artikel

‘Food zoeken’ in Japan en China

Algemeen

Soep op een stokje, groene-thee-olijven, zeewierverpakkingen en cake in Gucci-tasjes. Verpakkingsontwerper Nina Rosens en food designer Mariëlle Bordewijk waren onder de indruk van de innovatieve, verfijnde en bovenal verse producten die ze afgelopen december tegenkwamen tijdens een ‘food zoektocht’ door trendy Sjanghai en Tokio.

“In China gebeurt nu van alles, op allerlei terreinen. We wilden met eigen ogen zien wat dat betekent voor de ontwikkeling van verpakkingen en voedingsmiddelen. Veel trends uit het oosten waaien over naar het westen”, vertelt Nina Rosens, ontwerper van verpakkingen en huisstijlen voor merken. Fooddesigner Mariëlle Bordewijk van Foodoo Food Design & Innovation valt haar bij: “Alles wat uit Japan komt is mooi, althans dat dachten we.

We wilden weten of dat echt zo is en inspiratie opdoen uit de dingen die we tegenkwamen.” De twee werken samen voor klanten die innoveren, waarbij Bordewijk het concept – ook het voedingsmiddel – bedenkt en Rosens de verpakkingen ontwerpt in lijn met de filosofie achter het concept.

Liefde
De nieuwsgierigheid van de ontwerpers leidde tot een twee weken durende reis naar Sjanghai en Tokio, twee trendy Aziatische steden waar ‘het allemaal gebeurt’. Het resultaat: heel veel ideeën en ruim 2.000 foto’s van innovatieve producten en verpakkingen. En bovenal: heimwee naar de aandacht en liefde waarmee Aziaten voedsel en de bereiding ervan omgeven.

“In China lijkt iedereen bezig met eten. Overal op straat wordt het verkocht en zelfs in arme buurten vind je een overvloed aan verse groente, prachtig uitgestald in uitpuilende stalletjes. De bereidingswijze is er onderdeel van de maaltijd. Ga je in China naar een restaurant, dan kom je eerst langs de keuken voordat je aan een tafeltje gaat zitten. De kok staat vaak in de etalage te koken, je ziet en ruikt het eten onder zijn ogen lekker worden”, vertelt Bordewijk enthousiast.

Soep op een stokje
Een mooi voorbeeld van hoe voedsel en de bereiding ervan naadloos in elkaar overgaan is het concept ‘soep op een stokje’. Rosens: “In een stalletje lagen allerlei verse aan stokjes geregen ingrediënten, variërend van vis, groente en paddestoelen tot zeewier en noedels. Die kon je in een mandje doen, waarna de eigenaar van het stalletje ze in kokend hete bouillon gooide.

Resultaat was een superverse en lekkere soep.” Een variant hierop waren de hotpots, potten met heet water, omringd door stenen, waar mensen omheen konden zitten om groente, vlees en vis te bereiden.

Frappant in China is de tegenstelling tussen oud en nieuw. “Zo loop je tussen de hypermoderne wolkenkrabbers, dan weer loop je tussen oude houten huisjes en waan je je terug in de middeleeuwen. In de supermarkt vind je modern verpakte kant-en-klare theedranken naast ingrediënten afkomstig uit de traditionele Chinese geneeskunde, zoals gedroogde hagedissen, giraffepiemels, ginseng en parelpoeder”, illustreert Bordewijk.

Versjunks
Sowieso is een bezoekje aan de supermarkt in China een belevenis. “Een supermarkt is er eigenlijk een overdekte markt, ook daar vind je de levendigheid en de overvloed aan vers en kleurrijk eten van de straat terug. Chinezen zijn echte versjunks. Voor het ontbijt boodschappen doen en drie kwartier wachten op de levering van nieuw vlees of verse eieren is doodnormaal. De gemiddelde Chinees heeft veel meer productkennis dan een Nederlander. Ze zien bijvoorbeeld aan de kleur van de oogjes van een garnaal of hij vers is. Als een product al voorverpakt is, dan in een transparante verpakking, want mensen willen zien wat ze kopen”, vertelt Rosens.

Opvallend zijn de eindeloze schappen met thee- en theeproducten, zoals thee met bloemen, plantenextracten en melk of room, theekoekjes en ‘natuurlijke winegums’: olijven gekonfijt in groene-thee-extract. Thee is in Azië een categorie op zich en geen onderdeel van het drankensegment, zoals in Nederland. Vooral producten van of met groene thee zijn er populair.

Ook in Japan is thee uitermate populair en hechten mensen veel waarde aan vers en kwaliteit. Bovendien kunnen voedingsmiddelen en verpakkingen niet mooi genoeg zijn. “Alles in Japan ziet er verfijnd en elegant uit, zowel de verpakking als het voedsel zelf, en de Italiaanse en Franse keuken worden op een voetstuk geplaatst.

In Tokio vind je winkels waar chocolaatjes worden tentoongesteld als juwelen en zelfs cake verpakken ze in een ‘Gucci-tasje’. In de etalage van restaurants liggen prachtige voorbeelden van de gerechten op de menukaart, inclusief een productdoorsnede. Als je een flensje bestelt, weet je precies hoe de vulling eruit ziet”, zegt Bordewijk.

Kopiëren
In Japan staat de hygiëne op een hoger niveau dan in China en heerst een verbetercultuur. Rosens lacht: “Een concept kopiëren van een andere fabrikant mag, zolang je het product daarmee maar verbetert. In China hebben ze het kopiëren op zich tot kunst verheven.” De Japanse verbeterdwang schiet volgens de ontwerpster wel erg door: “Men schrijft voor hoe je moet zijn en op welke leeftijd je wat moet eten. Daarmee gaat veel spontaniteit verloren.”

Een highlight in Tokio zijn de ‘depaato-chika-shokuhuhin-uriba’s, kortweg depachika’s, een luilekkerland in de kelder van grote warenhuizen. “Veel warenhuizen hebben op de onderste verdieping een supermarkt met een enorm aanbod aan prachtige voedingsmiddelen en verpakkingen, van zoutjes en koekjes tot suikergoed, noedels en meeneemsushi. Japanners zijn dol op winkelen en brengen na afloop een bezoekje aan de depachika. Heel populair zijn de riceballs, sushi gehuld in rijstpapier. Het is een ingenieuze verpakking die er voor zorgt dat het zeewier knapperig blijft. Net als de riceballs zijn ook veel andere kant-en-klaarproducten verpakt in aparte compartimenten”, illustreert Bordewijk.

Inspiratie
Met hun Aziatische indrukken willen de twee ‘food zoekers’ Nederlandse bedrijven via een presentatie inspireren en adviseren over de mogelijkheden die de oosterse eet- en beeldcultuur biedt om voedingsmiddelen, eetwinkels en horeca te vernieuwen.

Bordewijk: “Het kan lekkerder, spannender, verser en gezonder. Wij hebben het, soms zelfs levende, bewijs gezien in Sjanghai en Tokio. Marketing is belangrijk, maar uiteindelijk draait het meer om het product dan om de saus er omheen. Dat vergeten we in Nederland wel eens.”

Reageer op dit artikel