclus’, waaraan De Keuringsdienst van Waarde afgelopen najaar een aantal uitzendingen wijdde.

“Over varkensvlees hoor je normaal niet zo veel mensen, want het is een commodity product, net als melk. We vonden het zinvol de mensen eens wakker te schudden.” Een van de vragen tijdens de afleveringenserie was waar in de vleessector nu de meeste winst gemaakt wordt. Die vraag was niet eenvoudig te beantwoorden. “We vermoeden dat het de gelatine-industrie is, maar we weten het niet zeker”, aldus de presentator.

Sowieso is het soms moeilijk om zaken boven tafel te krijgen. “In de helft van de gevallen mogen we gewoon binnenkomen bij bedrijven, maar net zo vaak niet. Overigens zijn het vooral grote bedrijven die huiverig zijn. Als een bedrijf weigert mee te werken, gebruiken we dat in ons programma als extra smaakmaker”, lacht Duong.

Bedreigend
Bedrijven ervaren de Keuringdienst van Waarde wel eens als bedreigend omdat ze kritische vragen op zich afgevuurd krijgen. “Zo wilden we van Unilever en Danone weten waarom ze zowel gezonde als ongezonde producten maken. Unilever bijvoorbeeld ontwikkelt producten met omega-3-vetzuren maar verkoopt ook smulsaus. En Danone produceert yoghurt met gezonde bacteriën maar is tegelijkertijd koekjesbakker. Waarom zeggen die fabrikanten niet gewoon dat ze lekkere producten verkopen en dat het de consument zijn eigen verantwoordelijkheid is als hij te dik wordt? Waarom willen ze zo nodig zowel gezond als lekker uitstralen? Door die dubbele houding komen ze in een spagaat terecht.”

Net als met het thema gezondheid gaan we volgens Duong ook dubbel om met dieren. “De varkens waarvan we tijdens de serie over de varkenscyclus op onze site een dagboek bijhielden, zijn uiteindelijk geslacht. Daarover hebben we heel veel klachten gekregen. Mensen vergeten echter dat het de gemiddelde kip in de pluimveehouderij slechter vergaat dan de varkens in ons programma”, zegt hij nuchter.

Overigens eet Duong tegenwoordig zelf geen kip meer. “Die beesten worden gekweekt alsof ze een krop sla zijn, maar het zijn natuurlijk wel dieren en geen groente.” Sowieso is hij sinds de Keuringsdienst van Waarde minder vlees gaan eten. “Ik ben tot de conclusie gekomen dat veel van de problematiek te maken heeft met het feit dat we zo veel vlees eten”, verklaart hij.

Behalve over de dubbele houding ten opzicht van gezondheid en productiedieren zijn Duong en zijn collega’s kritisch over de productie van bijvoorbeeld chocolade in Afrika. ‘Slaafvrije chocolade’ is een hot issue geworden sinds verslaggever Teun van de Keuken begin dit jaar voor de rechtzaak verscheen vanwege zijn consumptie van ‘foute chocolade’. Van de Keuken vraagt zich af of er wel genoeg moeite wordt gedaan om iets te doen aan kinderarbeid en slechte arbeidsomstandigheden op dat continent en of er met fair trade-boeren inderdaad eerlijke handel wordt gedreven.

Duurzamer
Volgens Duong kunnen fabrikanten hun streven naar nog gezondere producten beter loslaten en hun slagkracht aanwenden voor een duurzamer voedselproductie. “Fabrikanten kunnen bijvoorbeeld op zoek gaan naar de meest verantwoorde grondstoffen of de zwakste schakel in de productieketen verbeteren. Marketeers moeten aan het werk om de consument te vertellen dat bedrijven hiermee bezig zijn”, aldus Duong.

De nieuwe regelgeving voor gezondheidsclaims, die afgelopen januari van kracht werd, hoeft van Duong niet zo nodig. Resoluut zegt hij: “De consument is slim genoeg. Schrap al die regels en investeer het geld dat je daarmee bespaart in onderwijs op het gebied van gezond eten en leven. Waar het uiteindelijk om draait, is dat je in het leven dingen doet waar je warm voor loopt. Dan voel je je gezonder en krijg je vanzelf een gezonder eetpatroon. Je hoeft dan je frustraties niet weg te eten.”

Reageer op dit artikel