artikel

Een kindermond is snel gevuld

Algemeen

In maart van dit jaar stonden intensieve zoetstoffen plotseling in negatief daglicht. De VWA bracht een rapport naar buiten waarin werd vastgesteld dat de consumptie van cyclamaat bij jonge kinderen te hoog is. Ook andere zoetstoffen liggen onder vuur.

Intensieve zoetstoffen kunnen bij te hoge doses schadelijk zijn. Daarom bestaan er ADI (acceptable dairly intake)-normen en beperkingen aan de hoeveelheden die aan producten mogen worden toegevoegd. Vooral kinderen blijken de normen relatief eenvoudig te kunnen overschrijden. Dit concludeerde de VWA in een recent gepubliceerd onderzoek naar de consumptie van sacharine, aspartaam, acesulfaam-K en cyclamaat.

Toegenomen consumptie
De VWA is bezorgd over de zoetstofconsumptie. Onderzoeker Erik Konings van de VWA, afdeling Zuid: “In de periode 1988-1998 nam de consumptie van suikervrije frisdranken met 583% toe. Light-frisdranken, maar in toenemende mate ook yoghurtdranken, toetjes, vitaminepreparaten, tandpasta’s en andere producten, bevatten kunstmatige zoetstoffen. Bovendien neemt het aantal nieuwe producten met kunstmatige zoetstoffen toe.”

Het gebruik van light-frisdranken is na 1998 gestegen van 12 naar 18 liter per hoofd van de bevolking. Door het toegenomen overgewicht is het niet ondenkbaar dat steeds meer mensen uitsluitend gebruik maken van light-varianten. Alma van der Greft van het ministerie van VWS meldt dat er daarom in de nieuwe voedselconsumptiepeiling, die dit en volgend jaar wordt gehouden, extra aandacht voor de consumptie van zoetstoffen bij kinderen is. Gewerkt wordt aan een nieuwe opzet voor een continu en meer flexibel systeem dat meer aandacht besteedt aan kwetsbare groepen.

Limonadesiroop en frisdranken
De gemiddelde inname per kilogram lichaamsgewicht van cyclamaat, sacharine, aspartaam en acesulfaam-K is het hoogst bij kinderen in de leeftijd van 1 tot 4 jaar. Cyclamaat scoort het hoogst. De VWA laat zien dat limonadesiroop (met een aandeel van 67%) het meest bijdraagt aan de inname van cyclamaat door kinderen in deze leeftijdcategorie.

Konings: “Wordt ervan uitgegaan dat het hoogste gebruik aan frisdrank, limonadesiroop, yoghurtdrank en chocolademelk uit de derde consumptiepeiling in de leeftijdscategorieën voor kinderen van 1 tot 4 en 4 tot 7 jaar uitsluitend light-producten zijn, dan kan de ADI voor cyclamaat met een factor twee worden overschreden. Dit komt vooral door het gebruik van frisdrank of limonadesiroop. Het consumeren van een combinatie van producten kan leiden tot een nog hogere overschrijding.”

Een hoge dosis cyclamaat geeft maag- en darmproblemen bij proefdieren. Professor Ivonne Rietjens, hoofd toxicologie aan Wageningen Universiteit, reageert genuanceerd en ziet geen reden tot paniek: “De overschrijdingen veroorzaken niet direct problemen voor de gezondheid, maar normen en grenswaarden zijn er niet voor niets. Dus het naar beneden bijstellen van de MRL [Maximale Residu Limiet, maximale gebruiksdosis, red.] van de hoeveelheid zoetstof in de frisdranken zodat overschrijding van de ADI niet meer zo gemakkelijk optreedt, is een goede zaak. Het geeft aan dat het systeem van MRL-waarden en ADI’s werkt. Er is geen sprake van dat de veiligheid van cyclamaat ineens anders wordt beoordeeld. Het heeft er alleen mee te maken dat we meer light-frisdranken zijn gaan drinken.”

Cyclamaat teruggedrongen
Cyclamaat, dat 30 keer zoeter dan suiker is, is omstreden. In de Verenigde Staten is de zoetstof, na in 1958 te zijn toegelaten, alweer sinds 1970 verboden. Enkele rattenstudies lieten zien dat hoge doses kanker kunnen veroorzaken.

Het Europees Wetenschappelijke Comité voor de Voeding (WCV) heeft het dossier van cyclamaat in november 2003 al heroverwogen. Hoewel er geen epidemiologische indicaties zijn dat cyclamaten schadelijke effecten op mensen hebben, is er wel wetenschappelijk bewijs dat de omzetting van cyclamaat door het lichaam veel hoger is dan eerder gedacht. Daarom is de ADI verlaagd van 11 naar 7 mg/kg lichaamsgewicht. Het WVC stelde voor om cyclamaat te verbieden in kauwgom en ijs en de toegelaten hoeveelheden in frisdrank drastisch te verlagen. De norm is aangescherpt van 400 naar 250 mg/l. Konings: “Ook na de aanpassing van de productnorm voor cyclamaat in frisdrank die 29 juli 2005 van kracht wordt, blijft overschrijding van de ADI voor cyclamaat mogelijk als producenten op de maximale productnorm gaan zitten. Voor de berekening van het bovengenoemde scenario is immers gebruik gemaakt van een gemiddeld geanalyseerd cyclamaatgehalte van 258 mg/l product.” Van de geanalyseerde producten overschrijdt 24% de nieuwe maximaal toegestane hoeveelheid. Deze fabrikanten dienen dus hun producten te herformuleren.

Maximaal twee glazen
Het Voedingscentrum adviseert kinderen tot vier jaar niet meer dan twee glazen (0,4 liter) frisdrank met cyclamaat per dag te drinken te geven. Voor kinderen tot acht jaar geldt een maximum van drie glazen (0,7 liter) per dag. Maar dit speelt niet alleen voor cyclamaat. Zij komen ook in de gevarenzone bij vier glazen met acesulfaam-K, vijf glazen met sucralose, zes glazen met saccharine en zeven glazen met aspartaam (zie tabel). In een advies schrijft het Voedingscentrum: “Kinderen bereiken relatief snel de veilige grens van de zoetstoffen cyclamaat en polyolen (zoals sorbitol). Het Voedingscentrum raadt het gebruik van producten met deze zoetstoffen af als kinderen deze producten zelf kunnen nemen en/of als er geen zicht is op de hoeveelheid die het kind buitenshuis krijgt. Aan ouders het advies kinderen weinig producten te geven die gezoet zijn met deze zoetstoffen.”

De NFI (Nederlandse Frisdranken Industrie) gaat op haar site nauwelijks in op de discussie rond zoetstoffen en stimuleert zelfs de consumptie. De NFI stelt onder het kopje ‘light’ dat deze frisdranken “bijdragen aan de dagelijkse behoefte aan vocht. Het Voedingscentrum adviseert dagelijks anderhalf liter vocht te drinken.” En verder: “Light-frisdranken hebben geen invloed op de bloedglucose en kunnen dus altijd worden gedronken.” Ten slotte over de ADI’s: “Door de ingebouwde veiligheidsmarge is er geen direct risico voor de gezondheid als de norm eens een keer wordt overschreden.”

Reageer op dit artikel