artikel

Olievrije perslucht werkelijk olievrij?

Algemeen

Vaak is bij gefilterde perslucht de kwalificering ‘technisch olievrij’ te horen. De perslucht bevat dan echter wel olie. Die olie kan schade veroorzaken. Werkelijk olievrij is perslucht alleen bij gebruik van olievrije compressoren die voldoen aan de nieuwe ISO-certificering.

Bedrijven kiezen er soms voor een gesmeerde compressor te installeren en de perslucht te reinigen met filters. Een m3 perslucht bevat dan hoogstens 0,01 mg olie en geldt als ‘technisch olievrij’. Voedingsmiddelenproducenten krijgen daarbij het advies om te smeren met een food grade-olie.

De praktijk is anders. Filters laten vrijwel altijd meer olie door. Ook als de olie food grade is, is dit ongewenst en niet zonder meer veilig. Olievrije perslucht is alleen gegarandeerd bij gebruik van een olievrije compressor die gecertificeerd is volgens ISO 8573-1 klasse 0. Atlas Copco levert compressoren met deze nieuwe certificering.

Onvolledige metingen
In ISO 8573-1 is vastgelegd hoe het gehalte aan olie in gefilterde perslucht moet worden bepaald. Gemeten kan worden bij volledige doorstroming (methode B1) of bij een deelstroom die in het hart van de meetpijp wordt afgetakt (methode B2). Methode B2 is het minst betrouwbaar. Oliedamp en aërosol koelen bij de wand van de meetpijp af, condenseren en worden niet gemeten. Toch zijn veel fabrieksopgaven op deze methode gebaseerd.

Daardoor kan het gebeuren dat gefilterde perslucht volgens klasse 1, die wordt aangeduid als ‘technisch olievrij’, meer olie bevat. Waarden van 0,26 tot 0,49 mg/m3 (tabel) komen voor. Perslucht in klasse 1 mag echter maar maximaal 0,01 mg olie per m3 bevatten. Voor perslucht in de in 2001 geïntroduceerde klasse 0 is de maximale waarde zelfs minder dan 0,01 mg/m3.

Filters
Een ander aandachtspunt zijn de filters. Actieve koolfilters nemen oliedampen op. De elementen zijn echter snel verzadigd en gaan dan olie doorlaten. Probleem is dat niet zichtbaar is of een element verzadigd is. Bovendien is de levensduur sterk afhankelijk van de temperatuur. Bij 20°C is te verwachten dat het filter 750 uur meegaat. Bij 40°C is dat slechts 60 uur.
Vroegtijdig vervangen van filterelementen betekent onnodige kosten maar wordt te lang gewacht, dan is er het risico van oliedoorslag. Smeren met food grade oliën biedt bij dergelijke olieconcentraties geen garantie voor de veiligheid.

Onderzocht door TÜV
Hoe als koper nu de zekerheid te krijgen van een werkelijk olievrije compressor? Atlas Copco heeft door het Duitse TÜV de serie Z schroefcompressoren laten onderzoeken. TÜV ontwikkelde een methode die aërosol en olie in zowel vloeibare als dampvorm meet.

Bij meting aan de serie Z bleek geen olie aan te tonen. Ook is gemeten wat de situatie is als de compressor oliehoudende lucht uit de omgeving aanzuigt. Per m3 werd 0,00024 mg olieaërosol en 0,0027 mg oliedamp gemeten, samen 0,00294 mg/m3. Deze concentratie is verwaarloosbaar klein.

Bedrijfskosten
Gesmeerde compressoren met filters zijn in aanschaf goedkoper dan olievrije schroefcompressoren. Wordt gekeken naar de bedrijfskosten, dan verschijnt een ander plaatje. Olievrije compressoren gebruiken minder energie. Er zijn geen filters die een drukval veroorzaken of filterelementen die regelmatig moeten worden vervangen. Globaal bedraagt de terugverdientijd voor de hogere investering twee jaar.

Reageer op dit artikel